Η Ιερά Μητρόπολη Κισάμου και Σελίνου, ο Δήμος Πλατανιά, το Δημοτικό Σχολείο και ο Σύλλογος Κυριών και Δεσποινίδων Βουκολιών διοργανώνουν και φέτος  εκδήλωση  για την επέτειο της Μάχης των Βουκολιών την Τρίτη 7 Φεβρουαρίου 2012 και ώρα 11:00π. μ στον Πύργο Βουκολιών.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

•    11:00 π.μ. Έναρξη Τελετής

•     Επιμνημόσυνη δέηση, χοροστατούντος του Σεβασμιοτάτου Μητροπολίτη Κισάμου & Σελίνου κ.κ. Αμφιλοχίου

•    Χαιρετισμοί

•    Ομιλία με θέμα «Η Μάχη των Βουκολιών» από τον κ. Γιακουμάκη Ιωάννη, Δ/ντή του Δημοτικού Σχολείου  Βουκολιών

•    Κατάθεση στεφάνων

(η κατασκευή και η  μεταφορά των στεφάνων θα γίνει με ευθύνη των εκπροσώπων των φορέων)

•    Ενός λεπτού σιγή

•    Εθνικός Ύμνος

•    Πέρας Τελετής

•    Παραδοσιακό κέρασμα  από το Δήμο Πλατανιά και το Σύλλογο Κυριών & Δεσποινίδων Βουκολιών.

ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΤΩΝ ΒΟΥΚΟΛΙΩΝ

Στα μέσα του Γενάρη του 1897 οι Τούρκοι πυρπολούν χριστιανικές συνοικίες των Χανίων και αρχίζει φοβερή σφαγή.
Η Κυβέρνηση στέλνει δυνάμεις να αποβιβαστούν στο νησί υπό τις διαταγές του Συνταγματάρχη Τιμολέοντα Βάσσου Υπασπιστή του Βασιλιά. Ο Συνταγματάρχης Βάσσος αποβιβάζεται στο Κολυμπάρι αρχές Φεβρουαρίου, από εκεί προχωρεί προς τα Χανιά με σκοπό να τα καταλάβει, εμποδίζεται όμως από τις μεγάλες δυνάμεις. Στρατοπεδεύει στον Πλατανιά απ’  όπου και αποφασίζει την εκκαθάριση φρουρίων και πύργων, που βρίσκονται στα νώτα του. Πρώτη επίθεση αποφασίζει κατά του πύργου των Βουκολιών στις 5 Φεβρουαρίου, όπου ένα απόσπασμα υπό τις διαταγές του Ταγματάρχη Κωνσταντινίδη, ένας ουλαμός Πυροβολικού και ένας  ουλαμός μηχανικού κινούνται κατά του πύργου παράλληλα με επαναστάτες και ένα λόχο φοιτητών υπό τις διαταγές του Λοχαγού Ζυμβρακάκη. Στις 6 Φεβρουαρίου ο πύργος πολιορκείται στενά με αποτέλεσμα τη νύχτα οι Τούρκοι βρίσκοντας αφύλακτη διάβαση, να εγκαταλείψουν το φρούριο αφήνοντας πίσω τους αρκετούς νεκρούς και λάφυρα, κατευθυνόμενοι δε προς τα Χανιά έπεσαν σε ενέδρα και αποδεκατίστηκαν.
Μετά τη μάχη το ηθικό των Κρητικών αναπτερώθηκε για τη συνέχιση του αγώνα μέχρι την ένωση με τη μητέρα Ελλάδα.

Γιακουμάκης Ιωάννης

Την Τρίτη 07 Φεβρουαρίου 2012 και ώρα 09:30, η Σχολή Εθνικής Άμυνας και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» διοργανώνουν Ημερίδα με θέμα «Ελευθέριος Βενιζέλος» στο Αμφιθέατρο του Πολεμικού Μουσείου Αθηνών  (Βασ. Σοφίας και Ριζάρη 2, Κολωνάκι).
Ομιλητές θα είναι Καθηγητές Πανεπιστημίου και ειδικοί επιστήμονες. Η Ημερίδα εντάσσεται στους εκπαιδευτικούς σκοπούς του Ιδρύματος και πραγματοποιείται στο πλαίσιο των συνεργασιών του Ιδρύματος με τις Ανώτατες Σχολές των Ενόπλων Δυνάμεων.

Επίσης, την Τετάρτη 8 Φεβρουαρίου 2012, στις 19:00, θα πραγματοποιηθεί στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών,  η παρουσίαση του βιβλίου «Εκκλησία και Αγώνες της Κρήτης 1856-1905» του π. Μιχάλη Βλαβογιλάκη, που διοργανώνει το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» με την υποστήριξη της Παγκρητίου Ενώσεως Αθηνών και του Παραρτήματος Αττικής του Ιδρύματος.
Ομιλητές θα είναι οι Μιχάλης Κοπιδάκης, Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Νικόλαος Τζιράκης, Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών και ο Ανδρέας Νανάκης, Μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου, Καθηγητής Τμ. Θεολογίας του Α.Π.Θ.
Αντιφώνηση θα κάνει ο συγγραφέας, π. Μιχαήλ Βλαβογιλάκης ενώ ο καταληκτήριος χαιρετισμός θα γίνει από τον Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου Δαμασκηνό.
Στην εκδήλωση έχουν προσκληθεί να κάνουν χαιρετισμό ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος και η Υπουργός Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων Άννα Διαμαντοπούλου.

(Ο φασισμός στα πρώτα του βήματα, με αίμα…)
Ιωάννης Κουρουτάκης – Λογοτέχνης
Τον Ιούνιο του 1924 μια συνταρακτική υπόθεση συνεκλόνισε την Ιταλία. Ο βουλευτής και Γενικός Γραμματέας του Σοσιαλιστικού Κόμματος Τζιάκομο Ματτεότι, που τον Μάιο του ίδιου χρόνου κατήγγειλε το φασιστικό καθεστώς ως παράνομο, δολοφονήθηκε άνανδρα από τους φασίστες του Μουσολίνι.
Όταν δολοφονήθηκε, ο Ματεότι ήταν γραμματέας του Ενιαίου Σοσιαλιστικού Κόμματος που γεννήθηκε από την πολλοστή διάσπαση των σοσιαλιστών τον Οκτώβριο του 1922. Ο Τζιάκομο Ματτεότι γεννήθηκε στη Φράττα Πολεζίνε στις 22 Μαΐου του 1885. Φοιτητής ακόμα, προσχωρεί στο σοσιαλιστικό κόμμα και νέος και μαχητικός δικηγόρος γίνεται ένα από τα πιο ικανά στελέχη του. Ταξιδεύει πολύ, μελετάει τις συνθήκες ζωής της εργατικής τάξης σ’ όλη την Ευρώπη και αφοσιώνεται ολοκληρωτικό στον σοσιαλισμό και στην υπεράσπιση των αγροτών απέναντι στους μεγαλοκτηματίες. Οργανώνει απεργίες, διεκδικήσεις, διαμαρτυρίες. Ανταμώνει με τον ηγέτη (μετριοπαθή σοσιαλιστή) Τουράτι και γίνεται το δεξί χέρι του.
Στις πρώτες εκλογές μετά τον πόλεμο, τον Νοέμβριο του 1919 ο Ματτεότι εκλέγεται βουλευτής στους σοσιαλιστικούς συνδυασμούς της Πάντοβα και της Φερράρα. Διακρίνεται αμέσως για την φοβερή ευγλωτία του και τις γνώσεις του στα οικονομικά θέματα. Η σταδιοδρομία του Ματτεότι είναι «γεμάτη αγκάθια».
Το 18ο εθνικό συνέδριο του Σοσιαλιστικού Κόμματος που γίνεται στο Μιλάνο από τις 10 έως τις 15 Οκτωβρίου του 1921 είναι σημαντικό γιατί εκεί ακούγεται για πρώτη φορά η κραυγή συναγερμού για τον ανερχόμενο φασισμό.
Ο φασισμός δεν είναι πια ψεύτικη φοβέρα προειδοποιούν εξέχοντες πολιτικοί και πνευματικοί άνθρωποι είναι μια πραγματικότης.
Τρομερός αντιφασίστας ο Ματτεότι γίνεται Κασσάνδρα λέγοντας ότι η σκοτεινή νύχτα του τρόμου πλησιάζει.
Το καλοκαίρι του 1922 ο Ματτεότι γίνεται ο στόχος της φασιστικής βίας. Στο Βαράτσε οι φασίστες δύο φορές επιχειρούν να τον τρομοκρατήσουν, εισβάλλοντας σπίτι του. Το μίσος των φασιστών εναντίον του είναι τόσο άγριο ώστε σ’ ένα προεκλογικό ταξίδι στο Παλέρμο τα εστιατόρια αρνούνται να τον σερβίρουν από φόβο μήπως υποστούν αντίποινα.
Στη Φερράρα δέχεται επίθεση από ομάδα φασιστών που τον φτύνουν και του πετάνε φούμο. Μια άλλη φορά, στον τόπο του, το Ροβίγιο, οι φασίστες τον βασανίζουν μ’ αναμμένο κερί. Αλλά εκείνος αντέχει. Αντέχει σαν παλικάρι που είναι. Ο ίδιος ο Αλμπίνο Βόλπι, ένας από τους δολοφόνος του θα υποχρεωθεί να πει αργότερα. «Τον σφάξαμε σαν πετεινάρι, αλλά πρέπει να παραδεχθούμε πως πέθανε παλικαρίσια».
Αλλά ο Ματτεότι εκτός από παλικάρι είναι και άνθρωπος:
Ο γιατρός του χωριού του, της Φράτα Ποζελίνε θα μιλήσει με τον θάνατό του και θα πει:
«…είχε συμφωνήσει μαζί μου να πληρώνει κρυφά τα φάρμακα των χωρικών, που διαφορετικά δε θα μπορούσαν να τα προμηθευτούν..».
Αυτό το παλικάρι, αυτόν τον άνθρωπο βάλθηκε να εξολοθρεύσει ο φασισμός.
***
Από τις 30 Μαΐου που ο Ματτεότι μίλησε στη Βουλή και επί μιάμιση ώρα κατάγγελνε προς τον πρόεδρο της Βουλής Ενρίκο ντε Νικόλα και προς τον Ιταλικό λαό τις μηχανορραφίες, την τρομοκρατία των ενόπλων φασιστικών ομάδων, βάσει των οποίων πλαστογραφήθηκε το αποτέλεσμα των εκλογών ο Τζιάκομο Ματτεότι ήταν ουσιαστικά νεκρός.
Ήταν μια από τις πιο θυελλώδεις αγορεύσεις που ακούστηκαν ποτέ στην Ιταλική βουλή. Με τις γροθιές σφιγμένες στους κροτάφους του, κατακίτρινος από οργή ο Αρχηγός του φασιστικού κόμματος Μπενίτο Μουσσολίνι άκουγε τον ορμητικό Ματτεότι στην αγόρευσή του. Μόλις τελείωσε την αγόρευσή του ο Ματτεότι, ο Μουσολίνι τρελός από λύσσα, σπρώχνοντας τους πάντες και τα πάντα εισόρμησε στο Παλάτσο Κίτζι, όπου είναι το γραφείο του, και βλέποντας τον οικονομικό του σύμβουλο Μαρινέλλι, αφού τον περιέλουσε με χίλιες δυο βρισιές, του είπε με υστερική κραυγή: «Άνθρωποι σαν τον Ματτεότι, μετά από τα λόγια που είπε, δεν θα ‘πρεπε πια να κυκλοφορούν…».
Από τη στιγμή εκείνη ο Ματτεότι ήταν ουσιαστικά νεκρός.
Η Υστερική Κραυγή του Μουσσολίνι ήταν διαταγή για τον Μαρινέλλι, ο οποίος αρχίζει και μαζεύει στο γραφείο του ένα σωρό ύποπτο πρόσωπα με σκοπό να συλληφθεί ξαφνικά ο Ματτεότι για να του δοθεί ένα καλό …μάθημα.. Όλα όσα γίνουν, θα γίνουν με την μεγαλύτερη μυστικότητα: ούτε οι υψηλά ιστάμενοι στην ιεραρχία του κόμματος δε θα μάθουν τίποτα γι’ αυτό.
Ανάμεσα σ’ αυτούς τους ύποπτους που με μεγάλη επιμέλεια και φροντίδα μαζεύει ο Μαρινέλλι πρωτεύοντα ρόλο παίζει ο Αμέρικο Ντουμίνι ένα θλιβερό υποκείμενο του οποίου το επισκεπτήριο αριθμεί ένδεκα δολοφονίες.
Εκτός από τον Μπουμίνι ο πιο επαρμένος και φιλόδοξος είναι ο Βόλπι, ένας κοινός εγκληματίας που η φασιστική πολιτική του ένταξη τον διευκολύνει να βγαίνει από τη φυλακή κάθε φορά που συλλαμβάνεται. Άλλα κοινωνικά αποβράσματα που αποτελούν μέλη της θλιβερής παρέας είναι ο Τζουζέππε Βιόλα, ο Αμλέτο Ποβερόμο και ο σωφέρ Ματσόλι.
Στο μεταξύ πλησιάζει η 11η Ιουνίου, ημέρα κατά την οποία ο Ματτεότι θα εκφωνήσει στη Βουλή νέο βαρυσήμαντο λόγο κατά τον οποίο σκοπεύει να αποδείξει ότι η οικονομική πολιτική της κυβερνήσεως είναι καταστροφική, ότι ο Μουσσολίνι στηρίζεται στην εξουσία ευνοώντας αδίστακτα τα συμφέροντα ορισμένων κύκλων κλπ κλπ.
Μία είναι η ουσία: ο βουλευτής του Σοσιαλιστικού κόμματος δεν πρέπει να εκφωνήσει ποτέ αυτό το λόγο. Ποτέ!
10 Ιουνίου 1924. Η ομάδα των μπράβων ετοιμάζεται. Ώρα τέσσερις και τέταρτο περίπου, η μαύρη Λάντσια με τους δολοφόνους προχωρεί αργά κάτω από τα πλατάνια κατά μήκος του Τίβερη. Την ίδια ώρα ο Ματτεότι στο σπίτι του έχει ξυπνήσει από τον μεσημεριάτικο ύπνο του, και ετοιμάζεται να κάνει έναν περίπατο. Η γυναίκα του προσπαθεί να τον αποτρέψει αλλά αυτός την καθησυχάζει λέγοντάς της να μη φοβάται.
Ο σοσιαλιστής βουλευτής αποχαιρετά τη γυναίκα και βγαίνει. Η μαύρη Λάντσια τον ακολουθεί. Στην αρχή τον προσπερνά διότι ο οδηγός της θολωμένος καθώς είναι από το πολύ φαΐ και το κρασί δεν αναγνωρίζει αμέσως τον Ματτεότι. Αλλά ο Βόλπι, ο αρχηγός της επιχείρησης είναι ξύπνιος. «Αυτός είναι ο Ματτεότι! Ουρλιάζει ο Βόλπι! Στάσου»
Η μαύρη Λάντσια προχωρεί καμιά πενηνταριά μέτρα ακόμα. Έπειτα φρενάρει. Δίδεται η διαταγή: «Πιάστε αυτό το γουρούνι…».
Ο Βόλπι και ο Μαλακρία πηδούν έξω από το αυτοκίνητο και τρέχουν προς τον Ματτεότι. Ο Παντσέρι στέκει όρθιος κοντά στο αυτοκίνητο, ο Παντσέρι το ίδιο. Ο Ντουμίνι στο τιμόνι κρατάει τη μηχανή αναμμένη. Ο Ποβερόμο είναι κοντά στον Παντσέρι.
Ο Ματτεότι μόλις αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο κάνει μια απότομο ενστικτώδη κίνηση να ξεφύγει από τα χέρια που τον είχαν αρπάξει από τις μασχάλες.
Τρέχει προς τον Τίβερη και προς το μέρος της σταματημένης μαύρης Λάντσιας. Ακριβώς εκεί δέχεται την πρώτη βροχή από γροθιές.
Γονατίζει, προσπαθεί ν’ ανασηκωθεί. Ο Μαλαρία ακινητοποιεί τα χέρια του Ματτεότι ενώ ο Βόλπι του δίνει μια γερή κλωτσιά στο στομάχι. Ο Ματτεότι διπλώνεται στα δύο. Μια άλλη κλωτσιά και απανωτές γροθιές τον ρίχνουν κάτω και χτυπάει το κεφάλι του στο πεζοδρόμιο. Τώρα, πάνω απ’ τον άτυχο βουλευτή βρίσκονται όλοι οι μπράβοι της εξουσίας.
Ο Βόλπι και ο Μαλαρία πιάνουν τον Ματτεότι από τους αστραγάλους και ο Βιόλι με τον Ποβερόμο από τις μασχάλες. Ο Ντομίνι φέρνει το αυτοκίνητο με την όπισθεν στο ύψος των μπράβων. Ο Παντσέρι ανοίγει τις πόρτες. Οι τέσσερις πετούν τον βουλευτή μέσα στο αυτοκίνητο και ρίχνουνται απάνω του. Ο Ποβερόμο τον χτυπά στο πρόσωπο, ο Βόλπι του δίνει γροθιές, ο Βιόλι ακινητοποιεί τα χέρια του βουλευτή κλπ κλπ ενώ οι αυτόπτες μάρτυρες κλείνουν τα μάτια και τα στόματα όταν καταλαβαίνουν ότι σε τέτοιες στιγμές η σιωπή είναι Χρυσός.
Η μαύρη Λάντσια ξεκινάει, παίρνοντας την κατεύθυνση του Πόντε Μίλβιο.
Ο Ντουμίνει οδηγεί σα δαιμονισμένος. Τι γίνεται όμως πίσω από τις πλάτες του Ντουμίνι; Ο Ματτεότι με εξαντλημένες πια τις δυνάμεις του είναι μισοαναίσθητος ανάσκελα στο δάπεδο του αυτοκινήτου. Ο Ματτεότι προσπαθεί ν’ ανασηκωθεί. Ο Βιόλι όμως ξεστομίζοντας μια βρισιά σηκώνει το μαχαίρι του ως την σκεπή του αυτοκινήτου και το κατεβάζει με δύναμη. Η λάμα βυθίζεται στο αριστερό πλευρό του Ματτεότι. Σε λίγο ακούγεται ο επιθανάτιος ρόγχος. Ο βουλευτής είναι νεκρός.
***
Η εξαφάνιση και η δολοφονία του Ματτεότι θα προκαλέσει στο κοινό αισθήματα αγανακτήσεως και βαθιάς αποδοκιμασίας. Δεν είναι δυνατό να απαγάγεται και να δολοφονείται ένας πολίτης μέρα μεσημέρι σε μια πόλη όπως η Ρώμη. Το έγκλημα τεκμηριώνει, για άλλη μια φορά και με τραγική ευγλωτία, μια απαράδεκτη κατάσταση, όπου οι πιο κτηνώδεις πράξεις βίας ανανεώνονται μέσα σε κλίμα σταθερής παρανομίας, που ενθαρρύνεται από την προπαγάνδα μίσους, με την υποστήριξη και την εγγύηση της συστηματικής ατιμωρησίας.
Από την ατιμωρησία προς το έγκλημα του χθες, γεννιέται το νέο έγκλημα: και η αυθαιρεσία τοποθετείται πάνω από το νόμο.
Ο Ματτεότι δεν ήταν ο πρώτος που δολοφονήθηκε από τους φασίστες και δεν ήταν ο τελευταίος. Δεκάδες θύματα – μάρτυρες προηγήθησαν και χιλιάδες ακολούθησαν. Όμως ανάμεσα σε όλα τα θύματα του φασισμού ο Ματτεότι κατέχει ξεχωριστή θέση γιατί ποτές του δεν λύγισε, γιατί ποτές του δεν συμβιβάστηκε με τον Μουσσολίνι, γιατί είχε το θάρρος και την ευψυχία να προκαλέσει τον Μουσσολίνι και το σαθρό φασιστικό καθεστώς του.

Με την παρουσία πλήθους κόσμου παρά τις δύσκολες καιρικές συνθήκες και με αποκορύφωμα των πολυήμερων εκδηλώσεων την 12^η και 13^η Δεκεμβρίου, τιμήθηκε η 68^η Επέτειος του Καλαβρυτικού Ολοκαυτώματος, στην μαρτυρική πόλη των Καλαβρύτων.

Την Τρίτη 13/12/2011 τελέσθηκε πάνδημο μνημόσυνο στον Καθεδρικό Ναό των Καλαβρύτων πρωτοστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας…. κ.κ. Αμβροσίου. Την κυβέρνηση εκπροσώπησαν ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κ. Κουτρουμάνης και ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας κ. Σπυλιωτόπουλος, την Βουλή των Ελλήνων ο Βουλευτής κ. Θανάσης Παπαδόπουλος που υπήρξε πρώην Δήμαρχος Καλαβρύτων. Υψηλόβαθμες αντιπροσωπείες όλων των πολιτικών κομμάτων, εκπροσώπων των τριών όπλων των ενόπλων δυνάμεων, της Ελληνικής Αστυνομίας, του Πυροσβεστικού Σώματος, εκπρόσωποι Αντιστασιακών Οργανώσεων, εκπρόσωποι Ενώσεων Θυμάτων, Δήμαρχοι και εκπρόσωποι Μαρτυρικών Τόπων, εκπρόσωποι του Συνδέσμου Διεκδίκησης Γερμανικών επανορθώσεων, Δικαστικοί, ο πρόεδρος του Συμβουλίου Νέων των Μαρτυρικών Τόπων, ο πρέσβης της Κύπρου, εκπρόσωποι των Πρεσβειών της Γερμανίας και των ΗΠΑ και πολλοί εκπρόσωποι Πολιτιστικών Φορέων.

Ξεχωριστή θέση στις εκδηλώσεις, ήταν η Συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών της Ελλάδας, περιόδου 1940-1945 «ΕΛΛΗΝΙΚΑ – ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΑ» που έγινε στην αίθουσα εκδηλώσεων του «Αρχοντικού της Παλαιολογίνας» την Δευτέρα 12/12/2011, με θέματα ημερήσιας διάταξης:

1)      Ανάδειξη των ολοκαυτωμάτων.

2)      Ενημέρωση για την τροποποίηση του Καταστατικού από τον Δήμαρχο Κολαβρύτων Λαζουρά Γεώργιο.

3)      Συζήτηση και απόφαση για την ημερομηνία διεξαγωγής Γενικής Συνέλευσης του Δικτύου.

4)      ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ

5)      Ενημερώσεις για τις επαφές του Δικτύου.

Στην Συνεδρίαση παρέστη και εκπρόσωπος της επιτροπής για την διεκδίκηση των Γερμανικών Επανορθώσεων κ. Αριστομένης Συγγελάκης, καθώς και ο Βουλευτής Θανάσης Παπαδόπουλος, πρώην Δήμαρχος Καλαβρυτών και επίτιμος Πρόεδρος του Δικτύου.

Από το Νομό Χανίων παρέστησαν και τοποθετήθηκαν ο κ. Σπύρος Δαράκης π. Δήμαρχος Μηθύμνης και εκπρόσωπος του Δήμου Κισσάμου στο Δίκτυο και ο Πρόεδρος του Δικτύου Νέων των Ολοκαυτωμάτων κ. Χαράλαμπος Δασκαλάκης από την Μαρτυρική Κάνδανο.

Μεταξύ άλλων αποφασίστηκε η διεξαγωγή της Γενικής Συνέλευσης του Δικτύου να γίνει στις 8/6/2012 στο Μαρτυρικό Δίστομο και να γίνει τροποποίηση του Καταστατικού, βάσει των νέων δομών του Καλλικράτη.

Η ανάληψη πρωτοβουλίας από αιρετούς της Αυτοδιοίκησης και κοινοβουλευτικούς, να συγκληθεί για να συζητηθεί στην Επιτροπή Εξωτερικών – Άμυνας και Δικαιοσύνης της Βουλής και να γίνει συζήτηση στο Ελληνικό Κοινοβούλιο με θέμα τις Γερμανικές Αποζημιώσεις.

Συζητήθηκαν και μια σειρά ενέργειες και τακτικές που πρέπει να δρομολογηθούν εν’ όψη της αναμενόμενης απόφασης του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης και επισημάνθηκε από τον κ. Συγγελάκη η ποιοτική διαφοροποίηση προς τα χειρότερα της Γερμανικής Κυβέρνησης για το θέμα των αποζημιώσεων καθώς και διάφορες πρωτοβουλίες του Γερμανικού Προξενείου της Θεσσαλονίκης και άλλων όπως είπε, που προσπαθούν να αποσπάσουν ένα συγνώμη σε ένα μαρτυρικό τόπο, χωρίς αυτό να συνάδει με την πραγματική στάση της Γερμανικής Κυβέρνησης στα θέματα των Επανορθώσεων – Κατοχικού Δανείου – Επιστροφής Αρχαιολογικών θησαυρών.

Επίσης συζητήθηκε η πρωτοβουλία ελληνικής καταγωγής Βουλευτών μελών άλλων κοινοβουλίων στον κόσμο για να γίνουν κήρυκες των Ελληνικών Δικαίων στο θέμα αυτό.

Στο Νομό μας πρέπει όλοι οι Καλλικρατηκοί Δήμοι να πάρουν επικαιροποιημένες αποφάσεις των Δημ. Συμβουλίων για αναγνώριση των τόπων τους ως Μαρτυρικών και να τις κοινοποιήσουν στο Υπουργείο Εσωτερικών και στο Δίκτυο και να εγγράψουν στους προϋπολογισμούς τους την ελάχιστη συνδρομή για το Δίκτυο.

Επίσης θα ληφθεί πρωτοβουλία για ομιλία στα Χανιά, για την πορεία των αγώνων για τις Γερμανικές Επανορθώσεις.

«Εφονεύθησαν ή εβασανίσθησαν κατά τον αγριώτερον τρόπον πλείστα άτομα, εληστεύθησαν δε και εκάησαν πλείσται οικίαι… Γενικώς η μετάβασις του εις τους τόπους της δράσεώς του ομοίαζεν προς αγρίαν λαίλαπα, συνώδευεν δε ταύτην πάντοτε αφθονία δακρύων, πόνου και αίματος».
Με αυτόν τον τρόπο περιγράφεται σε έκθεση του Απριλίου του 1947 η δράση του ελληνομαθούς ναζιστή, Φριτς Σούμπερτ, ο οποίος έδρασε στο φόντο των αποφάσεων εκ μέρους του Χίτλερ για αντίποινα στη μεγαλόνησο μετά τη Μάχη της Κρήτης (20-30 Μαΐου 1941).

Κοσμοπολίτης, πολύγλωσσος, βίαιος, σαδιστής, διπλωμάτης και δολοπλόκος –μερικά από τα κύρια χαρακτηριστικά της ιδιόρρυθμης προσωπικότητάς του– ο επιλοχίας Σούμπερτ συνιστά μια πρωτοφανή και ίσως μοναδική περίπτωση στα χρονικά του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Τα έργα και οι ημέρες της αιμοδιψούς αυτής προσωπικότητας, που οι φήμες για την ελληνική καταγωγή του ενίσχυσαν τον μύθο του, εξιστορούνται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου «Ναζιστική τρομοκρατία στην Ελλάδα» (εκδόσεις Επίκεντρο), με τον συγγραφέα του Θανάση Φωτίου να μεταφέρει με ζωντανό τρόπο τις κτηνωδίες της κατοχικής περιόδου, με πλούσιο αρχειακό υλικό και πρωτότυπες συνεντεύξεις.

Το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου αφορά στην Κρήτη, καθώς από εκεί ξεκινά την τρομοκρατική δράση του ο Σούμπερτ, ως επικεφαλής ομάδας κατοίκων του νησιού, προαναγγέλλοντας την ίδρυση, αργότερα, των περιβόητων Ταγμάτων Ασφαλείας. Στη συνέχεια, με διαταγή του στρατιωτικού διοικητή του Φρουρίου Κρήτης, ορίζεται διοικητής γερμανοντυμένου εγκληματικού σώματος Ελλήνων, εξαπολύοντας επιθέσεις ωμής βίας κατά πολιτών στην Κρήτη και τη Μακεδονία.

Η βιογραφία του Σούμπερτ

Η περιπετειώδης ζωή της σκοτεινής αυτής προσωπικότητας ξεκινάει στο Ντόρτμουντ, στις 21 Φεβρουαρίου του 1897, όπου γεννήθηκε από γονείς εργάτες. Βρέθηκε από νωρίς κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου να πολεμάει για τη Γερμανία, ενώ μετά το τέλος των μαχών βρέθηκε στη Σμύρνη ως μέλος γερμανικών αποστολών ειδικευμένου προσωπικού που αναδιοργάνωσε και ηγήθηκε οθωμανικών στρατιωτικών τμημάτων στην απόκρουση επιθέσεων της Αντάντ.

Την 1η Ιανουαρίου του 1934, ο Σούμπερτ έγινε μέλος του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος. Μιλούσε καλά Ελληνικά, Τουρκικά, Ιταλικά και Αραβικά, ενώ το 1941 και όντας ήδη υπαξιωματικός μετατέθηκε στα Χανιά, στην Περιφερειακή Διοίκηση Ρεθύμνου, με την ιδιότητα του διερμηνέα.

Η σύλληψη και το τέλος του

Το 1945, ο Σούμπερτ συνελήφθη στο αεροδρόμιο της Ελευσίνας. Καταδικάστηκε σε θάνατο, με την Κρήτη και τη Μακεδονία να διεκδικούν τη διοργάνωση του τελετουργικού εκτέλεσής του. Στις 22 Οκτωβρίου του 1947 πέρασε την πύλη των φυλακών Επταπυργίου, μεταφέρθηκε στον «συνήθη τόπο εκτελέσεων» πίσω από τις φυλακές κι εκεί εκτελέστηκε.

Πηγή: flashnews.gr

Στα Κέντρα Παιδικής Δημιουργίας Παχιανών και Λενταριανών

Εκδήλωση με αφορμή την  98^η Επέτειο της  «Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα» θα πραγματοποιήσουν τα Κέντρα Παιδικής Δημιουργίας Παχιανών και Λενταριανών του ΔΟΚΟΙΠΠ  Δήμου Χανίων την Τετάρτη 30 Νοεμβρίου 2011.

Υπεύθυνη παρουσίασης θα είναι η προϊσταμένη του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης κ. Ζαχαρένια Σημαντηράκη.

Το πρόγραμμα έχει ως εξής : ΚΠΔ Παχιανών Τετάρτη 30-11-11 και ώρα 10:00 π.μ.

ΚΠΔ Λενταριανών: Τετάρτη 30-11-11 και ώρα 11:00π.μ.

Την Τετάρτη 30 Νοεμβρίου 2011 και ώρα 19:00, θα πραγματοποιηθεί από το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», στην αίθουσα «Σταύρος Σ. Νιάρχος» του Μεγάρου Μητροπολίτης Ειρηναίος Γαλανάκης, η ετήσια εκδήλωση που γίνεται με αφορμή τον εορτασμό της επετείου της Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα.

Επετειακή ομιλία θα εκφωνήσει ο Πρόεδρος της Παγκρητίου Ενώσεως Αθηνών, Γεώργιος Μαριδάκης.

Θα ακολουθήσει ο Αρχιτέκτονας – Μηχανικός Ζαχαρίας Πιστόπουλος, ο οποίος θα μιλήσει με θέμα «Αναφορά στο έργο της επικείμενης αποκατάστασης της Οικίας του Ελευθερίου Βενιζέλου».

Η εκδήλωση θα κλείσει με την αναγόρευση του Ιωάννη Σκαλίδη σε εταίρο του Ιδρύματος.

Το πρωί της ίδιας ημέρας, στις 11:30, θα γίνει στέψη του ανδριάντα του Ελευθερίου Βενιζέλου στην Πλατεία Ελευθερίας από μαθητές και σπουδαστές της πόλης των Χανίων παρουσία εκπροσώπων των τοπικών αρχών.

Την Πέμπτη 1 Δεκεμβρίου, η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, ο Δήμος Χανίων και το Εθνικό Ίδρυμα «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» θα πραγματοποιήσουν τις ετήσιες εορταστικές εκδηλώσεις για την επέτειο.

Οι εκδηλώσεις περιλαμβάνουν Θεία Λειτουργία και επίσημη Δοξολογία (11:00) στο Μητροπολιτικό Ναό Εισοδίων της Θεοτόκου, ενώ θα ακολουθήσει πομπή για τη μεταφορά της Σημαίας στο Φρούριο Φιρκά. Έπειτα από την τελετή έπαρσης της Σημαίας, ο Δήμαρχος Χανίων Εμμανουήλ Σκουλάκης, θα εκφωνήσει τον πανηγυρικό της ημέρας. Οι εκδηλώσεις θα κλείσουν με επίσκεψη στο Ναυτικό Μουσείο Κρήτης όπου θα γίνει  παρουσίαση νέων εκθεμάτων.

Το Σάββατο 26 Νοεμβρίου κυκλοφορεί με τη Σαββατιάτικη Ελευθεροτυπία το τεύχος του «Ε» “Ιστορικά”, εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στην τριετή Κρητική Επανάσταση 1866 – 1869.

Παρουσιάζεται αναλυτικά η έκρηξη και η πορεία της Επανάστασης στο Νησί και ιστορείται  με λεπτομέρειες  ο άνισος αγώνας των Κρητών εναντίον της Οθωμανικής κυριαρχίας. Αναλύονται η στάση του ελληνικού κράτους και η στρατηγική των Μεγάλων Δυνάμεων, ενώ ζωντανεύει η  εθελοθυσία του Αρκαδίου μέσα από την συγκλονιστική αφήγηση της ηρωίδας μάνας Χαρίκλειας Δασκαλάκη.

Περιεχόμενα τεύχους:

- Γιάννης Χρονόπουλος, Η έναρξη της Κρητικής Επανάστασης (1866-69), τα αίτιά της και οι πρώτες συνεννοήσεις.

- Γεώργιος Τσερεβελάκης, Η κήρυξη της Ένωσης με την Ελλάδα και η έναρξη των εχθροπραξιών. Οι νίκες των

Επαναστατών – Η ακμή της Επανάστασης (Σεπτέμβριος 1866 – Μάρτιος 1867).

- Ζαχαρένια Σημανδηράκη, Η περίοδος της Επανάστασης επί Ομέρ Πασά (Μάρτιος – Οκτώβριος 1867) – Ο Ααλή

Πασάς.

- Ζαχαρένια Σημανδηράκη, Ο Οργανικός Νόμος. Η εξασθένιση και λήξη της Επανάστασης.

- Αννίτα Πρασσά, Η στάση του ελληνικού κράτους απέναντι στην Επανάσταση.

- Η αφήγηση της Χαρίκλειας Δασκαλάκη για τη θυσία στο Αρκάδι

Τα κείμενα συνοδεύονται από σχετικό οπτικό υλικό. Πρόκειται για ένα ακόμη εξαιρετικό τεύχος των “Ιστορικών”, με σημαντικά στοιχεία και ανάλογη βιβλιογραφία.

Ο Δήμος Πλατανιά, η Τοπική Κοινότητα Παλαιών Ρουμάτων και η Λαϊκή Βιβλιοθήκη Παλαιών Ρουμάτων, πραγματοποιούν την Κυριακή 27 Νοεμβρίου 2011 και ώρα 11:30 π. μ. στην Πλατεία Παλαιών Ρουμάτων εκδήλωση για τον εορτασμό της Εθνικής Αντίστασης και τα αποκαλυπτήρια του  Μνημείου Πεσόντων.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

• 11:30 π. μ. Έναρξη τελετής
• Επιμνημόσυνη δέηση
• Αποκαλυπτήρια μνημείου Πεσόντων
• Χαιρετισμός από το Δήμαρχο Πλατανιά     κ. Ιωάννη Μαλανδράκη
• Ομιλία από την κ. Ελένη Δημητριάδη    Πρόεδρο του Σωματείου ««ΛΑΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ  ΠΑΛΑΙΩΝ ΡΟΥΜΑΤΩΝ»για τη συμβολή των Παλαιών Ρουμάτων  στην Εθνική Αντίσταση και στους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες

• Προσκλητήριο πεσόντων
• Κατάθεση στεφάνων
• Ενός λεπτού σιγή
• Ανάκρουση Εθνικού Ύμνου
• Πέρας τελετής

Θα ακολουθήσει κέρασμα από το Δήμο Πλατανιά και το Συνεταιρισμό γυναικών Παλαιών Ρουμάτων «Η ΑΡΧΟΝΤΙΣΣΑ».

Την Δευτέρα 21 Νοεμβρίου 2011, στις 19:00, θα πραγματοποιηθεί στο Πολιτιστικό Κέντρο της Ιεράς Μητροπόλεως Κυδωνίας και Αποκορώνου,  η παρουσίαση του βιβλίου «Εκκλησία και Αγώνες της Κρήτης 1856-1905» του π. Μιχάλη Βλαβογιλάκη, που διοργανώνουν το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» και η Ιερά Μητρόπολη Κυδωνίας και Αποκορώνου.

Η εκδήλωση θα ξεκινήσει με χαιρετισμούς από τους Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου Δαμασκηνό και τον Γενικό Διευθυντή του Εθνικού Ιδρύματος «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» Νικόλαο Παπαδάκη. Ομιλητές θα είναι οι Ανδρέας Νανάκης, Μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου, Καθηγητής Τμ. Θεολογίας του Α.Π.Θ. και ο Σταμάτης Αποστολάκης, Δάσκαλος – Λαογράφος.

Αντιφώνηση θα κάνει ο συγγραφέας, π. Μιχαήλ Βλαβογιλάκης.

Το βιβλίο αποτελεί έκδοση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» της Ιεράς Μητρόπολης Κυδωνίας και Αποκορώνου και των εκδόσεων Ι. ΣΙΔΕΡΗ.

Στο σημαντικό αυτό έργο, το πολύτιμο υλικό των ιστορικών πηγών αποκαλύπτει όλες τις επαναστατικές κινήσεις για την απελευθέρωση της Κρήτης από τον οθωμανικό ζυγό (1856-1905) και επιβεβαιώνει την εντυπωσιακή συμμετοχή του ορθοδόξου κλήρου σε κάθε κοπιώδη και πεισματική προσπάθεια για την τελική δικαίωση των πολύχρονων αγώνων του Κρητικού λαού.

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΑΝΙΩΝ

ΚΥΡΙΑΚΗ 13 ΤΟΥ ΝΟΕΜΒΡΗ ΚΑΙ ώρα 11 το πρωί στο ΧΩΡΙΟ ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΕΙΩΝ

(λεωφορείο θα αναχωρήσει από το ΚΤΕΛ Χανίων στις 9.30πμ.)

• Αναστολή της σημαίας.
• Επιμνημόσυνη δέηση.
• Καλωσόρισμα από το Γραμματέα του Παραρτήματος Χανίων της ΠΕΑΕΑ –ΔΣΕ, Μπάμπη Πετράκη.
• Αντάρτικο τραγούδι από τη φιλαρμονική του Δήμου Χανίων.
• Χαιρετισμό από τον Πρόεδρο του Παραρτήματος, Λευτέρη Ηλιάκη.
• Κεντρική ομιλία από τον Αντιπρόεδρο του Παραρτήματος, Στέφανο Μυλωνάκη.
• Ριζίτικο τραγούδι από τις «Κρητικές Μαδάρες».
• Αντάρτικο τραγούδι από τη φιλαρμονική του Δήμου Χανίων.
• Προσκλητήριο νεκρών.
• Κατάθεση στεφάνων.
• Υποστολή της σημαίας- Εθνικός Ύμνος.
• Τέλος της εκδήλωσης.

Πρόσκληση του Παραρτήματος ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ

Σας καλούμε να τιμήσετε με την παρουσία σας την καθιερωμένη εκδήλωση αφιερωμένη στη μνήμη των νεκρών της Μάχης της Παναγιάς και όλων των αγωνιστών της Εθνικής μας Αντίστασης στο Ν. Χανίων που πρόσφεραν τίμημα ακριβό την ίδια τη ζωή τους στον αγώνα εναντίο των βάρβαρων Χιτλερικών κατακτητών.

Η εκδήλωση θα γίνει στο Μνημείο της Εθνικής Αντίστασης στην Παναγιά, Κεραμειών, την Κυριακή 13 Νοέμβρη στις 11 π.μ.

Το Δ.Σ. του Παραρτήματος Χανίων

ΠΕΑΕΑ Δ.Σ.Ε.

Ομιλία του Κανάκη Γερωνυμάκη την 9-10-2011 στον Καλλικράτη στην επέτειο του ΟλοκαυτώματοςΤο θέμα μας είναι το ολοκαύτωμα του Καλλικράτη και γι’ αυτό ήρθαμε να αποδώσουμε φόρο τιμές. Επιτρέψτε μου όμως παρακαλώ μια σύντομη εισαγωγή για το χωριό.

Το χωριό του Καλλικράτης είναι στο ομώνυμο ομορφότατο και ευφορότατο οροπέδιο πλαισιωμένο από το μεγαλύτερο πρινόδασος της Κρήτης. Είναι σε υψόμετρο 750 μ. και το 1943 εκατοικείτο από 120 οικογένειες. Έχει δώσει στην πατρίδα κατά καιρούς ήρωες πρώτου μεγέθους.

Ο Καλλικράτης δεν είναι ένα από τα 1000 περίπου χωριά της Κρήτης, μα είναι ένα χωριό που τα γεγονότα το κατατάσσουν: α) από τα πιο ιστορικά χωριά της Κρήτης β) από τα πιο ηρωικά χωριά της Κρήτης και γ) από τα πιο μαρτυρικά χωριά της Κρήτης. Από τους Τούρκους εκάηκε 3 φορές. Το 1943 το έκαψαν και οι Γερμανοί. Ερχόμενοι στο θέμα, ας αφήσουμε γιατί το έκαναν αυτό οι Ναζί.

1) Το 1941, άμα καταλάβανε την Κρήτη οι ναζί εκάνανε φυλάκιο στο Φραγκοκάστελλο. Όταν τους κόψανε 100 μέτρα καλώδιο του τηλεφώνου τους, απαιτήσανε να μένουνε στο φυλάκιό τους κάθε βράδυ 2 άντρες που να τους έχουνε σαν όμηρους για την ασφάλειά τους. Όταν είχανε όμηρο το Δημήτρη Καούδη και του δώσανε ένα τενεκέ να τους φέρει νερό αυτός επέταξε τον τενεκέ και εδραπέτευσε. Οι Γερμανοί, προς γνώση και συμμόρφωση, όποιου θα τολμούσε να παραβεί το θέλημά τους, έκαψανε το σπίτι του στον Καψοδάσο, μα όταν βγήκανε στον Καλλικράτη για να κάψουνε και το θερινό του σπίτι, ο αδελφός του Δημήτρη, Αθανάσης Καούδης, τους πυροβόλησε από κάποια απόσταση, και δεν τους πέτυχαν οι Σφαίρες, μα αυτοί τρομοκρατημένοι ετράπησαν σε φυγή εκαταλείποντας εκεί τα όπλα τους, τα κιάλια τους και τα πηλίκιά τους. Ο τότε πρόεδρος της κοινότητας Καλλικράτη Γεώργιος Σ. Μανουσέλη. Εμάζεψε τα όπλα και τα άλλα είδη τους και τους τα πήγε. Δεν προέκυψαν τότε συνέπειες. Ίσως τράπηκαν να το αναφέρουνε στους ανώτερούς τους.

2) Δύο χιλιόμετρο βόρειο ανατολικά του Καλλικράτη, στον Βουρβουρέ στο σπίτι του Ανδρέου Παπαδάκη οργανώσανε την Ανωτάτη Επιτροπή Αγώνα Κρήτης, (ΑΕΑΚ). Το μάθανε η ναζί και καθιστούσε και αυτό βεβαρημένη την περιοχή.

3) Στον Καλλικράτη δεν είχανε φυλάκιο οι Γερμανοί και οι Καλλικρατιανοί οπλοφορούσανε και συχνά κάνανε σκοποβολή στο Καλλικρατικό δάσος ενώ οι Γερμανοί από τον Ακουέ άκουγαν τους πυροβολισμούς. Το χειμώνα του 1943 με βρήκανε 5-6 Γερμανοί στο Ασφένδου και με υποχρέωσαν να τους οδηγήσω στον Καλλικράτη. Όταν περνούσαμε από το δάσος ακούσαμε πυροβολισμούς. Μου ζητούσαν εξηγήσεις, εγώ έκανα προς τα πάνω τους ώμους μου.

4) Ανατολικά του Καλλικράτη το 1943 εσυναντήθηκε το αντάρτικο του Μπαντουβά στη θέση Τσιλίβδικα με 14 Γερμανούς και στη συμπλοκή που έγινε σκοτωθήκανε περισσότεροι από αυτούς. Ανάμεσα στη δύναμη του Μπαντουβά βρέθηκαν και Σφακιανοί όπου και ο Νικόλαος Μανουσέλης γνωστός ως «Κατιποκοκόλης» που ήτανε Καλλικρατιανός. Μάλιστα τους είπαν ότι όλοι ήταν Καλλικρατιανοί 2.000 Γερμανοί από 4 διαφορετικά σημεία. Από του Σταυρού το Σελί, από τις χορεύτρες του Ασκύφου, από το Ασφένδου και από το Καλλικρατιανό φαράγγι. Την πρώτη μέρα, που φτάσανε, απογευματινή ώρα, εδημιουργήσανε πανδαιμόνιο από πυροβολισμούς, πολυβολισμούς και από βολές όλμου για να τρομοκρατήσουνε τον κόσμο. Απαγορεύσανε την έξοδο από το χωριό δηλώνοντας ότι όποιος φεύγει θα γίνεται «καπούτ». Εκαταφέρανε όμως οι πιο πολλοί άνδρες να φύγουνε στο δάσος. Για να κάνουν οι ναζί τους άντρες να ξαναγυρίσουνε πίσω, σε δύο τρεις που βρήκανε τους δώσανε χαρτιά ότι τους επιτρέπουνε να κυκλοφορούν ελεύθερα στο χωριό, όμως τους είπανε ότι όποιος θα βγαίνει από το χωριό θα τον σκοτώνουνε. Οι άνθρωποι με επιφύλαξη, μα επειδή είχανε ανάγκες εμπαίνανε και βγαίνανε κρυφά. Από την 7/10, συνεχίζοντας τους πυροβολισμούς στον αέρα, άρχισαν και τις λεηλασίες αρπώντας ότι πολύτιμο, μα και φαγώσιμα (τυριά, μέλια κ.α.). Στα Μυριοκέφαλα, κοντινότερος σταθμός αυτοκινήτου, με φορτηγά ζώα μεταφέρανε 50 φορτία από το προϊόν της λεηλασίας. Την 8/10 εσκοτώσανε τον Γιάννη Λυκάκη από το Ασκύφου και ακόμα ένα άτομο, που τους βρήκανε αυτοί που ήρθανε από το μέρος της Επισκοπής και τους πήρανε για οδηγούς και που δεν διαπιστώθηκε η ταυτότητα του δευτέρου ατόμου. Στη συνέχεια μαζεύανε τους χωριανούς χωριστά σε κάθε γειτονιά που τελικά τους μαζέψανε στην Παναγία, στην κεντρική εκκλησία του χωριού. Από την εκκλησία επήρανε 17 άνδρες μα από αυτούς αφήσανε τον Νικόλαο Γανταδάκη, γιατί τους απέδειξε ότι ήτανε ανάπηρος του Ελληνοϊταλικού Πολέμου και κατά την διαδρομή εκατάφερε σε μια στροφή του δρόμου να φύγει ο Ιωσήφ Ν. Μανουσέλης χωρίς να τον προσέξουνε. Τους υπόλοιπους 15 τους πήγανε στην συνοικία Πιπιλίδα σε ένα ερειπωμένο σπίτι και τους τουφεκίσανε. Όταν τους είχανε στην Εκκλησία, ο Μανούσος Ν. Μανουσέλης είπε στον διπλανό του: «Θωρείς τσοι, πολλοί είνιε Έλληνες προδότες ντυμένοι στα Γερμανικά». Πράγματι μεταξύ των 2000 ήτανε και 80 Σουμπερίτες και ένας από αυτούς έτυχε να ακούσει αυτά τα λόγια και του είπε: «Τι λες παλιόγερε, έλα μαζί μου». Και την πήρε και τον απομάκρυνε 100 μ. όπου τον σκότωσε. Σποραδικά εσκότωσαν ακόμα 1) Τον Δράκο Μαρκουτσάκη 2) Τον Μανούσο Γ. Βουγιούκαλο και 3) Τον Παύλο Πολάκη.

Αυτοί που φύγανε στο δάσος και στα βουνά δεν είχανε επαφή ούτε με τους δικούς τους ούτε με τους χωριανούς. Εβλέπανε από απόσταση τα σπίτια τους που εκαπνίζανε!! Για τα μέλη της οικογένειάς τους δεν ξέρανε αν βρίσκονται μεταξύ των ζωντανών ή μεταξύ των σκοτωμένων!! Ξέρανε όμως πως όσοι είναι σκοτωμένοι βρίσκονται όπου τους σκοτώσανε γιατί κανείς δεν μπορούσε να τους πάρει να τους θάψει. Παράλληλα με τους σκοτωμούς εσυνεχίσανε την λεηλασία και τις πυρπολήσεις των σπιτιών που υπολογίζεται ότι από τα 120 σπίτια επυρπολήσανε πάνω από τα 100. Από τη λεηλασία δεν γλιτώσανε ούτε οι ναοί. Τα ιερά άμφια, τα ιερά σκεύη, ακόμα και εικόνες αρπάξανε. Επήρανε το άγιο δισκοπότηρο και το ιερό κογλιάριο. Το επιτραχήλιο του παπά βρέθηκε πεταμένο στη μαδάρα. Πήραμε και 20 βόδια και 30 χοίρους.

Όταν φεύγανε οι Γερμανοί από το φαράγγι του Καλλικράτημ από τα περίχειλα του φαραγγιού τους πυροβόλησαν οι Στρατής Ν. Μανουσέλης, Σπύρος Ν. Γιάνναρης και Μανώλης Στ. Μπελιβάνης μα δεν τους κάνανε κακό.

Στις 9 Οκτωβρίου εγύρισαν πάλι πολλοί Γερμανοί για να συνεχίσουνε το κανιβαλικό έργο τους, δεν βρήκανε όμως άντρες και σκοτώσανε γυναίκες. Γ Ζαμπια Ιωσήφ Παπαδόσηφου εκρατούσε τα χρυσαφικά της σε μια πετσέτα και, επειδή δεν τα έδινε στον Γερμανό αυτός τη σκότωσε και όταν ο σκύλος τους έγλειφε το αίμα της, τον σκότωσε και αυτόν. Τελικά σκοτώσανε 9 γυναίκες και μετά, 20 άτομα, υπολείμματα από τους σκοτωμούς, τα πήρανε μαζί τους, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, μεταξύ των οποίων και ο ιερέας του χωριού Σήφης Παπαδόσηφος, τον οποίον ασφυκτικά επιέζανε να τους εξηγήσει γιατί φύγανε οι άντρες και ακόμα να τους υποδείξει που κρύβονται οι αντάρτες. Ο ηρωικός ιερέας τους είπε ότι οι άντρες, όσοι μείνανε, φύγανε από δικαιολογημένο φόβο και ότι αντάρτες δεν υπάρχουνε εδώ. Τόσο πολύ τον πιέζανε και τον απειλούσανε που έπαθε ένα νευρικό κλονισμό. Αυτούς τους 20 ανθρώπους τους πήρανε δια μέσω της μαδάρας, και τους πήγανε με τα πόδια στο Ασκύφου και από εκεί στα Χανιά με αυτοκίνητα, όπου τους μισούς βάλανε στην Κλινική του Παΐζει και τους άλλους στις φυλακές της Αγυιάς. Για ένα μήνα είχανε αναθέσει την επιτήρησή τους στην Ελλ. Χωροφυλακή και μετά τους αφήσανε.

Οι δύσμοιροι Καλλικρατιανοί, εκτός που χάσανε τους ανθρώπους και τα σπίτια τους με τα υπάρχοντά τους, έμειναν μόνο με τα ρούχα που φορούσανε. Επιπλέον δε απαγορέψανε την κατοίκηση και την κυκλοφορία στο χωριό.

Ονόματα εκτελεσθέντων αντρών

1)      Γεώργιος Μιχ. Μανουσέλης (τ. Ενωματάρχης)

2)      Μανώλης Γ. Μανουσέλης (γιος του προηγούμενου)

3)      Μανούσος Ν. Μανουσέλης

4)      Μανούσος  Γ. Μανουσέλης

5)      Ευστράτιος Γ. Μανουσέλης

6)      Ρούσσος Γ. Γανταδάκης

7)      Σπύρος Χρ. Χαιρέτης

8)      Νικόλαος Εμμ. Χαιρέτης

9)      Ευστράτιος Μιχ. Χαιρέτης

10)  Μανούσος Αναγν. Βουγιούκαλος

11)  Ιωάννης Ευστρ. Σηφοστρατουδάκης

12)  Εμμανουήλ Κωνσταντουδάκης

13)  Αλέξανδρος Γ. Βουγιούκαλος

14)  Νικόλαος Χοιρογιαννάκης

15)  Γεώργιος Καντήρος (που ακούγετο «Μουστάκος»)

16)  Μανούσος Γ. Βουγιούκαλος

17)  Παύλος Εμμ. Πολάκης

18)  Ιωάννης Λυκάκης

19)  Μάρκος Μαρκουτσάκης

20)  Ένας ξένος άγνωστος που τον πήρανε για οδηγό από την Επισκοπή

Εκτελεσθείσες γυναίκες

1)      Ζαμπία Ιωσήφ Παπαδόσηφου

2)      Ελένη Πωλάκη

3)      Ξανθίππη Καντήρου

4)      Αγγελική Γανταδάκη

5)      Αθηνά Τσιβολεδάκη

6)      Μαρία Χαιρέτη

7)      Αικατερίνη Γιαννακάκη

8)      Ευαγγελία Τσιβολεδάκη

9)      Φανιά Βλαχάκη (80 χρόνων την σκότωσαν στο κρεβάτι)

Οι Καλλικρατιανοί δεν μπορούσανε να ανοίξουνε μέτωπο με την Γερμανία, όμως τον Σεπτέμβριο του 1944 οι Χαράλαμπος Μ. Μανουσέλης, ο Σπύρος Ν. Γιάνναρης και ο Γιάννης Σπ. Βρανάς επήγανε στη θέση Παπαδιάς το Ρεύμα, νοτιοανατολικά των Νομικιανών κι εσκότωσαν τον Γερμανό λοχία δ/τη στο φυλάκιο Φραγκοκαστέλλου και ένα ακόμα Γερμανό στρατιώτη. Επίσης στις 12 Νοεμβρίου 1944 στη Μάχη στο Κλεφτοπέραμα έδρασαν ηρωικά οι Καλλικρατιανοί, όταν εξόρμησαν οι Γερμανοί κι έπεσαν στον σφακιανό λόχο που είχε διοικητή τον Προκόπη Μπολιώτη από το Ασφένδου και που σκοτώσανε πολλούς Γερμανούς και τους ανάγκασαν να υποχωρήσουνε με σπασμένα μούτρα. Δυστυχώς όμως στη μάχη αυτή εσκοτώθηκε ο καπετάνιος Μανούσος Εμμ. Μανουσέλης από τον Καλλικράτη, ο έφεδρος ανθυπολοχαγός Σήφης Εμμ. Μανουσέλης από τον Καλλικράτη, ο έφεδρος ανθυπολοχαγός Σήφης Εμμ. Μανούσακας από την Ίμβρο και ο Λακκιώτης Κουτρούλης Χαράλαμπος καπετάνιος.

Με όλον ότι ο Καλλικράτης έχασε 29 ανθρώπους του και του επυρπώλησαν πάνω από 100 σπίτια, εν τούτοις και στα «Χανιώτικα νέα» δεν αναφέρεται όταν γράφανε τα μαρτυρικά χωριά της γερμανικής κατοχής, μα ακόμα και στο περιοδικό του «ΕΘΝΟΥΣ» «Ιστορία» της 24-2-2011 που αναφέρονται εκατοντάδες μαρτυρικά χωριά δεν αναφέρεται ούτε εκεί ο Καλλικράτης. Έστειλα επιστολές διαμαρτυρίας όπου τα «Χανιώτικα νέα» την δημοσιεύσανε την 1 Μαρτίου 2011, το «ΕΘΝΟΣ» δεν ξέρω εάν και πότε την δημοσίεψε.

Ελπίζω ο δραστήριος δήμαρχος μας να φροντίσει για την εξάλειψη της ιστορικής ηθικής αυτής αδικίας.

Θα ήθελα να εκφράσω την άποψη ότι τόσο για τις ομαδικές εκτελέσεις του Καλλικράτους, όσο και για τις ομαδικές εκτελέσεις της Χ. Σφακίων θα ήτανε ενδεδειγμένο να κάνει μνημόσυνο ο δήμος Σφακίων, κάθε χρόνο. Ένας δίσκος στάρι αρκεί.

Αιωνία σας η μνήμη σεβαστοί μας νεκροί που οι κανίβαλλοι του Χίτλερ έχυσαν τόσο άδικα το αθώο αίμα σας.

(Τα στοιχεία τα έζησε ο ομιλητής, που ήδη εισήρχετο στην εφηβεία, και τα συμπλήρωσε από θετικές πηγές)

Φωτ: Αποτυπώματα από σφαίρες

Σαν σήμερα 7 Νοεμβρίου 1926: Διεξάγονται στην Ελλάδα βουλευτικές εκλογές με το αναλογικό εκλογικό σύστημα, στις οποίες θριαμβεύουν οι Βενιζελικοί, με 143 έδρες έναντι 127 για τους Αντιβενιζελικούς.

Προκηρύχθηκαν στις 22 Σεπτεμβρίου στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης από τον Γεώργιο Κονδύλη, αλλά τελικά έγιναν στις 7 Νοεμβρίου του 1926.

Έγιναν για πρώτη φορά με αναλογικό εκλογικό σύστημα και ψηφοδέλτιο αντί του σφαιριδίου που χρησιμοποιούταν μέχρι τότε.

Συνολικά ψήφισαν 962,304 ἀτομα απο τους 1.567.378 εγγεγραμμένους.
Τα κυριότερα κόμματα που κατέβηκαν στις συγκεκριμένες εκλογές ήταν τα «Ένωσις Φιλελευθέρων» (31,63% και 102 έδρες) , «Λαϊκόν Κόμμα» (20,27% και 60 έδρες), «Κόμμα Ελευθεροφρόνων» (15,76% και 54 έδρες), «Δημοκρατική Ένωσις» (6,48% και 17 έδρες), «Ενιαίο Μέτωπο Εργατών-Αγροτών» (4,38% και 10 έδρες) και «Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας» (2,95% και 10 έδρες). Δεν συμετείχε ο Ελευθέριος Βενιζέλος ο οποίος βρισκόταν στο Παρίσι.

Αυτοδυναμία δεν κέρδισε καμία παράταξη και έτσι τα 4 πρώτα κόμματα σχημάτησαν μια “κυβέρνηση συνεργασίας” υπό τον εξωκοινοβουλευτικό «πρωθυπουργό των δυσχερών και μεταβατικών καταστάσεων» Αλέξανδρο Ζαΐμη.

Καλλέργης – Μακρυγιάννης

Γράφει ο Ιωάννης Κουρουτάκης, Λογοτέχνης

Ο Όθωνας, ο δευτερότοκος γιος του βασιλιά της Βαυαρίας Λουδοβίκου κατόπιν υποδείξεως των τριών προστάτιδων δυνάμεων Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας και με βάση το πρωτόκολλο που υπόγραψαν στις 13 Φεβρουαρίου 1832 στο Λονδίνο εξελέγη βασιλιάς της Ελλάδας. Συνοδευόμενος από βαυαρικά στρατεύματα κατοχής και από τριμελούς αντιβασιλείας που θα τον αντικαθιστούσε στο βασιλικά του καθήκοντα μέχρι να ενηλικιωθεί – ήταν ήδη 18 ετών – έφτασε στο Ναύπλιο στις 18 Ιανουαρίου 1833, μέσα σε αποθεωτικές εκδηλώσεις τόσο των αγωνιστών του ’21 όσο και του συγκεντρωμένου πλήθους.

Οι Έλληνες έβλεπαν στο πρόσωπο του Όθωνα τον Σωτήρα. Οι ελπίδες τους όμως γρήγορα διαψεύσθηκαν. Η πρώτη ενέργεια της αντιβασιλείας ήταν όχι μόνο να διαλύσει αλλά και να καταδιώξει το στρατό του εικοσιένα που μετά από οκτάχρονο εξουθενωτικό αγώνα, και αφού έχασε τα πάντα, ελευθέρωσε την πατρίδα. Στη συνέχεια η θλιβερή αντιβασιλεία κατεδίωξε τους επώνυμους καπεταναίους, τα πρωτοκλασσάτα δηλαδή ονόματα που ηγήθηκαν του ιερού αγώνα, με αποκορύφωμα τη δίκη των Κολοκοτρώνη, Πλαπούτα και την καταδίκη τους σε θάνατο. Η σθεναρή όμως στάση των δικαστών Πολυζωίδη, Τερτσέτη στόμωσε το λεπίδι του δημίου.

Για τη διατήρηση εξάλλου των στρατευμάτων κατοχής – των Πραιτωριανών – ξοδεύτηκε το μεγαλύτερο μέρος από τα δάνεια που πήρε το νεοσύστατο κράτος από τις τρεις προστάτιδες δυνάμεις. Και οι αγωνιστές τίποτα. Για να ζήσουν κατάντησαν νεροκουβαλητές, ζητιάνοι και ληστές.

Όταν στις 2 Ιουνίου 1835 ο Όθωνας ενηλικιώθηκε και ανέλαβε τα βασιλικά του καθήκοντα οι Έλληνες αναθάρρησαν γιατί νόμισαν πως η κατάσταση θα άλλαζε από την αφόρητη ξενοκρατία που επικρατούσε στα χρόνια της μισητής αντιβασιλείας. Οι ελπίδες τους όμως δεν άργησαν να αποδειχθούν μάταιες. Τίποτα δεν άλλαξε. Ο Όθωνας ως ελέω θεού μονάρχης κυβερνούσε απολυταρχικά τον τόπο.

Ο Μακρυγιάννης τότε, ο θρυλικός αυτός σαρανταπληγιασμένος ήρωας του ’21, που οι πληγές που δέχτηκε από τα σπαθιά των Τούρκων κατά το Γενικό Πανεθνικό ξεσηκωμό ακόμα αιμορραγούσαν΄ Ο Μακρυγιάννης ο απροσκύνητος αυτός αγωνιστής που σε κάθε ευκαιρία τάβαζε τόσο με το βασιλιά, όσο και με τους βαυαρούς λέγοντάς τους πως οι Έλληνες πρέπει να κυβερνηθούν όχι με φοβέρες αλλά με δικαιοσύνη, σκέφτηκε αφού η κατάσταση είχε φτάσει στο απροχώρητο, πως ο μόνος τρόπος που απόμενε ήταν να διεκδικήσουν δυναμικά οι Έλληνες τα δικαιώματά τους.

Άρχισε λοιπόν ο ακατάβλητος αγωνιστής να συνομιλεί με τους άλλους αγωνιστές, να τους θυμίζει τα δοξασμένα χρόνια, τον σκοπό για τον οποίο πολεμήσανε την τωρινή κατάσταση, και να καταλήγει πως έπρεπε να οργανωθούν για να επιδιώξουν κάποια αλλαγή. Τους καλούσε δε στο σπίτι του για να συζητήσουν. Οι αγωνιστές αναστέναζαν, δάκρυζαν και ακολουθούσαν πρόθυμα τον Μακρυγιάννη στο σπίτι του. Τότε κατέβασε τις άγιες εικόνες, τους όρκιζε στο όνομα της Αγίας Τριάδας και τους έλεγε: «Πατριώτες, χρειάζεται να γίνει εθνική συνέλευση για να δέσουμε τον βασιλιά με νόμους. Και γι’ αυτό, καθώς σας κατήχησα εγώ, να κατηχάτε εσείς άλλους».

Και τους έβαζε να υπογράφουν τον όρκο. Ο όρκος βρέθηκε στο γραφείο του με περισσότερες από διακόσιες υπογραφές. Αυτά όλα γινόντουσαν πριν από το 1840. Στη συνέχεια ο Μακρυγιάννης, ο αγνός και τίμιος αυτός αγωνιστής, που για να απαλλαγεί η Ελλάδα από την Οθωμανική τυραννίδα τάδωσε όλα, έτσι και τώρα για να απαλλαγεί η Πατρίδα από την Οθωνική τυραννίδα και καμαρίλα και να αποκτήσει Σύνταγμα, τάδωσε όλα.

Ότι και να πει κανείς για τον ήρωα αυτόν αγωνιστή είναι λίγο.

Το σπίτι του που βρισκόταν στη συνοικία που έχει το όνομά του ήταν το επαναστατικό κέντρο των αγωνιστών. Ήταν το κέντρο της συνωμοσίας εναντίον του βασιλιά και της παλατιανής του καμαρίλας.

Ο Μακρυγιάννης ενήργησε με θάρρος και αποφασιστικότητα, σωστά, συνετά και με μεθοδικότητα προκειμένου να μυήσει όσο το δυνατό περισσότερους, πρόθυμους να βοηθήσουν την όποια εξέγερση, για να αποκτήσει Σύνταγμα η Ελλάδα.

Ας παρακολουθήσουμε τον απαράμιλλο Μακρυγιάννη σε μια του προσπάθεια.

Ο μυηένος στο αντιμοναρχικό κίνημα ξακουστός καπετάνιος του ’21 Θοδωράκης Γρίβας, έφυγε από την Αθήνα για την ιδιαίτερη πατρίδα του το Ξερόμερο να οργανώσει κι εκεί την εξέγερση. Στην Ακαρνανία όμως ο αρχηγός του μεταβατικού Μήτρος Δεληγιώργος ο οποίος διέθετε σημαντικές δυνάμεις Χωροφυλακής, από πληροφοριοδότες έμαθε όσα έλεγε, κι όσα προσπαθούσε να προετοιμάσει ο Γρίβας. Χωρίς να χάσει καιρό λοιπόν ξεκινά κι έρχεται στην Αθήνα, να ενημερώσει την Κυβέρνηση, να προλάβει την εξέγερση.

…Και ο Μακρυγιάννης διηγείται: Ας τον απολαύσουμε!

«Τότε αυτό μαθαίνοντας εμείς νεκρώσαμεν όλοι, όχι χαθήκαμεν. Η Θεία Πρόνοια τι κάνει! Τον ανταμώνω εις το παζάρι… Ήταν κανά δύο ώρες να νυχτώσει΄ του είπα να πάμεν εις το σπίτι μου να φάμεν. Μου λέγει: – Δεν έρχομαι, ότι θα πάγω να παρουσιαστώ πρώτα – Εγώ αυτό δεν ήθελα. Τέλος τον εβίασα και τον πήρα και ήρθε και φάγαμεν… Ως τα μεσάνυχτα κοντά άρχισε να τον ρωτάγω δια χαμπέρια από ‘κει οπούταν. Μου λέγει αυτά όπου σημείωσα΄ και θα τα ειπεί όπου ανήκει ότι κιντυνεύομεν. Λήθηκαν τα κόκκαλά μου όλα. Γεμίζω δύο κούπες κρασί, του λέγω:

-         Να το πιούμεν εις συχώριον εκεινών οπού σκοτώθηκαν δια την Πατρίδα παράγορα κι άφησαν χήρες και γυναίκες κι ορφανά παιδιά.

Οι γριές των σκοτωμένων διακονεύουν, οι νιες στατικώς τους πατούνε την τιμή τους. Όσοι αγωνισταί μείναν οι περισσότεροι νηστικοί και δυστυχισμένοι, μην υποφέροντας την δυστυχία πάνε λησταί και τους πιάνει η δικαιοσύνη, βάνει την τζελατίνα και τους κόβει, και γεμάτες οι φυλακές του κράτους. Πιε, του λέγω, είναι δια την τζελατίνα και παλούκι των αγωνιστών, εκείνων οπού τους αδικούνε και χάθηκαν, το άνθος της Πατρίδος.

Δια τους αγωνιστάς και χήρες κι ορφανά και δια εκείνους που θυσίασαν το ιδικότους εις τον αγώνα της πατρίδος, δεν έχει ψωμί η πατρίδα, δι’ αυτούς όλους είναι φτωχή, και δια τον Αρμασμπέρη έχει, οπούρθε ψωργιασμένος κόντης, κι έφυγε μ’ ένα μιλιούνι τάλαρα, κι αγόρασε εις την πατρίδα του έναν τόπον, και τον έβγαλε «Ελλάς» και μουτζώνει εμάς τους ανοήτους Έλληνες. Που είναι οι καλύτερες γες, που είναι τα εργαστήρια των Τούρκων και σπίτια, που είναι τα  περιβόλια και οι σταφιδότοποι; Ποιος τάχει παρμένα;

Ποιους θα υποστηρίξεις εδώ οπούρθες, και ποιους θα προδώσεις;

Που το τσάκισες αυτό το χέρι;

-         Στο Μεσολόγγι, μου λέγει.

-         Που το τζάκισα εγώ αυτό;

-         Στους Μύλους του Αναπλιού

-         Διατί τα τζακίσαμεν;

-         Δια την λευτεριά της πατρίδος.

-         Που είναι η λευτεριά και η δικαιοσύνη; Σήκω απάνου»

Πάνε στο δωμάτιο που ήτανε τα εικονίσματα και τον ορκίζει.

Του διαβάζει το κείμενο του όρκου «και τον υπόγραψε ο αγαθός και γεναίγος πατριώτης». Ο Αξιωματικός της Χωροφυλακής Μήτρος Δεληγιώργης, όχι μονάχα δεν ενημέρωσε την Κυβέρνηση για το κίνημα που ετοιμαζόταν, αλλά γύρισε στην Ακαρνανία «και από τότε μας βοήθησε περισσότερο από κάθε άλλον», γράφει ο Μακρυγιάννης.

Η αντιμοναρχική συνωμοσία ενισχύθηκε σημαντικά με την συμμετοχή των αρχηγών των δύο από τα τρία μεγάλα κόμματα. Του αγγλόφιλου και του Ρωσόφιλου. Τώρα το πως και γιατί οι αρχηγοί των δύο αυτών κομμάτων δέχτηκαν να αναμειχθούν σε μια συνωμοσία που είχε σκοπό να ανατρέψει το απολυταρχικό καθεστώς του Όθωνα αποτελεί θέμα ενός άλλου ιστορικού σημειώματος. Το μόνο κόμμα που δεν έλαβε μέρος στο κίνημα ήταν το γαλλόφιλο του αυλόδουλου Κωλέττη.

Ο Αρχηγός και ο Υπαρχηγός του Αγγλόφιλου κόμματος ήσαν ο Μαυροκορδάτος και ο Λούτος. Και τους δύο εμύησε στο κίνημα ο Μακρυγιάννης. Και οι δύο υποσχέθηκαν πλήρη υποστήριξη και τήρησαν την υπόσχεσή τους.

Το 1842 ακολουθεί η μύηση του Ανδρέα Μεταξά, αρχηγού του Ρωσόφιλου κόμματος, που κι αυτός υποστήριξε με θέρμη το κίνημα.

Σιγά – σιγά το κίνημα θέριευε. Τρανά ονόματα του ΄21 πύκνωσαν τις τάξεις του. Όπως ο Καννάρης που ήταν διοικητής του ναύσταθμου στον Πόρο, ο Νότης Μπότσαρης, ο Κριεζώτης στη Χαλκίδα, ο Θεοδωράκης Γρίβας στη Δυτική Ελλάδα, ο Σισσίνης, ο Καλλέργης και πολλοί άλλοι.

Οι αρχηγοί του κινήματος γρήγορα αντελήφθησαν ότι έπρεπε να βρούνε γερά στηρίγματα στο στρατό, διότι χωρίς την ενεργό υποστήριξή του, ήταν αδύνατο να επιτύχουν το σκοπό τους.

Ο στρατός άλλωστε ήταν η μόνη δύναμη που μπορούσε να αντιμετωπίσει και στην ανάγκη να συντρίψει την πανίσχυρη χωροφυλακή που έμενε πιστή στην «ελέω θεού» βασιλεία του Όθωνα. Έπρεπε να προσέξουν πολύ διότι και η απλή ανακοίνωση σ’ αυτούς του μυστικού ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη. Τέλος το τόλμησαν. Πλησίασαν τον διοικητή του 2^ου τάγματος πεζικού ΣκαρβέληΝικ και τον διοικητή της μοίρας πυροβολικού Σχινά Ελ. Και οι δύο όμως ήσαν επιφυλακτικοί. Δεν επιθυμούσαν εξέγερση του στρατού. Συνέστησαν να περιοριστούν σε κάποιο διάβημα στο παλάτι.

Έπειτα από αλλεπάλληλες συσκέψεις οι κινηματίες αποφάσισαν να αποταθούν στον ριψοκίνδυνο και γενναίο συνταγματάρχη του ιππικού Καλλέργη Δημήτριο. Ναι, ένας τέτοιος αξιωματικός θα μπορούσε να ηγηθεί του κινήματος του στρατού. Η μόνη δυσκολία ήταν ότι ο Καλλέργης υπηρετούσε στο Άργος. Γρήγορα όμως ξεπεράστηκε αυτή η δυσκολία γιατί με συντονισμένες ενέργειες κατόρθωσαν να μετατεθεί στην Αθήνα και να του ανατεθεί η διοίκηση του ιππικού της φρουράς των Αθηνών.

Και ο Μακρυγιάννης γράφει:

«Μιαν ημέρα, τον Αύγουστο μήνα 1843, αντάμωσα τον Καλλέργη στο παζάρι, του λέγω: «Καημένε Καλλέργη, σε τόσους αγώνες της πατρίδας κιντυνέψαμεν και είμαστε ως αδελφοί΄ Τώρα ούτε με γνωρίζεις, ούτε σε γνωρίζω. Επιθυμούσα ν’ ανταμωθούμεν μιαν ημέρα».

Μου λέγει: «-Το δείλι έρχομαι εις το σπίτι σου κι ανταμωνόμαστε». Πάει πράγματι το δείλι ο Καλλέργης στο σπίτι του Μακρυγιάννη και «μπήκανε εις ομιλία» για τα δεινά της πατρίδας. Συμφώνησαν πως δεν υπήρχε άλλη λύση, παρά μία δυναμική ενέργεια στρατού και λαού. Την άλλη μέρα ξαναντάμωσαν και πάνε στη Σχολή Ευελπίδων και βρίσκουν τον διοικητή της Σπυρομήλιο. Τον έπεισαν κι αυτόν, «τον καλόν πατριώτη» και μπαίνουν τότε και οι τρεις τους σε μια Εκκλησία, ορκίζονται, και την άλλη μέρα, επισκέπτονται τον αρχηγό του Ρωσόφιλου κόμματος Ανδρέα Μεταξά, και συζήτησαν μ’ αυτόν πώς έπρεπε να ενεργήσουν για να επιτύχει το κίνημα.

Αργότερα, βέβαια, ο Καλλέργης με γράμμα του που έστειλε και δημοσίευσε η εφημερίδα «Αιών», στις 6 Μαΐου 1844, αμφισβήτησε πως πρώτος τον μύησε ο Μακρυγιάννης στο κίνημα της 3^ης Σεπτεμβρίου 1843. «Ήμυν μεμυημένος από άνδρας σημαντικούς» γράφει ο Καλλέργης που ήταν ένα από τα εξέχοντα στελέχη του Ρωσόφιλου κόμματος και δεν αποκλείεται να του αποκάλυψε το αντιμοναρχικό κίνημα είτε ο Ανδρέας Μεταξάς είτε ο πρεσβευτής της Ρωσίας Κατακάζης. Ο Μακρυγιάννης πάντως πίστευε πως πρώτος αυτός τον εμύησε.

Η σύμπραξη στρατού και λαού είναι πια γεγονός.

Η κατακραυγή του λαού κατά της «ελέω θεού» μοναρχίας του Όθωνα είναι πάνδημη. Παντού, στους δρόμους, στα σπίτια, στα καφενεία, στα πάρκα, φανερά πια συζητούν πως δεν υποφέρεται ο ξενικός βασιλικός ζυγός. Μια λέξη βρίσκεται στα χείλη όλων. Σύνταγμα! Λαός, αγωνιστές του ’21, στρατός, κόμματα, όλοι βρίσκονται σε θαυμαστή ενότητα. Παλιοί εχθροί συμφιλιώνονται και συνεργάζονται για να κερδίσει το έθνος τις συνταγματικές ελευθερίες του.

Το κίνημα όχι μονάχα ανδρώθηκε αλλά πήρε και παλλαϊκή μορφή. Δεν απόμενε παρά να δοθεί το σύνθημα για την εξέγερση..

Η δηκτική αυτή περιγραφή του Καλλέργη για τον Μακρυγιάννη είναι τελείως μα τελείως άδικη γιατί η προσφορά του αμίμητου και ατίμητου αυτού αγωνιστή για την επιτυχία της επαναστάσεως της 3^ης Σεπτεμβρίου 1843 είναι μεγάλη. Κανείς μα κανείς άλλος δεν κινδύνευσε εκείνη τη νύκτα περισσότερο απ’ αυτόν. Ας παρακολουθήσουμε όμως τον Συνταγματάρχη Καλλέργη στην προσπάθειά του να ξεσηκώσει το στρατό και να περικυκλώσει το παλάτι και στη συνέχεια να πάμε στον Μακρυγιάννη και στα δραματικά γεγονότα που διεδραματίστηκαν στο σπίτι του.

Ο Καλλέργης φεύγοντας από του Μακρυγιάννη τράβηξε για τους στρατώνες του ιππικού. Οι ιππείς τον περίμεναν. Τους μίλησε, τους εμψύχωσε, τους ενθουσίασε. Σε λίγο ολόκληρο το ιππικό με επικεφαλής τον Καλλέργη καλπάζει προς το Μοναστηράκι όπου βρισκόταν ο στρατώνας του πεζικού. Εκεί τον περιμένουν – όπως είχαν συμφωνήσει – ο Διοικητής του 2^ου τάγματος πεζικού Σκαρβέλης με τους αξιωματικούς του. – Ζήτω το Σύνταγμα! Βροντοφώναξε ο Καλλέργης – Ζήτω το Σύνταγμα! Του απαντούν εκείνοι.

Σε λίγο φτάνει και ο Διοικητής της Σχολής Ευελπίδων Συνταγματάρχης Σπυρομήλιος με τους Ευέλπιδές του. Νέες ζητωκραυγές για το Σύνταγμα δονούν την ατμόσφαιρα. Όλα μέχρι στιγμής πηγαίνουν καλά. Ο Καλλέργης όμως ανησυχεί. Γνωρίζει ότι υπάρχουν δυνάμεις πιστές στο Στέμμα.

Πράγματι ο φρούραρχος της Αθήνας Συνταγματάρχης Πίσσας βασιλικός μέχρι το κόκκαλο δίνει διαταγή στον Ταγματάρχη Ανάργυρο να πάρει μαζί του ένα λόχο ακροβολιστών και να πάει να βοηθήσει την χωροφυλακή να κυριεύσει το σπίτι του Μακρυγιάννη. Αυτός έπειτα στη Στρατώνα να οδηγήσει τις πιστές στον Όθωνα δυνάμεις να υπερασπίσουν τα ανάκτορα. Όταν όμως έφτασε εκεί και βρήκε αντιμέτωπό του τον επαναστατημένο στρατό προσπάθησε να αντιδράσει. Γρήγορα όμως ο Καλλέργης του έκοψε τον βήχα – Κύριε Συνταγματάρχη, σας θέτω υπό περιορισμό του λέγει και τον παραδίδει στους άνδρες του. Στη συνέχεια ο Καλλέργης καβαλικεύει το άλογό του, μπαίνει επικεφαλής φωνάζοντας: – Ακολουθήστε με.

Όλος ο στρατός ακολουθεί τον ηγέτη του. Η ώρα είναι περίπου μία μετά τα μεσάνυκτα. Τα τύμπανα βροντούν, οι σάλπιγγες ηχούν, η μουσική της φρουράς των Αθηνών παιανίζει. Έντρομοι ξυπνούν οι Αθηναίοι. Τι συμβαίνει ρωτούν – Ζήτω το Σύνταγμα! Βροντοφωνάζει ο στρατός – Ζήτω το Σύνταγμα! Ανταπαντά ο λαός. Στρατός και λαός ενώνονται και ανηφορίζοντας την οδό Ερμού αντικρύζουν το παλάτι. Φτάνουν στον Κήπο των Μουσών, δηλαδή στο σημείο που βρίσκεται σήμερα το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη και περικυκλώνουν τα ανάκτορα…

Και ο Μακρυγιάννης; Τι κάνει ο σαρανταπληγιασμένος Γερο-Στρατηγός και πρωτοκορυφαίος του κινήματος της 3^ης Σεπτεμβρίου 1843, τούτη την ώρα; Ας πάρουμε τα γεγονότα με τη σειρά. Μόλις έφυγε ο Συνταγματάρχης Καλλέργης από το σπίτι του Μακρυγιάννη, φθάνει ο θηριώδης μοίραρχος Τζήνο, επικεφαλής μεγάλης δυνάμεως χωροφυλακής. Ο Τζήνο είναι το πιστό σκυλί της βασιλείας. Εκτελεί δίχως δεύτερη σκέψη τις εντολές της. Ευθυγραμμίζεται πλήρως με την ελέω θεώ βασιλεία και πιστεύει, ναι πιστεύει με φανατισμό στη θεϊκή καταγωγή της. Άνθρωποι δε σαν τον Μακρυγιάννη και τους οπαδούς του που τολμούν να έχουν διαφορετική γνώμη από τον βασιλιά τους, θεωρούνται προδότες.

Ο Τζήνο και οι χωροφύλακες περικυκλώνουν το σπίτι του Μακρυγιάννη, εκστομίζουν φοβερές βρισιές εναντίον του και τον καλούν να παραδοθεί γιατί αλλιώς θα βάλουν φωτιά και θα τους κάψουν όλους. Ακούγοντας τις άτιμες βρισιές των χωροφυλάκων ανάβει ο Μακρυγιάννης, παίρνει το τουφέκι του, ανοίγει την πόρτα και ετοιμάζεται να ρίξει στο σωρό, λέγοντας:

Γκιντί πουλημένα κριγιάτα της τυραγνίας, οπαδοί της αδικίας κι ατιμίας. Προλαβαίνει όμως η γυναίκα του η κερά Κατερίνα, του τραβά το χέρι από το τουφέκι, τον σπρώχνει μέσα στο σπίτι, κλείνει την πόρτα και τον κατηγορεί ότι θα τους πάρει άδικα στο λαιμό του.

Οι χωροφύλακες βρίζουν και απειλούν, η γυναίκα τον κατηγορεί, τα τέσσερα παιδιά του αρχίζουν και κλαίνε, ταράσσεται ο Μακρυγιάννης. Οι επτά όμως γενναίοι αγωνιστές που βρίσκονται μαζί του στο σπίτι του γκαρδιώνουν. Την δύσκολη αυτή ώρα που όλα παίζονται, που όλα κρέμονται από μια βαμβακερή κλωστή ο ήρωας κάνει κάτι απίστευτο. Κάθεται και γράφει την διαθήκη του, την οποία παραδίδει στην γυναίκα του με την εντολή να την βάλει κάτω από μια πέτρα για να μην καεί αν οι χωροφύλακες κάψουν το σπίτι. Στη συνέχεια παίρνει ένα άσπρο πανί και γράφει με κεφαλαία γράμματα: ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΨΗ – ΣΥΝΤΑΜΑ. Είναι η Σημαία της Πατρίδας. Είναι η Σημαία της Επαναστάσεως. Είναι η Σημαία του Μακρυγιάννη. «Και σάβανον έχω τη σημαία οπούφκιασα και σ’ αυτήνη απάνου θέλω να πεθάνω υπέρ της πατρίδας μου και θρησκείας μου». Κατόπιν τοποθετεί κάθε ένα σύντροφο στο πόστο του και περιμένει την επίθεση των χωροφυλάκων

Συνθηματικά κτυπήματα ακούγονται στην πόρτα έξι «λιοντάρια» επωφελούμενα της νύχτας κατορθώνουν δίχως να τους αντιληφθούν οι πολιορκητές να πηδήξουν τη μάντρα και να μπουν στο σπίτι. Έπειτα άλλοι τρεις. Ο ερχομός των εννέα αγωνιστών δίνει θάρρος και ελπίδα στους κλεισμένους.
Ξαφνικά φωνές, μπαταρίες ακούγονται από έξω. Εικοσιέξι γενναίοι αγωνιστές ρίχνονται στους χωροφύλακες. Ο αιφνιδιασμός πετυχαίνει, ξεγυμνώνουν τα σπαθιά τους, ανοίγουνε δρόμο, πηδούν τη μάντρα και μπαίνουνε μέσα. Ο μοίραρχος Τζήνος σκυλιάζει, αφρίζει από το κακό του. Βρίζει θεούς και δαίμονες και καλεί τους αγωνιστές εν ονόματι του βασιλέως να παραδοθούν.
Στο σπίτι του Μακρυγιάννη έχουν συγκεντρωθεί περί τους εξήντα αγωνιστές αποφασισμένους να πεθάνουν παρά να παραδοθούν.
Είναι ο αιθέρας της κλεφτουριάς του ’21. Είναι τα παλικάρια που γονάτισαν τον Τούρκο στα χρόνια της παντοδυναμίας του και θα φοβηθούν τώρα τους πραιτωριανούς του Όθωνα;
Το τουφεκίδι ανάβει για τα καλά. Η μάχη κορυφώνεται ανάμεσα στους πολιορκητές και τους πολιορκούμενους. Την ώρα αυτή μυριόστομες ακούγονται φωνές πάνω από την Ακρόπολη: Συνέλευση! Σύνταγμα! Ενώ στους γύρω λόφους αρχίζουν ν’ ανάβουν φωτιές. Σε λίγο χαρμόσυνα χτυπούν οι καμπάνες. Η Αθήνα ξεσηκώνεται. Ο Τζήνο θορυβείτε και καλεί το λόχο των ακροβολιστών να βοηθήσει τη χωροφυλακή να εκπορθήσει το σπίτι του Μακρυγιάννη. Οι ακροβολιστές αρνούνται και τάσσονται με το μέρος του λαού, ζητωκραυγάζοντας για το Σύνταγμα.
Ταυτόχρονα με τις ζητωκραυγές των ακροβολιστών σάλπιγγες ηχούν, μαζί και τύμπανα και φανφάρες και επαναστατικά τραγούδια. Είναι ο λαός που μαζί με το στρατό περικυκλώνουν το παλάτι. Ο Μοίραρχος Τζήνο οσμίζεται τον κίνδυνο παίρνει τους χωροφυλακές του και εξαφανίζονται. Τους κατάπιε η νύχτα. Ο Μακρυγιάννης και οι αγωνιστές, ελεύθεροι τώρα βγαίνουν στην εξώπορτα του σπιτιού και ο ήρωας ανεμίζοντας την επαναστατική σημαία τους λέει: Εμπρός αδέλφια, πάμε για το παλάτι! Ο Καλλέργης μας περιμένει!
Αρχίζει να χαράζει η 3η Σεπτεμβρίου 1843, η ευλογημένη μέρα.
Στρατός, ιππικό και πυροβολικό μαζί και ο λαός περισφύγγουν σαν τανάλια τα παλάτι. Να και ο Μακρυγιάννης. Ο κόσμος τον αποθεώνει. Τον σηκώνει στα χέρια και τον πηγαίνει στον Καλλέργη.
Σμίγουν οι δύο επαναστατικές κεφαλές, αγκαλιάζονται ενώ τα πλήθη παραληρούν από ενθουσιασμό. Δονείται η ατμόσφαιρα από την ιαχή. Σύνταγμα! Σύνταγμα!
Ο ελέω Θεού βασιλιάς της Ελλάδας Όθωνας μόλις είδε τον στρατό και τον λαό να περικυκλώνουν το «ιερόν παλάτιον», απαιτώντας Σύνταγμα, πανικοβλήθηκε, χλώμιασε, τρεμούλιασε, τρίκλισε, και μόλις πρόλαβε να στηριχτεί στο γραφείο του για να μη σωριαστεί κάτω.
Έτρεξαν αμέσως οι αυλοκόλακες, Έλληνες και βαυαροί, να τον συνεφέρουν.
Ο βασιλιάς όταν άκουγε τη λέξη Σύνταγμα πάθαινε αλλεργία, και τώρα αυτός ο όχλος – έτσι ονόμαζε ο γαλαζοαίματος βαυαρός τον ελληνικό λαό – πως τολμούσε να προφέρει αυτή την ιερόσυλη λέξη. Αλήθεια πως τολμούσε; Σύνταγμα! Βρυχήθηκε η λαοθάλασσα που έζωνε το παλάτι.
Η βασίλισσα Αμαλία αναλύθηκε σε δάκρυα. Πρωτοφανές! Πρωτάκουστο! Που ξανακούστηκε ο λαός δηλαδή ο όχλος… να απαιτεί.
Η αδελφή της Αμαλίας που βρισκόταν στο παλάτι τόσο πολύ τρομοκρατήθηκε που παρέμεινε «στην κλίνη της ημιθανής».
Ποτέ! Φώναξε ο βασιλιάς. Ποτέ! Δεν θα παραχωρήσω Σύνταγμα!
Μα καλά δεν βρίσκεται κανείς να υπερασπιστεί τον θρόνο μου φώναξε ο βασιλιάς; Πώς; Βρέθηκαν ολίγοι φιλοβασιλικοί μετρούμενοι στα δάχτυλο του ενός χεριού που θέλησαν να αντισταθούν. Ο Αρχηγός όμως του στρατού και της επανάστασης Καλλέργης ενέργησε αστραπιαία. Τους συνέλαβε αμέσως.
Τον Όθωνα τώρα αναλαμβάνει να υπερασπίσει ο λαομίσητος Βαυαρός Συνταγματάρχης Ες. Είναι τόσο βάρβαρος ο Ες που κάθε Έλληνας τον θεωρεί προσωπικό εχθρό του. Φορώντας τη μεγάλη στολή του βγαίνει στον εξώστη των ανακτόρων και σε έξαλλη κατάσταση φοβερίζει τον Καλλέργη λέγοντας:
- Κύριε συνταγματάρχα η τιμωρία σας θα είναι παραδειγματική. Σοβαρός και αποφασιστικός ο Καλλέργης του αποκρίνεται.
- Ταλαίπωρε βαυαρέ! Τολμάς να φοβερίζεις ακόμα τους Έλληνες; Σε διατάσσω να αποσυρθείς αμέσως, γιατί διαφορετικά δε μπορώ να σου εγγυηθώ τι μπορεί να ακολουθήσει.
Ο λαός βλέποντας τον Ες αγριεύει και κινείται απειλητικά, και ‘κείνος αναγκάζεται ταπεινωμένος να αποσυρθεί.

Μετά την αποτυχία του Ες, οι αυλικοί προτρέπουν τον Όθωνα να μιλήσει στον στρατό και στο λαό μήπως και ηρεμήσουν τα πνεύματα. Ο Όθωνας πείθεται και βγαίνει στο κάτω παράθυρο αριστερά από την κεντρική πόρτα. Απευθύνεται στον Καλλέργη και με πονηριά του φωνάζει.
- Στρατηγέ Καλλέργη!
Ο Καλλέργης όμως με ετοιμότητα τον προσγειώνει
- Δεν είμαι Στρατηγός, είμαι Συνταγματάρχης
- Τι θέλει ο στρατός και ο λαός;
- Την καθιέρωση συνταγματικού πολιτεύματος.
- Εγώ θέλει μιλήσει προς αυτούς.
Ο Καλλέργης γυρίζει προς τους τυμπανιστές – Προσοχή! Τυμπανιστές, κρούετε τα τύμπανα. Ο βασιλιάς δεν μπορεί να ακουστεί και αναγκάζεται να αποσυρθεί.

Στο μεταξύ η επαναστατική επιτροπή σε συνεργασία με το Συμβούλιο της Επικρατείας (ψυχή και των δυο σωμάτων είναι ο απαράμιλλος Μακρυγιάννης) συντάσσουν και στέλνουν να υπογράψει ο βασιλιάς πέντε διατάγματα.
Τα διαβάζει ο Όθωνας και χλωμιάζει. Αρνείται να τα υπογράψει. Κραυγάζει: «Προτιμώ να παραιτηθώ παρά αν υπογράψω αυτά τα διατάγματα» και συνεχίζει: «Μα που είναι οι ξένοι πρεσβευτές, οι εγγυητές του θρόνου μου;». Στην ώρα απάνω εμφανίζονται και οι πρεσβευτές των ξένων δυνάμεων Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας, Αυστρίας κλπ. Ο Όθωνας και η Αμαλία τους βλέπουν σαν σωτήρες. Τρέχουν να τους προϋπαντήσουν. Η Αμαλία είναι απελπισμένη, κλαίει. Τρέχει και φέρνει τα χρεόγραφά της, τα διαμαντικά της, τα χρυσαφικά της και τα παραδίδει στον πρεσβευτή της Αυστρίας Πρόκες – Όστεν να τα φυλάξει. Εκείνος δεν τα δέχεται και την καθησυχάζει λέγοντας πως τίποτα το ανεπανόρθωτο δεν έγινε.

Οι πρεσβευτές διαβάζουν και αυτοί τα διατάγματα και συνιστούν στον Όθωνα να τα υπογράψει. Το πρώτο διάταγμα προέβλεπε άμεσες εκλογές για τη σύγκλιση Εθνικής Συνελεύσεως. Το δεύτερο καθόριζε πως τη μεγάλη σφραγίδα του κράτους δε θα την είχε ο βασιλιάς αλλά το Υπουργείο της Δικαιοσύνης.
Το τρίτο όριζε να απολυθούν από τις κρατικές υπηρεσίες οι βαυαροί εκτός των φιλελλήνων εκείνων δηλαδή που πολέμησαν στην Επανάσταση του Εικοσιένα.
Το τέταρτο. Να ορισθεί η 3η Σεπτεμβρίου ως ημέρα Εθνικής Εορτής και το πέμπτο να εκφράσει την «βασιλική του ευαρέσκειαν» προς τους Αρχηγούς του εξεγερμένου στρατού Καλλέργην και του εξεγερμένου λαού, Μακρυγιάννη.
Μετά από πολλές συζητήσεις ο βασιλιάς υπέγραψε τα τρία πρώτα διατάγματα. Τα άλλα δύο προσθέτει, δεν θα τα υπογράψω ποτέ. Μάταια τον παρακαλούν όλοι. Η Αμαλία τον ικετεύει. Τίποτα! Δεν υπογράφει. Οι ώρες όμως περνούν. Ο στρατός και ο λαός αρχίζουν να αδημονούν. Ο Καλλέργης παίρνει τη μεγάλη απόφαση. Στέλνει τον διαγγελέα του να του δηλώσει πως του δίνει προθεσμία δεκαπέντε λεπτών να υπογράψει τα διατάγματα και να ορκίσει την κυβέρνηση. Διαφορετικά ο στρατός θα έλυνε δυναμική την κατάσταση. Ο πρεσβευτής της Αυστρίας Πρόκες – Όστεν σε έκθεσή του λέγει επί λέξει. «Ο Καλλέργης επί παρουσία ημών, ανακοίνωσεν εις τον βασιλέα, ότι θα βομβαρδίσει τας θύρας των Ανακτόρων και θα εισορμήσει δια των παραθύρων, εάν ο βασιλεύς δεν υπογράψει εντός δέκα πέντε λεπτών».
Έπειτα από την απειλή αυτή ο Όθωνας υπέγραψε αμέσως τα δύο επίμαχα διατάγματα.

Η επανάσταση θριάμβευσε. Έπειτα από χρόνια ο γύρω από τα ανάκτορα χώρος, εκεί όπου συγκεντρώθηκε ο στρατός με τον λαό και απαίτησαν από τον Όθωνα ΣΥΝΤΑΓΜΑ, ονομάστηκε Πλατεία Συντάγματος.
Στις 6 Σεπτεμβρίου 1843 ο Μακρυγιάννης ζήτησε ακρόαση από τον Όθωνα. Στη συζήτηση που ακολούθησε ο θρυλικός πολέμαρχος αφού ανέπτυξε τους λόγους που οδήγησαν στην επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου κατέληξε: «βάστα τον βασιλικό σου λόγο και τίμησε την υπογραφή σου, κι όλοι οι τίμιοι άνθρωποι πεθαίνομε δια το νύχι σου εις την πόρτα του παλατιού σου».
Ο βασιλιάς απάντησε: «Εγώ θέλω βαστάξει όλα όσα υποσχέθηκα και υπόγραψα».
Τα βάσταξε, όχι βέβαια. Το γιατί αποτελεί μέρος ενός άλλου ιστορικού σημειώματος που θα ακολουθήσει.

Βιβλιογραφία:Τα φοβερά ντοκουμέντα, ΦΥΤΡΑΚΗ

Ιωάννης Κουρουτάκης, Λογοτέχνης

Το 1931 ήταν μια αρκετά δύσκολη χρονιά για την Ελλάδα και την κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου. Η παγκόσμια οικονομική κρίση μετά την κατακόρυφη πτώση του Αμερικανικού Χρηματιστηρίου Αξιών της Αμερικής, είχε πλέον κάνει την εμφάνιση της και στην Ευρώπη, με την Αγγλία να εγκαταλείπει τον “κανόνα του χρυσού”. Σε μια τέτοια κακή συγκυρία η Ελλάδα είχε βρεθεί με μεγάλο εξωτερικό δανεισμό που δεν μπορούσε να εξυπηρετήσει. Ταυτόχρονα η παγκόσμια οικονομική κρίση είχε γονατίσει τις ελληνικές εξαγωγές σε αγροτικά προϊόντα (κυρίως καπνά), ενώ εξανεμίζονταν τα συναλλαγματικά αποθέματα της Τράπεζας της Ελλάδος.. Εκτός όμως από τις οικονομικές δυσκολίες, ο Βενιζέλος είχε πλέον να αντιμετωπίσει και το Κυπριακό του οποίου η αναζωπύρωση (που οδήγησε στα αιματηρά γεγονότα των «Οκτωβριανών») απειλούσε τις ομαλές διμερείς σχέσεις με την Αγγλία. Στο εσωτερικό μέτωπο ο Βενιζέλος αντιμετώπιζε μια αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια για τα μεγάλα οικονομικά σκάνδαλα με τα οποία συνδέονταν πολλά στελέχη των “Φιλελευθέρων”, ενώ ακόμη και οι Μικρασιάτες πρόσφυγες που ήταν οι παραδοσιακοί και φανατικοί οπαδοί του Κρητικού πολιτικού διαμαρτύρονταν για την Ελληνοτουρκική φιλία και την υπογραφή των συμφώνων που «χάριζαν» στην Τουρκία του Κεμάλ τις περιουσίες τους.

Σε ένα τόσο αρνητικό κλίμα με την κοινή γνώμη αργά αλλά σταθερά να στρέφεται κατά της ακολουθητέας Βενιζελικής πολιτικής, παρακρατικοί μηχανισμοί που κινούνταν στον χώρο των “Φιλελευθέρων” στράφηκαν προς τον αυταρχισμό για να καταπνίξουν κάθε μορφής αντίδραση. Μια σημαντική εστία αντίδρασης στην πολιτική της κυβέρνησης τότε, ήταν και το θέατρο. Μια από τις σημαντικότερες θεατρικές σκηνές ήταν το “Περοκέ” όπου παρουσιαζόταν η επιθεώρηση “Κατεργάρα” του Κίμωνος Καπετανάκη και του Μίμη Κατριβάνου. Η επιθεώρηση αυτή είχε αποσπάσει θιδυραμβικές κριτικές από αντιπολιτευόμενες εφημερίδες και κάθε βράδυ κόσμος πολύς συνωστίζονταν για να βγάλει εισιτήριο. Σε ένα από τα νούμερα της επιθεώρησης με τίτλο “από τους υπουργούς βγήκαν τα κολοκύθια” πρωταγωνιστούσε ο μεγάλος Έλληνας ηθοποιός Βασίλης Αυλωνίτης (27 ετών τότε) σατιρίζοντας τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον στενό του συνεργάτη Ευστράτιο Γαλόπουλο που ήταν εμπλεκόμενος στο περίφημο “σκάνδαλο του κινίνου”. Η επιτυχία της παράστασης όμως δεν είχε ενθουσιάσει ιδιαίτερα τους βενιζελικούς, καθώς ο φιλικός τους Τύπος μιλούσε για “κίτρινο θέατρο”, τίποτε όμως δεν προδίκαζε την τραγική συνέχεια.

Σε μια από τις πετυχημένες αυτές παραστάσεις το βράδυ της 24ης Αυγούστου, ο Αυλωνίτης βρισκόταν επί σκηνής στο επίμαχο θεατρικό νούμερο. Τότε ξαφνικά ακούστηκαν φωνές αποδοκιμασίας από την πλατεία και ανέβηκαν επί σκηνής τέσσερις  μπράβοι που κάθονταν στην πρώτη σειρά, οπλισμένοι με περίστροφα και μαγκούρες, απειλώντας τους ηθοποιούς και σχίζοντας το σκηνικό. Ο Αυλωνίτης αιφνιδιάστηκε, οπισθοχώρησε και για καλή του τύχη σκόνταψε και έπεσε προς τα πίσω την στιγμή που έπεσαν οι πρώτοι πυροβολισμοί. Οι σφαίρες που προορίζονταν για τον Αυλωνίτη σκότωσαν τον 35χρονο τεχνικό του θεάτρου Παναγιώτη Μοραΐτη, ο οποίος είχε ανέβει επί σκηνής περίεργος να δει τι συμβαίνει. Από τους υπόλοιπους πυροβολισμούς τραυματίστηκαν ο λογιστής του Θεάτρου Νικόλαος Λαγκαδάς, ο ηλεκτρολόγος Κλαύδιος Χατζηγεωργίου και η ηθοποιός διαλεχτή Ρούφου.

Αρχικώς οι θεατές πίστεψαν ότι η ξαφνική επέμβαση των μπράβων ήταν μέρος της παράστασης. Όταν αντελήφθησαν τι ακριβώς συνέβαινε μπροστά στα μάτια τους, επιτέθηκαν στους μπράβους ξυλοκοπώντας τους ανηλεώς. Η επέμβαση της αστυνομίας γλύτωσε τους δολοφόνους από βέβαιο θάνατο, καθώς ο κόσμος ήταν εξαγριωμένος από την πρωτοφανή αυτή αιματηρή επίθεση. Όπως εξακριβώθηκε μετά από τις αστυνομικές Αρχές από τους τρεις συλληφθέντες ο Ανδρέας Δικώνυμος είχε ήδη στο ενεργητικό του άλλη μια συμμετοχή σε δολοφονική επίθεση, ενώ οι υπόλοιποι δύο Κ. Σταφυλαράκης και Κ. Περουλίδης δήλωσαν…ιδιωτικοί υπάλληλοι. Στα κρατητήρια της αστυνομίας είχαν συλληφθεί και κρατούνταν και πολλοί άλλοι από αυτούς που είχαν προσπαθήσει να λιντσάρουν τους δολοφόνους. Η δολοφονική αυτή επίθεση ήταν πρωτοφανής για τα δεδομένα της συντηρητικής και σχετικά φιλήσυχης κοινωνίας της Αθήνας του Μεσοπολέμου, όπου η εγκληματικότητα με τα σημερινά δεδομένα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ανύπαρκτη.

Την επόμενη ημέρα η κηδεία του Μοραΐτη εξελίχθηκε σε ογκώδη αντικυβερνητική διαδήλωση στην οποία πρωτοστάτησαν οι ηθοποιοί και ο καλλιτεχνικός κόσμος της πόλης. Στην βουλή σύσσωμη η Βενιζελική πολιτική ηγεσία (Βενιζέλος, Μιχαλακόπουλος) καταδίκασε τα πρωτοφανή γεγονότα, αλλά ο αρχηγός του Λαϊκού Κομματος Παναγής Τσαλδάρης εξαπέλυσε δριμύτατη επίθεση κατά του Βενιζέλου κατηγορώντας τον ευθέως (αλλά αδίκως) για πολιτική συνέργεια στα αιματηρά γεγονότα του “Περοκέ” και η πολιτική αυτή αντιπαράθεση κράτησε για αρκετές εβδομάδες με εκατέρωθεν εκτόξευση κατηγοριών. Πάντως ήταν προφανές πως η ανώτερη πολιτική ηγεσία των Βενιζελικών δεν είχε την παραμικρή ανάμιξη στην στυγερή δολοφονία. Οι Αρχές και η πολιτική ηγεσία του υπουργείου δικαιοσύνης βρήκε έναν πρωτότυπο τρόπο για να επανορθώσει την αδικία που έγινε και να λήξει το θέμα: λογόκρινε τα επίμαχα τετράστιχα, ώστε να μην προσβάλλονται οι πολιτικές ευαισθησίες των Βενιζελικών και διασαλεύεται η δημόσια τάξη.

Στις δίκες που ακολούθησαν αποδείχθηκε ότι ο ηθικός αυτουργός της άνανδρης επίθεσης ήταν ο Παύλος Γύπαρης, διακριθείς μακεδονομάχος, παλαιός διοικητής του Βενιζελικού “τάγματος ασφαλείας” που έδρευε στην Αθήνα την τριετία 1917-1920 και ένας από τους βασικότερους υπόπτους για την άνανδρη δολοφονία του Ίωνος Δραγούμη Για τον Γύπαρη εκδόθηκε ένταλμα σύλληψης αλλά οι Αρχές δεν κατάφεραν να τον βρουν για να λογοδοτήσει κάτι που μάλλον ήταν αναμενόμενο. Τον Δεκέμβριο του 1932 καταδικάστηκαν μόνο οι δύο από τους δράστες (Δικώνυμος και Σταφυλαράκης) σε επτά χρόνια φυλακή.

Ι. Β. Δ.

Πηγή

Ελευθέριος Σκιαδάς, “Περοκέ: η επιθεώρηση που βάφτηκε με αίμα”, άρθρο στην εφημερίδα “Δημοκρατία”

Εφημερίδες “Μακεδονία”, “Ριζοσπάστης”

http://www.istorikathemata.com

Γράφει ο (λοχίας τότε) Κανάκης Ι. Γερωνυμάκης, Συγγραφέας, ΛαογράφοςΣτις 24/4 είχαμε Πάσχα και σουβλίσαμε 35 αρνιά.

Στις 5-5 μου δώσανε  από το ΚΕΠ (Κέντρο Εκπαίδευσης Πυροβολικού) φύλλο πορείας για το 102 Σ.Π.Π. (Σύνταγμα Πεδινού Πυροβολικού) που έδρευε στην Καστοριά. Έκανα 3 μέρες στο 936 Κ.Δ.Σ. (Κέντρο Διερχομένων Στρατιωτών) και μετά έφυγα με το «ΑΝΔΡΕΙΑΣ» στη Θεσσαλονίκη. Εκεί βρήκα τον ξάδελφό μου Ανδρέα Καγιαδάκη και τον χωριανό μου Γιάννη Χιωτάκη. Το έσκασε ο Γιάννης από τη μονάδα του, ο Ανδρέας από τη σχολή του και εγώ παρεβίασα το φύλλο πορείας μου και γυρίζαμε τρεις μέρες στη Θεσσαλονίκη.

Στις 10-5 εφύγαμε σιδηροδρομικώς για τη Βέροια. Από Βέροια προς Κοζάνη εκινηθήκαμε μεγάλη φάλαγγα 200 αυτοκίνητα, διότι οι αντάρτες εκαθιστούσανε λίαν επικίνδυνη τη μετακίνηση. Ακόμα και τα πολιτικά αυτοκίνητα δεν τολμούσανε να μπούνε στο δρόμο και κολούσανε και αυτά στις στρατιωτικές φάλαγγες. Έμεινα στο 941 Κ.Δ.Σ. στην Κοζάνη και την επόμενη με άλλη μεγάλη φάλαγγα πήγαμε στην Καστοριά στις 11-5. Πριν μπούμε στην Καστοριά άκουσα κανονιές και ερώτησα αν πρόκειται περί σκοποβολής μα τότε έμαθα πόσο κοντά μας είναι οι αντάρτες. Ήτανε στρατιωτικός νόμος και δεν μαθαίναμε τι γίνεται. Την πρώτη μέρα, την πρώτη ώρα που έφτασα στο γραφείο κινήσεως του συντάγματος άκουσα μια συζήτηση από δυο συνάδελφους, που μέχρι τότε μου ήτανε άγνωστοι. Μου έκανε εντύπωση και θα την γράψω εδώ:

«Εκρατούσανε οι αντάρτες ένα στρατηγικό ύψωμα. Ο στρατός επιχείρησε πολλές φορές να το πάρει μα δεν κατάφερε. Ένα βράδυ επήγε μια διμοιρία ακάλυπτη και όταν ο σκοπός αντάρτης τους αντιλήφθηκε και εφώναξε «αλτ»! αυτοί του είπανε: «εμείς είμαστε, συναγωνιστή, έχομε την πληροφορία ότι θα χτυπήσουνε οι φασίστες και μας στείλανε για ενίσχυση». Ο σκοπός τους πίστεψε, άνοιξε την πύλη, μα αυτοί τον σφάξανε και μετά μπήκανε στα αμπριά και βρήκανε στον ύπνο και τους άλλους και τους σφάξανε όλους. Τότε υπήρχε «Κλιμάκιο Βαλκανικής Ερεύνης» και παρακολουθούσε την εξέλιξη του πολέμου και ήρθε ένας Άγγλος αξιωματικός για να κάνει αυτοψία, όπου εφώναζε ότι αυτά τα πράματα αντίκεινται στους διεθνείς κανονισμούς του πολέμου. Στις αποθήκες τους όμως είχανε τελευταίου τύπου όπλα αγγλικής κατασκευής που ακόμα δεν τα είχε ο στρατός και εδιηγήθηκε μετά ο λοχίας που συνόδευε τον αξιωματικό του Κλιμακίου, ότι σκέφτηκε να τον καρφώσει με την ξιφολόγχη του. Είδε ότι αυτοί δίνουνε όπλα και στους αντάρτες (που δεν θα έπρεπε) γιατί του έκανε εντύπωση που σφαχτήκαμε; Χειρότερα κάνανε και οι αντάρτες γιατί τους είχανε φανατισμένους. Και στον τόπο μας εσκοτώσανε δικούς τους ανθρώπους οι αντάρτες επειδή δεν ήτανε κομμουνιστές, μα και στον Γράμμο όταν καθόμαστε σε μια πλαγιά σε μια ανάπαυλα της μάχης, ένα στρατιώτης που ήτανε από τα μέρη εκείνα, μας έδειξε ένα χωριουδάκι και μας είπε ότι πριν δύο βράδια, δύο αδέλφια, ένας ΜΑΥ και ένας αντάρτης εβρεθήκανε στο πατρικό τους σπίτι. Άμα επλαγιάσανε, ο αντάρτες επήγε και έσφαξε τον ΜΑΥ αδελφό του και μετά έφυγε πάλι στο βουνό.

Στις 12-5 με τοποθέτησαν στο στρατόπεδο συγκεντρώσεως συγγενών των ανταρτών, σ’ ένα μικρό οροπεδιάκι πιο πάνω από την Καστοριά.

Στις 6-6 με πήγανε στην Γ’ Πυροβολαρχία στη Μεσοποταμιά, ένα Κεφαλοχώρι δυτικά της Καστοριάς. Εκεί είμαστε στο βεληνεκές των αντάρτικων πυροβόλων και κάναμε βαθιά αμπριά και τα σκεπάζαμε με χοντρούς κορμούς από λεύκες. Πρώτα μια σειρά κορμούς μετά ένα στρώμα χώμα, μετά άλλη σειρά κορμούς σταυρωτά και πάλι χώμα και πάλι κορμούς, όπου η στέγη άντεχε και βόμβα μικρού διαμετρήματος.

Ένα βράδυ ένας στρατιώτης, ο Δανέζης, εκοιμότανε πάνω στο αμπρί. Τη νύχτα μας ρίξανε μια εικοσαριά οβίδες οι αντάρτες και η πρώτη έπεσε κοντά στον Δανέζη. Αυτός με ένα πήδημα βρέθηκε στο άμπρι μέσα. Η δεύτερη έπεσε στα ρούχα που κοιμότανε ο Δανέζης και του τα διέλυσε. Την επόμενη πήγε  με το σλιπάκι στη διαχείριση και πήρε καινούργια στολή και κουβέρτες. Ακόμη και το πηλήκιο του είχε καταστραφεί.

Όταν θα εκπυρσοκροτήσει το εχθρικό κανόνι, από τότε που θα ακουστεί η εκπυρσοκρότηση μέχρι να έρθει η οβίδα περνούνε αρκετά δευτερόλεπτα και προλαβαίνει κανείς να πέσει όπου νομίζει ότι κινδυνεύει λιγότερο. Κάποτε όμως ερχόμενος από Καστοριά εσταμάτησε το ¾ για να κατέβω, όμως ο θόρυβος της μηχανής δε μ’ άφησε να ακούσω ούτε την εκπυρσοκρότηση, ούτε το σφύριγμα της οβίδας που ήρθε και έσκασε πολύ κοντά, μα ευτυχώς δε με πετύχανε τα θραύσματα της οβίδας.

Η πυροβολαρχία μας είχε 4 εικοσπεντάλιμπρα κανόνια. Τα κάθε 2 λέγαμε ότι αποτελούσανε ένα ουλαμό. Ο ένας ουλαμός τη μια μέρα και ο άλλος την άλλη πηγαίναμε από την Αγ. Κυριακή για να χτυπούμε το Μάλι Μάδι. Ένα πυροβολείο των ανταρτών μας είχε γίνει στενός κορσές μα ήτανε καλά καμουφλαρισμένο και επήγε ένας λοχαγός μας και κρύφτηκε σε κατάλληλη θέση και μετά εδιατάξαν ένα τίγκο (τεθωρακισμένο αυτοκινητάκι) και προχώρησε προς τα εκεί και το είδανε και του ρίξανε 2-3 βολές με άμεση σκόπευση και αυτό απεσύρθη αφού δεν το πετύχανε, μα εντοπίστηκε το πυροβολείο και την άλλη μέρα το εξουδετερώσανε. Κάπου – κάπου για παρενόχληση εστέλναμε 15-20 οβίδες στους αντάρτες, πριν από τις γενικές επιχειρήσεις, όπου και εκείνοι μας εφέρονταν ανάλογα.

Στις 5-7 άρχισαν επιχειρήσεις στο ΚαιμακΤσαλάν. Εμείς επήγαμε και είχαμε έδρα την Βέςβη, εχτυπούσαμε όμως και από την Κέλη και την Μελίτη. Κάποια φορά οι αντάρτες κατεβήκανε και πήρανε 70 πρόβατα. Ήτανε βράδυ και είχαμε πάρει συσσίτιο μα δεν είχαμε αρχίσει το φαΐ όταν ακούσαμε το παράγγελμα: «Στις θέσεις σας. Εκρηκτική 119 γέμισμα τρίτον. Σημείο σκοπεύσεως το γωνιόμετρο. Γωνία θέσεως διεύθυνση κλπ αρχίσατε πυρ!» Ο στόχος ήτανε κινούμενος και όπως άλλαζε κατεύθυνση το κανόνι μας, μου αναποδογύρισε τις καραβάνες μου και χύθηκε το φαΐ μου όπου έμεινα δίχως. Είχαμε πατάτες γιαχνί και κρέμα. 7-7 μετακινηθήκαμε εις Μελίτη. Είχαμε νεκρούς εκατέρωθεν σ’ αυτές τις μάχες και πήρε λάφυρα ο στρατός.

Στις 10-6 επήγαμε στην Αμμούδα του Γράμμου. Στις 21-6 επήγαμε 2 κανόνια (ένας ουλαμός) στην Αναράχη που είχανε φανεί αντάρτες. Δεν είδαμε τίποτα, ούτε δεν ρίξαμε κανονιά. Όμως όταν πηγαίναμε, λίγο μετά το Αμύνταιο μας αποσυνδέθηκε το βλητοφόρο και το κανόνι, χωρίς να το πάρομε χαμπάρι και ευτυχώς μας φώναξε ένας βοσκός και γυρίσαμε και το πήραμε. Ενώ όταν γυρίζαμε είχανε ξεκουφώσει οι αντάρτες τον άσφαλτο και είχανε βάλει από κάτω μια νάρκη «πτελερμάιν» εκεί που θα περνούσε η ρόδα. Ευτυχώς πριν περάσομε εμείς την ανακάλυψαν οι ναρκαλιευτές και την εξουδετέρωσαν.

Στις 14-7 ο λοχαγός Επιτείδιος μου είπε ότι με πέρασε η ημερήσια διαταγή και με κάνανε δεκανέα. Στις 29-7 μετακινούμαστε προς τη Χελώνα. Την 1-8 μας διέταξαν να έχομε 120 πλήρες βολές στο κάθε κανόνι διότι την επόμενη 2-8 η ώρα 6π.μ. αρχίζομε γενικές επιχειρήσεις.

Στις 2-8 η ώρα 5.40 ο αξιωματικός βολής Καλαμπούρας μας είπε να συντονίσομε τα ρολόγια μας και αυτός πάνω από μια κλούβα μας εφώναζε: «Σε 20 λεπτά, σε 10 λεπτά, σε 20 δευτερόλεπτα. Αρχίσατε πυρ!! 40 κανόνια βαριά, πεδινά και ορειβατικά ερίξαμε 5.000 βλήμματα σε μισή ώρα. Ο στόχος ήταν να καταλάβομε τη Χελώνα για να μην επικοινωνεί το συγκρότημα του Γράμμου με αυτό του Βίτσι, όπου εκαταλάβαμε και τη Χελώνα και άλλα υψώματα.

Στις 3-8 ένα «Ντακότα» έριξε 5 βόμβες από λάθος στην Τούχουλη όπου ο Λοχαγός μας είχε παρατηρητήριο. Ευτυχώς δεν τον σκότωσε. Το βράδυ φεύγομε για τους Σπανούδες του Γράμμου. Στις 5 αρχίσει μεγάλη μάχη, παίρνομε το Τσάρνο και άλλα υψώματα. Το Τσάρνο ήτανε στρατηγικό και περιμέναμε ότι θα επιχειρήσουνε να το ανακαταλάβουνε και ήμαστε όλη τη νύχτα σε θέση μάχης. Εκείνο το βράδυ, άστραφτε, βροντούσε, έβρεχε ραγδαία, από πλευράς καιρικών συνθηκών, μα και από τον πόλεμο, κανονιές, πυροβολισμούς, όλμους, πυροβόλα, τουρτούρες, φωτοβολίδες και δημιουργούσανε εικόνες που μόνο στον κινηματογράφο μπορεί να τις δεις. Την επόμενη 6-8 ήτανε πεντακάθαρος ο ουρανός και ο ήλιος έλαμπε μα στην κορυφή του Γράμμου, ήτανε δυνατό κρύο. Βάλαμε τις χλαίνες μας και ανάψαμε φωτιές για να ζεσταθούμε.

7-8 φεύγομε η ώρα 10 για τη Βυσινιά, περίχωρο της Καστοριάς. Τη νύχτα μας πήρανε το Τσάρνο. 8-8 μεγάλες μάχες. 9-8 παίρνομε πολλά υψώματα. 11-8 πηγαίνομε στο ύψωμα Μπικοβίκ νύχτα. 12-8 παίρνομε το Βατοχώρι και άλλα υψώματα. Την ίδια μέρα πάμε στον Πολυάνεμο κοντά στα αλβανικά σύνορα. Πριν αποσυνδέσομε μας υποδέχονται με βροχή από οβίδες. Στο ύψωμα 1130 εσκοτώθηκε ο ταγματάρχης μας Κωνστνατάτος Νικηφόρος από βλήμα όλμου στο παρατηρητήριο. 13-8 η 41 Ταξιαρχία πέρασε από το αλβανικό έδαφος για να καλύπτει την 42 Ταξιαρχία που πέρασε και αυτή για να χτυπήσει τους αντάρτες από τα νώτα τους. Επειδή παραβιάσαμε το αλβανικό έδαφος μας ρίξανε 80 βολές από την Αλβανία από βαρύ πυροβολικό. Ευτυχώς δεν σκοτώθηκε ούτε τραυματίστηκε κανείς. Μια οβίδα που έπεσε κοντά μου δεν εξεράγη. Δεν απαντήσαμε αμέσως μα στις 14-8, άμα τελείωσε η μάχη εκείνη, τους ρίξαμε 250 βολές σε ένα αλβανικό χωριό. Και την επομένη 15-8 μας έριξε μια εφημερίδα ένα αεροπλάνο δεμένη με φαρδιά κόκκινη κορδέλα για να τη βρούμα εύκολα. Με κόκκινο μολύβι είχανε κάνει πλαίσια σε ένα αρθρίδιο: «Ο Εμβέρ Χότζα οραματίζεται ότι ελληνικό πυροβολικό βάλει εναντίον των παραμεθόριων χωριών του». Εμείς που ρίξαμε τις 250 βολές ξέραμε ότι δεν ήτανε οραματισμός.

Γράφει ο (λοχίας τότε) Κανάκης Ι. Γερωνυμάκης, Συγγραφέας Λαογράφος

Στις 9-1-1949 η στρατεύσιμοι της κλάσεως 1947, 11 ΕΣΟ εφύγαμε από τα Χανιά με την κορβέτα «ΣΥΡΟΣ» να πάμε στο Ηράκλειο για να ντυθούμε στρατιώτες. Από τα Σφακιά ήμαστε: Κανάκης Γερωνυμάκης, Ιωάννης Μπολιώτης, Σήφης Ν. Μανουσογιάννης, Μάρκος Ι. Ζερβός, Κων/νος Ζουλάκης, Στρατής Σπαθαράκης, Μιχάλης Μανούσακας, Γεώργιος Κονταρός και ήτανε μαζί μας ο Γιώργης Μπραός από την Ρέντα. Εφάγαμε στο εστιατόριο του Ν. Σαμαρείτη και το βράδυ εμείναμε στο ξενοδοχείο «ΕΛΒΕΤΙΑ». Στις 10-1-49 εγυρίζαμε στην πόλη και το βράδυ επαρουσιαστήκαμε στις Ρουσές. Μας κούρεψαν με ψιλή μηχανή, μας ντύσαμε στα στρατιωτικά και μετά είχαμε συσσίτιο. Χοντρά μακαρόνια κοφτά, πολύ άνοστα. Δεν είχαμε εστιατόριο και καθίσαμε στο ύπαιθρο για να φάμε, μα δεν φάγαμε γιατί δε μας άρεςσε το φαί. Ίσως που υστερούσαμε  σε πολιτισμό το 1949, ίσως και πολλοί από αντίδραση για την ποιότητα του φαγητού, όπου κάθισε καθένας μας άδειασε χάμω την καραβάνα του.

Αν κάποιος θα μετρούσε τα χυμένα μακαρόνια, θα εύρισκε πόσοι στρατιώτες καθίσαμε εκεί για φαΐ. Πάντως δεν ψάξαμε για δοχεία απορριμμάτων. Τις άλλες μέρες είχαμε καλύτερα φαγιά. Στη συνέχεια μας κάνανε το πρώτο εσπερινό προσκλητήριο και μετά ένας λοχίας (που δε φαινότανε πολύ μορφωμένος) μας μίλησε για τους Έλληνες και για τους κομμουνιστές.

Είχαμε σκληρή πειθαρχία μα δεν τολμούσαμε να αντιδράσομε, ούτε στα χειρότερα καψώνια, ούτε καν να διαμαρτυρηθούμε διότι για λίγο – λίγο σε χαρακτηρίζανε κομμουνιστή και οι πύλες του Μακρόνησιου ήτανε ανοιχτές για να σε δεχτούνε. Μας κάνανε ταπεινωτικά καψώνια: Να μετρήσεις με ένα σπιρτόξυλο, πόσα σπιρτόξυλα είναι η περιφέρεια του στρατώνα, να κάνεις «υποβρύχιο» (να περάσεις έρποντας κάτω από τα κρεβάτια) να τρέξεις γύρω – γύρω όλες τις στρατώνες και άλλα ανάλογα.

Είχαμε εγερτήριο στις 6π.μ. και ο εκπαιδευτής έβγαζε τη ζωστήρα του και λέγοντας σαρκαστικά: «Να δω τον τελευταίο» μας χτυπούσε αλύπητα που τώρα δεν πρέπει να χτυπήσει έτσι ούτε τα ζώα. Εμείς για να γλυτώνουμε τα χτυπήματα του εκπαιδευτού, ένα πρωί από το σπρώξιμο ερίξαμε τα μπεντενάκια από τα κεφαλόσκαλο και πέσανε τα πρώτα παιδιά και τα επόμενα πέσανε απάνω τους, ευτυχώς ήτανε χαμηλά και δε χτυπήσανε πολύ.

Ενιώθαμε σαν αιχμάλωτοι. Στις 20-1 επαραλάβαμε όπλα. Στις 22-1 περάσαμε από επιλογή και 31-1 μας ορκίσανε. Την 1-2 εφύγαμε με τα πόδια 2.000 στρατιώτες από τις Ρουσές και πήγαμε στο Λιμάνι. Σε όλη τη διαδρομή ακούγετο από τα κοντινά μαγαζιά το παρακάτω τραγουδάκι:

Φεύγω Λενιώ, Λενιώ μου αγαπημένη

Στον πόλεμο τραβώ με τ’ άλλα τα παιδιά

Πάψε μην κλαις, μην είσαι λυπημένη

μονάχα πες μ’ αγάπη στην καρδιά

«Γεια σας παιδιά, με το καλό να ‘ρθειτε

με το καλό και με της δάφνης τα κλαδιά

κι όλες εμάς και πάλι θα μας βρείτε,

πιστές, αγνές, μ’ αγάπη στην καρδιά»

Φεύγω Λενιώ δε θέλω να σε νοιάζει

Πάρε τη μάνα κι έλα αγάπη μου κοντά

Θέλω η μια την άλλη ν’ αγκαλιάζει

Όσο θα λείπω εγώ στα μακριά

Φεύγω Λενιώ, σαν φύγω να μην κλάψεις

Δεν θέλει κλάμματα το ελληνικό χακί

μα ένα κερί στην Παναγιά ν’ ανάψεις

να είναι η νίκη πάντα ελληνική

Πραγματικά επηγαίναμε στον πόλεμο, μα σε τι πόλεμο; Στην αδελφοκτονία. Την λίγη εκπαίδευση που κάμαμε στο Ηράκλειο, μας πηγαίνανε στο αεροδρόμιο που τότε ήτανε ένας φαρδύς διάδρομος χωρίς κίνηση από αεροπλάνα.

Στο λιμάνι του Ηρακλείου ήτανε το αρματαγωγό «ΣΤΡΙΜΩΝΑΣ» και μπήκαμε και φύγαμε για τον Πειραιά, όπου εκεί μόλις βγαίναμε από το πλοίο εμπαίναμε σε κάτι κλειστά βαγόνια που γράφανε απ’ έξω: «ΙΠΠΟΙ 8 ΑΝΔΡΕΣ 40». Όσοι είμαστε για το πεδινό και το βαρύ πυροβολικό μας άφησαν τα βαγόνια στα Μέγαρα, του Ορειβατικού επήγανε στη Θήβα. Στη διαδρομή από Πειραιά – Μέγαρα ήτανε πάρα πολύ κρύο και στα κλειστά βαγόνια εχοροπηδούσαμε για να ζεσταινόμαστε. Άμα πήγαμε στα Μέγαρα, τρεις μέρες δεν είδαμε ήλιο και δεν ξέραμε «από πού ξημερώνει». Επήγαμε σε ένα μεγάλο θάλαμο στεγασμένο με λαμαρίνες χωρίς ταβάνι και για πάτωμα ήτανε το χώμα της γης. Δεν ήτανε στρατώνας. Εκεί εκάμαμε βασική εκπαίδευση. Στις 28-2 εδήλωσα ασθένεια γιατί είχαμε πρόβλημα με το στομάχι μου και ο γιατρός με έστειλε στην Αθήνα για ακτίνες. Επήγαινα πάντα στην άκρη της ουράς επίτηδες. Και τέλειωνε η ώρα και μου δίνανε σημείωμα για να πάω την άλλη φορά. Εφτά φορές επήγα στην Αθήνα για εξετάσεις και τις 4 φορές είχα χρήματα, μα τις άλλες 3 φορές δεν είχα ούτε δεκάρα. Επήγαινα με τα στρατιωτικά αυτοκίνητα, έτρωγα στο 401 Στρατιωτικό νοσοκομείο, και την ημέρα μου την κατανάλωνα γυρίζοντας και χαζεύοντας στις βιτρίνες. Ήτανε πολύ φτώχεια. Δεν εύρισκε ούτε δανεικά. Πολλοί στρατιώτες τα βολεύανε με τις 45 δρχ που μας δίνανε. Όταν ξυριζόσουνα συχνά κάποιος συνάδελφος, σου έλεγε: «Άμα είναι να πετάξεις το ξυραφάκι, σε παρακαλώ δώσε το σε μένα». Το έπαιρνε και το ακόνιζε στο ποτήρι και ξυριζότανε. Όταν έβαφες τα άρβυλα σου κάποιος συνάδελφος σου έλεγε: «Σε παρακαλώ, θα μου δώσεις να βάψω κι εγώ τα δικά μου άρβυλα; Εμένα κανένας δε μου στέλνει λεφτά». Εμένα μου στέλνανε κανονικά επιταγές, μα τη φορά αυτή μου τελειώσανε, γιατί τον χειμώνα του 1949 έκανε μια μεγάλη χιονιά και έκοψε τη συγκοινωνία για 40 μέρες και δεν ήτανε ταχυδρομείο. Τότε δεν ήτανε μηχανήματα και έβγαλαν στρατό με τα φτυάρια για να καθαρίσει το δρόμο. Τότε στα Σφακιά υστερηθήκανε και το αλεύρι και εφέρανε με πλοίο στη Χ. Σφακίων ένα φορτίο στάρι και το αλέθανε σε πετρελαιοκίνητο εργοστάσιο στο Φραγκοκάστελο. Στα ορεινά χωριά έκοβε τη συγκοινωνία το χιόνι.

Στις 14-3 είχαμε απόκριες. Εμείς μέσα από το συρματόπλεγμα, που μας χώριζε από τον κεντρικό δρόμο των Μεγάρων εβλέπαμε τις όμορφες μεγαρίτισσες που κάνανε βόλτες με παλιές φορεσιές και φορτωμένες λίρες κρεμασμένες στα στήθια τους. Οι λύρες θα ήταν ψεύτικες.

Όταν πήγαμε στα Μέγαρα μας κατέστησαν προσεχτικούς οι αξιωματικοί μας να μην τους πούμε για τον Παναή γιατί θα δημιουργήσομε επειδόσιο. Ο Παναής ήτανε από την Κόρινθο γυρολόγος μαυραγορίτης στην Κατοχή και επήγαινε μέχρι τα Μέγαρα όπου έκανε φιλενάδες 12 Μεγαρίτισσες και όρισε και στις 12 την ίδια ώρα, στην ίδια εκκλησία για στεφάνωση.

Άντες, πήγανε, αυτός δεν πήγε και τώρα θεωρείται τοπική ταπείνωση.

Στις 5-4 φεύγαμε από τα Μέγαρα και πήγαμε στο Μεγάλο Πεύκο όπου εκπαιδευόμαστε στα Κανόνια. Εμέναμε σε τολ και φωτιζόμαστε με λάμπες θυέλλης. Ένα βράδυ εσπάσαμε ένα λαμπόγυαλο και όταν ήλθε ο εκπαιδευτής και δεν του μαρτυρούσαμε τον ένοχο του «κακουργήματος» μας έβγαλε έξω με τα σλιπάκια, με τα κράνη και κρατώντας τα όπλα σε ανάταση, και μας διέταξε να πηγαίνομε με τα γόνατα στο σπαστό τσακιλακι. Σε λίγο μας διέταξε, όταν θα έλεγε «χι» να είμαστε όρθιοι και όταν θα έλεγε «ψι» να καθόμαστε χάμω. Έλεγε στα γρήγορα «χι-ψι». Και η σκηνή ήτανε και για γέλια και για κλάμματα. Σε λίγο μας διέταξε να φωνάζομε: «Είμαστε μαλακισμένα αγοράκια». Όταν ήμουνα επιλοχίας στο 102 Σ.Π.Π. τον αποσπάσανε αυτό τον στρατιώτη εκεί και στο επιτελείο. Μου είχε κάνει και ατομικό καψώνι, μα όταν τον είχα στο επιτελείο δεν του υπενθύμισα τίποτα ούτε έμμεσα, ούτε άμεσα. Τον είχανε εκπαιδευτή μα ήτανε απλός στρατιώτης. Ένα είδος καψώνι στο Μεγάλο Πεύκο ήτανε που μας βάζανε να τραβούμε το κανόνι στις ανηφόρες. Το στοιχείο ήτανε εξαμελές στο κάθε κανόνι και όταν ένας έκανε λάθος, όλοι κάναμε μαζί καψώνι. Ειδικά ο Μούτος ήτανε ανεπίδεκτος μαθήσεως και εξαιτίας του συχνά ακούγαμε: «Δια των βραχιώνων εμπρός», προς το ύψωμα, η «δια των βραχιώνων οπίσω». Ο καημένος ο Μούτος εσκοτώθηκε άμα πήγαμε στο μέτωπο.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Γράφει ο Φωκίων Βερυκάκης, επίτιμος διευθυντής Πολυτεχνείου Κρήτης

2^ο Μέρος

Στις 31 Ιανουαρίου 1816 ο Καποδίστριας προβιβαζόταν σε «μυστικό σύμβουλο», κατακτώντας την Τρίτη θέση στην ιεραρχία της ρωσικής αυλής. Τον αμέσως επόμενο καιρό αντικαθιστούσε τον Νέσελροντ, ως Γραμματέας του τσάρου επί των εξωτερικών υποθέσεων, ουσιαστικά Υπουργός Εξωτερικών της τσαρικής Ρωσίας.

Τα επόμενα χρόνια τα ωραία λόγια, οι διακρίσεις και ο καταιγισμός των παρασήμων, έμελλε να ξεχασθούν και ο πρωταγωνιστής τους απολάμβανε την διεθνή αναγνώριση, όχι όμως και την ελευθερία της, η υπόδουλη πατρίδα του.

Στις 19 Αυγούστου 1822 ο Κ. έφυγε από την Αγία Πετρούπολη. Στη συνέχεια περιφερόμενος τις Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, συνομιλούσε με αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων και με φιλέλληνες, βοηθούσε παντοιοτρόπως την Ελληνική Επανάσταση.

Ο Κ. εγκατέλειψε τον τσάρο, για να υπηρετήσει το Ελληνικό ζήτημα. Η απροθυμία του τσάρου να συνδράμει την Ελληνική Επανάσταση, οδήγησε τον Κ. στην παραίτηση. Τα χρόνια που ακολούθησαν επεδόθη σε διπλωματικό μαραθώνιο, για να αναδείξει τα δίκαια των Ελλήνων.

Η ΑΡΝΗΣΗ ΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΧΗΓΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

Την ύπαρξη της Φιλικής Εταιρείας ο Κ. την πληροφορήθηκε «δι’ αλληλογραφίας» το 1816, χρονιά που αναδείχθηκε ουσιαστικά Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας.

Διαδοχικά τον Κ. τον πλησίασαν διάφοροι συμπατριώτες τους, μυημένοι στην Φιλική Εταιρεία. Ένας τέτοιος ήταν ο μακρινός ανηψιός του από την Ιθάκη Νικ. Γαλάτης, τον οποίο ο Κ. συνάντησε στην Οδησσό μαζί με τον Νικόλαο Σκουφά. Ο Σκουφάς τονπλησίασε, τον εντυπωσίασε και τον μύησε στην οργάνωση. Δεύτερο μήνυμα έλαβε ο Κ. από τον Καλαματιανό έμπορο Κυριάκο Καμαρινό, για την ύπαρξη της Φιλικής Εταιρείας στα 1818.

Κατά το έτος 1820 τα ενεργά μέλη της Φιλικής Εταιρείας ξεπερνούσαν τα 3.000. Μεταξύ των πολλών ήταν ηγεμόνες, διπλωμάτες, οπλαρχηγοί, ιερωμένοι κλπ. Έκριναν ότι χρειαζόταν ένας επιφανής αρχηγός. Σε σύσκεψη των ηγετών στις 18 Σεπτεμβρίου 1819 αποφασίστηκε, να προταθεί η αρχηγία του αγώνα στον Κ., καθόσον επρόκειτο για «άνδρα σημαντικό και άξιο της εμπιστοσύνης του Έθνους».

Ο Ξάνθος συνάντησε τον Κ. στην Αγία Πετρούπολη στις 15/1/1820 και του επέδωσε σχετική επιστολή.

Ο Κ. γνώστης λοιπόν των κινήσεων των Φιλικών και της προετοιμασίας για την Εθνεγερσία του Γένους, στις προτάσεις τους να αναλάβει την αρχηγία της Φιλικής Εταιρείας αρνήθηκε γιατί φοβήθηκε, ότι η πρόωρη έκρηξη της εθνοαπελευθερωτικής επανάστασης, θα μπορούσε να αποβεί μοιραία για την εξέλιξη του ελληνικού ζητήματος. Οι κινήσεις του ήταν μετρημένες και παρασκηνιακές. Ουσιαστικά ο Κ. ούτε την επανάσταση απέκλειε ούτε την αρχηγία. Απλά έκρινε πως η στιγμή δεν ήταν κατάλληλη εξαιτίας των διεθνών συνθηκών.

ΑΡΧΗΓΟΣ ΤΗΣ ΦΙΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΥΠΑΣΠΙΣΤΗΣ ΤΟΥ ΤΣΑΡΟΥ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ ΑΛΕΞ. ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ

Ήταν καλοκαίρι του 1820, όταν ο Στρατηγός Αλέξανδρος Υψηλάντης Υπασπιστής του τσάρου πλησίασε τον Κ. για να τον βολιδοσκοπήσει εάν γνώριζε περί της Φιλικής Εταιρείας και αν προτίθεται να αναλάβει την αρχηγία της. Ο Κ. τον ενεθάρρυνε να προχωρήσει αυτός σ’ αυτό το εγχείρημα και του υποσχέθηκε, ότι ο ίδιος θα βοηθούσε όσο μπορούσε.

Ο Υψηλάντης συνέταξε το σχέδιο των επιχειρήσεων, το οποίον επέδειξε στον Κ. που έμεινε αρκετά ικανοποιημένος. Ο Αλέξ. Υψηλάντης ποτέ δεν έμαθε τον αγώνα του Καποδίστρια, για να μην σταλεί Ευρωπαϊκός στρατός εναντίον των Ελλήνων επαναστατών και τις μάταιες προσπάθειες να πείσει τον τσάρο, να επέμβει υπέρ των Ελλήνων. Προσπάθειες που κατέληξαν ή στην οικειοθελή παραίτησή του, ή στην αποπομπή του από την τσαρική αυλή.

Ο Εμμανουήλ Ξανθός, απεσταλμένος της Φ.Ε. στην Αγία Πετρούπολη έκανε την πρόταση στον εξέχοντα Έλληνα, τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, πρίγκιπα, στρατηγό του Ρωσικού στρατού, κατέχων την θέση του Υπασπιστή του Τσάρου διέθετε το απαραίτητο κύρος, μετά από διαβουλεύσεις του απήντησε μετά τριήμερον και δέχθηκε στις 12 Απριλίου του 1820.

Η Γ’ ΕΘΝΟΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΡΟΙΖΗΝΑΣ ΚΑΛΕΙ ΤΟΝ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ

Μέσα σε κλίμα σφοδρών αντιπαραθέσεων και ενώ η κατάσταση στα επαναστατικά μέτωπα ήταν απογοητευτική, η Γ’ Εθνοσυνέλευση των 115 Πληρεξουσίων της Τροιζήνας, στις 2 Απριλίου του 1827 πήρε την πιο σημαντική απόφαση καθ’ όλη τη διάρκεια του αγώνα της παλιγγενεσίας του Έθνους, με εισήγηση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, εκλέγουν τον Ιωάννη Καποδίστρια πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδος, για θητεία 7 ετών, που στην πορεία του χρόνου θα αποτελέσει τον θεμελιωτή του σύγχρονου Ελληνικού κράτους, καίτοι οι εσωτερικοί εχθροί της δύσμοιρης χώρας μας, του απέκοψαν με ύπουλο τρόπο το νήμα της ζωής του.

Παρατίθεται στη συνέχεια το ιστορικό κείμενο της εκλογής του 1^ου Κυβερνήτου.

Η Εθνική Τρίτη των Ελλήνων συνέλευσις, θεωρούσα, ότι η υψηλή επιστήμη του κυβερνάν την Πολιτείαν και φέρειν προς ευδαιμονίαν τα Έθνη, η εξωτερική και εσωτερική πολιτική, απαιτεί πολλήν πείραν και πολλά φώτα, τα οποία ο βάρβαρος Οθωμανός δεν επέτρεψε ποτέ εις τους Έλληνας.

Θεωρούσα, ότι απαιτείται επί κεφαλής της Ελληνικής Πολιτείας κατά πράξιν και θεωρίαν Πολιτικός Έλλην, δια να κυβερνήσει κατά τον σκοπόν της πολιτικής κοινωνίας.

Ψηφίζει: Α’ Ο Κόμης Ιωάννης Καποδίστριας εκλέγεται παρά της Συνελεύσεως ταύτης εν ονόματι του Ελληνικού Έθνους, Κυβερνήτης της Ελλάδος και εμπιστεύεται στη Νομοτελεστική αυτής δύναμιν.

Μέσα σε παραλήρημα ενθουσιασμού και μεγάλων προσδοκιών η πανστρατιά των Ελλήνων, στις 8 Ιανουαρίου 1828 στο λιμάνι του Ναυπλίου, υποδέχθηκε τον μέλλοντα αναδημιουργό και αναμορφωτή του αναγεννημένου Ελληνικού Κράτους.

ΤΟ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ

Ο Καποδίστριας όφειλε να πολιτευθεί σύμφωνα με το Σύνταγμα, που είχε ψηφίσει η Γ’ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας, αυτή που τον εξέλεξε στις 2 Απριλίου του 1827, Κυβερνήτη της Ελλάδος. Το Σύνταγμα αυτό ήταν, όπως και τα προηγούμενα δημοκρατικό. Οργάνωσε μετά θαυμαστού ζήλου και πλουσίων εμπειριών τα του Κράτους.

Στην αρχή ζητώντας τη συμπαράσταση όλων των κοινωνικών ομάδων και στρωμάτων, έλαβε τα παρακάτω μέτρα: Κατέστειλε την πειρατεία, οργάνωσε τους ατάκτους σε χιλιαρχίες, αναδιάρθρωσε την διοίκηση, την οικονομία και άλλες υπηρεσίες, φρόντισε για την περίθαλψη των φτωχών. Παράλληλα ζήτησε από τις Κυβερνήσεις των Μεγάλων Δυνάμεων αποτελεσματικά μέτρα και οικονομική βοήθεια – ενίσχυση, για την αντιμετώπιση του εχθρού και του πλήθους των προβλημάτων, που ήταν συσσωρευμένα.

Στηριζόμενος κατά προτίμηση σε ετερόχθονες σπουδασμένους στην Ευρώπη, προέβη στην οργάνωση και λειτουργία του Κράτους.

Στη διαμόρφωση της πολιτικής του συνέβαλαν αποφασιστικά η αριστοκρατική του καταγωγή, η βαθιά θρησκευτικότητά του, η θητεία του στη Ρωσική αυλή, αλλά και η δυτική του παιδεία και η βαθύτατη γνώση των Ευρωπαϊκών πραγμάτων.

Μεταξύ των άλλων ο Κ. ίδρυσε το πρώτο Τυπογραφείο της Ελλάδος στην Αίγινα, οργάνωσε Στατιστική Υπηρεσία, η οποία προχώρησε σε γενική απογραφή του πληθυσμού, αφορώσης τις ελεύθερες περιοχές.

Ο Κυβερνήτης έχοντας πλουσιότατες εμπειρίες από την θητεία του στο Υπουργείο Εξωτερικών της τσαρικής Ρωσίας, ως συμμετέχων με πρωτοβουλίες στα Ανακτοβούλια της γηραιάς μας ηπείρου, στα συνέδρια της Βιέννης, του Λάιμπαχ και αλλαχού, κατηύθυνε τις προσπάθειες του στην εξωτερική πολιτική, αποβλέποντας κυρίως στην ενδεχόμενη ανεξαρτητοποίηση της χώρας.

Εξέδωκε το πρώτο ελληνικό χαρτονόμισμα των 50 φοινίκων στην Αίγινα, την 1^η Ιουλίου 1831 από την Εθνική Χρηματιστική Τράπεζα.

Βασικό μέλημα του Καποδίστρια ήταν η οργάνωση του Τακτικού Στρατού και η ένταξη των ατάκτων σ’ αυτόν.

Η οριστική εκλογή των Διοικητών και των Αξιωματικών γινόταν με βάση την ικανότητα, την πολεμική δράση και την υπόληψη που απολάμβαναν στο στράτευμα.

Αναδιοργάνωσε τη Δικαιοσύνη, το Εμποροδικείο Σύρου και το Δικαστήριο «Λειών» του Ναυπλίου ήταν τα μόνα λειτουργούντα Δικαστήρια. Με μια ομάδα νομομαθών, στις 15 Δεκεμβρίου του 1828 συντάχθηκε και εκδόθηκε το ψήφισμα: «Περί διοργανισμού των Δικαστηρίων».

Ο Κ. υποστήριζε, ότι η Παιδεία θα διαδραμάτιζε σημαντικό ρόλο στην αναγέννηση του Έθνους. Θεωρούσε, ότι για να θεμελιωθεί σωστά το οικοδόμημά της, έπρεπε να στηριχθεί πρώτα η στοιχειώδης εκπαίδευση.

Ο Κυβερνήτης προσπάθησε να εφαρμόσει αναπτυξιακή πολιτική, επιδιώκοντας την ταχύτερη ανάπτυξη των εσόδων, αλλά και την εξασφάλιση έκτακτων πόρων.

Επί πλέον ο Κ. ζήτησε από τις Μεγάλες Δυνάμεις, δάνεια και προσωρινά βοηθήματα, για την αντιμετώπιση των επειγουσών αναγκών.

ΤΟ ΑΔΟΞΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΗ

Οι μεταρρυθμίσεις του Κ. αποδυνάμωσαν τα παλαιά κέντρα πολιτικής και οικονομικής εξουσίας.

Η απομάκρυνση του κυβερνήτη και η εξαφάνισή του από τον ελληνικό χώρο εξυπηρετούσε τα συμφέροντα πολλών. Η αντιπάθεια προς το πρόσωπο του Κ. εκδηλώθηκε κυρίως από τους Υδραίους Πλοιοκτήτες, τους κοτζαμπάσηδες, τους πολιτικούς, την οικογένεια των Μαυρομιχαλαίων, ως και από τον μεγάλο διανοητή του Γένους Αδαμάντιο Κοραή, άκαπνο από τα όπλα του ’21 και της Εθνικής μας Παλιγγενεσίας και ρακένδυτος τρόφιμος του Παρισιού.

Οι δολοφόνοι του θεμελιωτού του σύγχρονου Ελληνικού κράτους Κωνσταντίνος και Γεώργιος Μαυρομιχάλης, κινήθηκαν από προσωπικά ελατήρια με γνώμονα την φιλοδοξία και το πρόσκαιρο οικονομικό όφελος, έχοντας την κάλυψη και την προτροπή των Διπλωματικών Αρχών κατά κύριο λόγο της Αγγλίας και δευτερευόντως της Γαλλίας.

Ο θάνατος του Κ. ήταν τραγικός, όχι μόνο γιατί προήλθε από δολοφονική επίθεση, αλλά κυρίως διότι έγινε αιτία της εγκαθίδρυσης σε ένα νεοσύστατο κράτος μιας πολιτικής πρακτικής, που καθοδηγείτο από μεμονωμένα συμφέροντα και προσωπικές φιλοδοξίες, που υπονόμευαν το δημόσιο συμφέρον. Συγχρόνως άνοιξε ο δρόμος, που σηματοδότησε την απαρχή της απρόσκοπτης επέμβασης σε βαθμό ανεπίτρεπτο, του ξένου παράγοντα στα εσωτερικά ζητήματα της χώρας.

Ο λαός τον έκλαψε και τον κλαίει ακόμα σαν πατέρα και ευεργέτη του, σημειώνει ένας σύγχρονος σφοδρός επικριτής του Κυβερνήτη.

Από τους στυγνούς δολοφόνους του τον μεν Κ. Μαυρομιχάλη πυροβόλησε και τον επλήγωσε ελαφρά στην πλάτη ο μονόχειρας συνοδός του Κ. συμπατριώτης μας Κρητικός, Κοζώνης ή Κοκκώνης, ο τραυματίας δολοφόνος έτρεξε και το εξαγριωμένο πλήθος επιχειρεί και τον λιντσάρει, στη συνέχεια ο στρατηγός Φωτοκάρας του επέφερε το τελειωτικό κτύπημα.

Ο Γ. Μαυρομιχάλης έτρεξε στη Γαλλική Πρεσβεία, προκειμένου να ζητήσει άσυλο. Με την πίεση του πλήθους παραδόθηκε στην Ελληνική Δικαιοσύνη – αφού εγγυήθηκε περί της ζωής του – ο Πορτογάλος φρούραρχος του Ναυπλίου Αλκέιντα.

Ο δεύτερος των δολοφόνων δικάσθηκε από το Στρατοδικείο και με συνοπτικές διαδικασίες καταδικάσθηκε σε θάνατο και συντομότατα στις 11 Οκτωβρίου 1831 η ποινή του εκτελέσθηκε.

Η ΝΟΣΤΑΛΓΙΑ ΜΑΣ ΝΑ ΕΙΧΑΜΕ ΚΥΒΕΡΝΗΤΗ ΣΗΜΕΡΑ

Στα κατόπινα χρόνια πολιτικοί επιστήμονες προβάλλουν την Καποδιστριακή Διοίκηση, ως εγγυήτριας για την ευημερία της χώρας.

Στη σημερινή πολυδιάστατη οικονομική κρίση, που ενέσκηψε σαν χιονοστιβάδα και επέπεσε επί δικαίων και αδίκων ή καλλίτερα επί του πάντα ευκολόπιστου και πάντα προδομένου ελληνικού λαού, οι σημερινοί Κυβερνήτες μας, αρκετά απέχοντες από την δημιουργική πνοή και τα οράματα του πρώτου Κυβερνήτη, καίτοι διευθύνουν τις τύχες ενός λαού της υφηλίου, με την πλουσιότερη ιστορία και τον αείφωτο πολιτισμό, του αποζύμησαν και την έσχατη οικονομική ικμάδα, εκμεταλλευόμενοι τους κήπους του, αποσπώντες και τα τελευταία αποθέματα του ισχνού του βαλαντίου, οδήγησαν τον ταλαιπωρημένο λαό μας στην φτώχεια, στην δυστοχία και στην εξαθλίωση΄ μένει πλέον να επέλθει ο θάνατος.

Ο πρωταθλητής της Ευρωπαϊκής Διπλωματίας Κ. παραμένει λίαν επίκαιρος τα μαύρα χρόνια που περνάμε. Η επικαιρότητα αυτή οφείλεται στο γεγονός, ότι η Ελληνική κοινωνία περισσότερο παρά ποτέ άλλοτε, επιμένει και αναζητά τα ακριβή αίτια των αδιεξόδων της, στρέφει προς τα πίσω το βλέμμα της – μέχρι και της μεταπολίτευσης το 1974 – για να ανατείλει ένα νέο παρόν και στη συνέχεια, για να σχεδιάσει το μέλλον.

Ο Καποδίστριας με την πολλαπλή δράση και προσφορά του προς τον εθνικό κορμό, ίσως προσφέρεται περισσότερο από κάθε άλλο πολιτικό της νεότερης Ελληνικής Ιστορίας, για τέτοιες αναδρομές, για να δώσουν τις απαραίτητες λύσεις.

Τα αδιαφιλονίκητα προσόντα του, η λαμπρή ευρωπαϊκή του σταδιοδρομία, η θητεία του σε μια υπερδύναμη της εποχής του, που τον έφερε στο πλευρό ή αντιμέτωπο με ηγεμόνες και κορυφαίους διπλωμάτες και πολιτικούς, η θρησκευτικότητά του, η συγκεντρωτική διακυβέρνηση, η γενικότερη ιδεολογία του, η φροντίδα και η αφοσίωσή του για τον απλό λαό, η εκπαιδευτική του πολιτική, το οργανωτικό του πνεύμα, οι πλούσιες εμπειρίες του και η τόλμη του, να συγκρούεται με τους ισχυρούς της Ευρώπης και της χώρας του, για την διεκδίκηση και παγίωση των δικαίων της φυλής.

Δεν είναι ασήμαντο το γεγονός, ότι ο δεύτερος επιθετικός προσδιορισμός, που φέρει το αρχαιότερο και πρώτο τη τάξει Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα της χώρας μας, το Πανεπιστήμιο Αθηνών, αναφέρεται σαν επίθετο «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ», του πολλά προσφέραντος στην φίλτατή μας πατρίδα, πρώτου Κυβερνήτη αυτής Ιωάννου Καποδίστρια.

Με τον θάνατό του εξέλειψε δια παντώς, από την Ελληνική πολιτική ζωή, την Ελληνική Δημόσια Διοίκηση και από τους Ιδιωτικούς Φορείς του κράτους μας η ΑΞΙΟΚΡΑΤΙΑ.

Γράφει ο Φωκίων Βερυκάκης, επίτιμος διευθυντής Πολυτεχνείου Κρήτης

Με το προχώρημα του χρόνου έφθασε η εθνική μνήμη, να μετρά σήμερα ακριβώς 180 χρόνια, από την δολοφονία του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδος, Ιωάννη Καποδίστρια στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 το πρωί της Κυριακής, όταν εισερχόταν στο ναό του Αγίου Σπυρίδωνα του Ναυπλίου για να εκκλησιασθεί. Έπεσε νεκρός από τα χέρια των Μαυρομιχαλαίων, ελαυνομένων από ταπεινά οικονομικά κίνητρα.

ΚΑΤΑΓΩΓΗ

Γεννημένος στις 10 Φεβρουαρίου 1776 στην φιλτραρισμένη από τον Ευρωπαϊκό πολιτισμό Κέρκυρα, ήταν το έκτο παιδί του Αντωνίου Καποδίστρια και της Διαμαντίνας Γονέμη, που καταγόταν από την Κύπρο. Και οι δυο οικογένειες άνηκαν στην τάξη των ευγενών, καθώς ήταν εγγεγραμμένες στη Χρυσή Βίβλο «Libro d’ oro» και έφεραν τίτλους ευγενείας.

Ο πατέρας του καταγόταν από παλαιότερη Βυζαντινή οικογένεια, που έφυγε κάποτε από το Βυζάντιο και εγκαταστάθηκε αρχικά στις Δαλματικές Ακτές και αργότερα στο Ακρωτήριο (Capo D’ Istria) της Αδριατικής απ’ όπου πήρε και το όνομά της η οικογένενεια, σε αντικατάστημα του προηγουμένου (Vittori).

Ο Καποδίστριας μεγάλωσε σε ένα καθαρά πατριαρχικό περιβάλλον, με έντονη θρησκευτική αγωγή και από τους δυο γονείς του. Από τα δώδεκά του χρόνια αισθάνθηκε έντονα την κλίση, προς τη μελέτη της ορθόδοξης πίστης.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ

ΠΡΩΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΛΥΜΒΗΘΡΑ

Το 1794 έφυγε για τη Βενετία, για να σπουδάσει στο τότε περίφημο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας.

Ο Καποδίστριας σπούδασε Ιατρική και παρακολούθησε ως ακροατής φιλολογικά μαθήματα.

Οι συμφοιτητές του τον περιέβαλλαν με ξεχωριστή εκτίμηση και σεβασμό και αναζητούσαν την φιλία και την εύνοιά του. Με σύντομη φοίτηση (λόγω ευστροφίας και υψηλής νοημοσύνης), πήρε το δίπλωμά του στις 10 Ιουνίου 1797.

Στην Ιταλία εκείνη την εποχή έπνεε ο άνεμος των επαναστατικών ιδεών της Γαλλικής Επανάστασης και των διακηρύξεων των υλιστικών θεωριών.

Επηρεάσθηκε από τις ιδέες που αφορούσαν την κοινωνική δικαιοσύνη, την ισοπολιτεία και την ισονομία μεταξύ των ανθρώπων όλων των κοινωνικών τάξεων. Ο ίδιος από την φύση του, παρά την ευγενή καταγωγή και μόρφωσή του, έκλινε προς τις δημοκρατικές κοινωνικές αντιλήψεις, που ενισχύθηκαν περισσότερο τα χρόνια των σπουδών του στην Πάδοβα.

Αυτές τις ιδέες θα αγωνιστεί να διασώσει και να εφαρμόσει στο λαό της ιδιαίτερης πατρίδας του, όταν θα γυρίσει πίσω ως γιατρός και φιλόσοφος.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟ

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ

Ο λαός της Κέρκυρας και κυρίως οι πτωχοί, ένιωσαν αμέσως την ευεργετική και αφιλόκερδη παρουσία του. Τους τελευταίους όχι μονάχα τους επισκεπτόταν και τους θεράπευε δωρεάν, αλλά τους έδινε και χρήματα για τα απαιραίτητα φάρμακα. Με τις αρετές του κατέκτησε τους Κερκυραίους και απόκτησε μεγάλη φήμη και έρεισμα στο λαό.

Με την κατάληψη της Κέρκυρας την άνοιξη του 1799, οι νέες κυρίαρχες Δυνάμεις ανακοίνωσαν, ότι τα Ιόνια νησιά θα αποτελέσουν ενιαίο κράτος, με κεντρική κυβέρνηση (Γερουσία) με έδρα την Κέρκυρα.

Ο Καποδίστριας ανέλαβε Γραμματέας της Επικράτειας και τον Απρίλιο του 1801 αυτοκρατορικός επίτροπος στην Κεφαλονιά. Αποστολή του ήταν η εφαρμογή του «Βυζαντινού» Συντάγματος στο νησί.

Παράλληλα η Ιόνια Γερουσία του ανέθεσε και την αναδιοργάνωση της Παιδείας, η πείρα που άντλησε αποδείχθηκε πολύτιμη στο μέλλον. Το 1807 ο Κ. τοποθετήθηε στρατιωτικός διοικητής της Αγίας Μαύρας. Με αυτή την εμπειρία ο Κ. σαν Κυβερνήτης της Ελλάδας ίδρυσε στο Ναύπλιο την Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων.

Η ΧΡΥΣΟΦΟΡΑ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΚΑΚΙΕΡΑ

Στη συνέχεια το αστέρι που ανέτειλε στην Ιόνιο Πολιτεία άρχισε να μεσουρανεί. Το φως του διαπερνούσε την αναγεννημένη Ελλάδα και φώτιζε την γηραιά Ευρώπη. Οι Ρώσοι δια του Υπουργού των Εξωτερικών Ν. Πετρόβιτς Ρ. τον Μάιο του 1808 τον προσκαλούν στην Αγία Πετρούπολη, προκειμένου να τον τιμήσουν με τον τίτλο του ιππότη Β’ τάξης του τάγματος της Αγίας Άννας, τότε ο μεγαλοφυής διπλωμάτης είχε ηλικία 33 ετών.

Ο Κ. κατόρθωσε να συμφιλιώσει τους Ελβετούς και να καθορίσει τις αρχές του Ομοσπονδιακού Συστήματος, που ισχύει μέχρι και σήμερα. Ήταν ο θρίαμβος της διπλωματικής δράσης του Κ.

Με τη λήξη της αποστολής του στην Ελβετία, ο Κ. πήγε στο Παρίσι, όπου τον περίμενε ενθουσιασμένος ο Τσάρος. Τον παρασημοφόρησε με τον σταυρό του Αγίου Βλαδιμήρου (Β’ τάξεως) και του επεφύλαξε νέα, πιο σπουδαία αποστολή. Τη δημιουργία της μετά τον Ναπολέοντα Ευρώπης.

Στην πορεία ο πρωταθλητής της Ευρωπαϊκής διπλωματίας Κ. μετείχε σε πάμπολλα διεθνή Συνέδρια και διασκέψεις εκπροσωπώντας την τσαρική Ρωσία, με επιστέγασμα το Συνέδριο της Βιέννης.

Το Συνέδριο ξεκίνησε τις εργασίας του τον Σεπτέμβριο του 1814, με τον Καποδίστρια μέλος της Ρωσικής αντιπροσωπείας. Σε αυτό μετείχαν 215 κρατικές αντιπροσωπείες, όσες και οι τότε Ευρωπαϊκές κρατικές οντότητες.

Ο καταλυτικός ρόλος άνηκε στις χώρες: Ρωσία, Αυστρία, Πρωσία, Αγγλία και Γαλλία των Βουρβούνων.

Στην δημιουργηθείσα Επιτροπή των 5, Ρώσος Υπουργός των Εξωτερικών δεν υπήρχε, καθώς τις σχετικές υποθέσεις χειριζόταν ο ίδιος ο τσάρος. Από τα τέλη του 1814 στις επίσημες συνεδριάσεις της Επιτροπής ο Κ. εκπροσωπούσε τη Ρωσία μαζί με τον επί των εξωτερικών υποθέσεων Γραμματέα του Τσάρου. Η συμμετοχή του ήταν καταλυτική. Και επιβραβεύτηκε όπως προαναφέραμε από τον τσάρο με την απονομή του παρασήμου του Αγίου Βλαδιμήρου (Α’ τάξεως), ο Βασιλιάς της Πρωσίας με το παράσημο του Μαύρου Αετού, ο Αυτοκράτορας της Αυστρίας το παράσημο του Αγίου Στεφάνου της Ουγγαρίας. Ο Λουδοβίκος ΙΗ’ της Γαλλίας τον παρασημοφόρησε με τον μεγαλόσταυρο της Λεγεώνας της Τιμής. Ο Βασιλιάς της Βυτεμβέργης του απένειμε το παράσημα της Πίστεως. Και οι Πολωνοί το παράσημο του Λευκού Αετού.

Σύμβουλος του διαβόητου Μετέρνιχ – Υπουργού Εξωτερικών της Αυστρίας – παραδέκτηκε, ότι το μεγαλύτερο μέρος της τελικής πράξης του Συνεδρίου της Βιέννης ήταν δημιούργημά του. Ένας δε Γερμανός ιστορικός του 20^ου αιώνα ονόμασε τον Κ. «Αρχιτέκτονα της Ευρωπαϊκής Ειρήνης των 99 ετών 1815-1914» καθώς η επόμενη πανευρωπαϊκή σύρραξη επήλθε με τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι συνεδριάσεις κάθε άλλο παρά ήρεμες ήταν. Κάποια στιγμή, ο Καποδίστριας ζήτησε από τον τσάρο την άδεια να μιλήσει για τους υπόδουλους Έλληνες. Στον δισταγμό του Αλέξανδρου, του επεσήμανε, ότι οι συμπατριώτες του, δύο προστάτες τους αναγνωρίζουν: Τον Θεό και τη Ρωσία.

Πήρε την έγκρισή του. Συμφώνησαν ο Καποδίστριας να θέσει το ζήτημα και ο τσάρος να το προχωρήσει. Ο Ιωάννης Καποδίστριας πήρε τον λόγο και απευθυνόμενος στους συνέδρους, είπε ότι είναι χρέος των βασιλιάδων να προνοήσουν, για την απαλλαγή των Ελλήνων από τον οθωμανικό ζυγό, που τους οδήγησε στην εξαθλίωση, με αποτέλεσμα να απειλούνται με εξόντωση.

Ο σκληροτράχηλος Μετέρνιχ τον διέκοψε, κεκηρυγμένος οπαδός του ευρωπαϊκού «status quo» και με ύφος προσβλητικό, του απάντησε ότι η Ευρώπη δεν γνωρίζει Έλληνες. Γνωρίζει την Οθωμανική Αυτοκρατορία, κάτω από εξουσία της οποίας βρίσκονται οι αποκαλούμενοι Έλληνες. Και κατηγόρησε τον Κ., ότι έκανε το παν για να μη μετάσχει στο συνέδριο «το απέραντο Οθωμανικό Κράτος» προσθέτοντας με ειρωνική έπαρση, ότι δεν θα του περάσει.

Η στάση του Μετέρνιχ εξόργισε τον τσάρο, που πήρε προσωπικά την προσβολή και με τη σειρά του, διέκοψε τον Μετέρνιχ, λέγοντάς του, ότι οι Έλληνες υπάρχουν και θα ελευθερωθούν γρήγορα, χάρη στην θεία πρόνοια και στην ένοπλη ευρωπαϊκή βοήθεια.

Κάποτε ο Γάλλος διπλωμάτης κόμης Μολέ έγραφε: «Εάν η Γαλλία είναι ακόμη Γαλλία, το οφείλει κυριολεκτικά σε δύο ανθρώπους, που τα ονόματά τους δεν πρέπει ποτέ να τα ξεχάσει: Στον Τσάρο Αλέξανδρο και κυρίως στον Υπουργό του των Εξωτερικών Καποδίστρια…».

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Ημερίδες που ανασύρουν μνήμες από την κατοχή και την αντίσταση της περιόδου 1941-44, ενώ παράλληλα εμπλουτίζουν την επιστημονική έρευνα για το κρητικό ζήτημα, αλλά και τις κρητικές επαναστάσεις του 19^ου αιώνα διοργανώνει αυτό το Σαββατοκύριακο ο Δήμος Μινώα Πεδιάδας σε συνεργασία με το Εργαστήριο Ιστορίας Νεότερης Ελλάδας και Νεοελληνικού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, το Δημοτικό Οργανισμό Πολιτισμού, Αθλητισμού και Περιβάλλοντος, την Ιερά Μητρόπολη Αρκαλοχωρίου Καστελλίου και Βιάννου και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Καστελλίου.

Συγκεκριμένα, σήμερα Σάββατο 24 Σεπτεμβρίου στις 7:30μ.μ. στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του Γυμνασίου Καστελλίου διοργανώνεται ημερίδα μνήμης με θέμα «Οι διερμηνείς των κατοχικών δυνάμεων του πολεμικού αεροδρομίου Καστελλίου και η συμβολή τους στον αντιστασιακό αγώνα 1941 -1944». Το πρόγραμμα της ημερίδας περιλαμβάνει:

• 19:30 Χαιρετισμοί
• 19:45 «Μέρες αντίστασης», κ. Κωνσταντίνος Καργάκης, Εκπαιδευτικός – Λογοτέχνης.
• 19:50 «Το αίνιγμα της Μόνικας (Γεωργία Μπαλτζάκη) στο κατοχικό Καστέλλι», κ. Γιώργος Πατεράκης, Δρ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
• 20:05 «Οι διερμηνείς των κατοχικών δυνάμεων στο Καστέλλι: Αλέκος Ζαλόνης και Πρίαμος Ι. Τζοβενής», κ. Γιώργος Καλογεράκης, Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου Καστελλίου – Επιστημονικός Συνεργάτης Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
• 20:20 «Ο διερμηνέας στη Γκεστάμπο Καστελλίου τα έτη 1942 – 1943, Νίκος Καραγιάννης», κ. Απόστολος Παπαϊωάννου, Διευθυντής Εργαστηρίου Ιστορίας Νεότερης Ελλάδας και Νεοελληνικού Πολιτισμού της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
• 20:35 Απονομή τιμητικών διακρίσεων (Κωνσταντίνος Μαυραντωνάκης, Γεωργία Μπαλτζάκη, Νίκος Καραγιάννης, Αλέκος Ζαλόνης, Πρίαμος Τζοβενής).

Επιπλέον, αύριο Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου στις 11:00π.μ. στην αίθουσα δημοτικού συμβουλίου του Δημοτικού Καταστήματος Καστελλίου διοργανώνεται επιστημονική ημερίδα με θέμα «Έρευνες στην Κρήτη» και γενικό αντικείμενο τη Νεότερη Κρητική Ιστορία, την Παιδεία ως πράξη ζωής, ως υλικό και πνευματικό πολιτισμό. Στην ημερίδα δεκαπέντε επιστημονικοί ερευνητές και συνεργάτες του Εργαστηρίου Ιστορίας Νεότερης Ελλάδας και Νεοελληνικού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των επιστημονικών τους δράσεων.

Το Κρητικό Ζήτημα αναδεικνύεται σε όλες τις εκφάνσεις του, μέσα από τις έρευνες των επιστημόνων σε Ιστορικά Αρχεία και Βιβλι­οθήκες. Οι νέες ιστορικές ειδήσεις και πληροφορίες αναφέρονται στην Εκκλησία της Κρήτης, στον καθοριστικό ρόλο των Χριστιανικών Δημογεροντιών, στις εκπαιδευτικές πραγματικότητες της εποχής και γενικότερα στην Παιδεία και τον Πολιτισμό. Τονίζεται η σημασία της Τοπικής Ιστορίας, καθώς όλες οι κοινωνικές συγκυρίες προβάλλονται και παράλληλα αποκαλύπτονται τα εθνικά δικαιώματα και οι διεκδικήσεις. Οι Κρητικές επαναστάσεις του 19^ου αι. βρίσκονται πάντοτε στο επίκεντρο των ερευνών, όπως, άλλωστε, και το τολμηρό εγχείρημα του νέου πολιτεύματος, της Κρητικής Πολιτείας.

Οι ερευνητές οδηγήθηκαν και στη μελέτη των νέων ιστορικών περιόδων, των χρόνων της Κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης (1941-1944), εποχή που η Μεγαλόνησος βρίσκεται με τη θέληση, την τόλμη και την αποφασιστικότητα του λαού της στην πρώτη γραμμή, διεθνώς, του Αγώνα. Ο γενικός απολογισμός των ερευνών επαληθεύει το επιβεβαιωμένο, άλλωστε, αξίωμα ότι η Ιστορία της Κρήτης είναι η Ιστορία της Ελευθερίας.

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΥΡΙΑΖΗ

ΕΑΜ ΕΑΜ ΕΑΜ ΕΑΜ φωνή λαού
που φτάνει ως τ’ άστρα τ’ ουρανού
ΕΑΜ ΕΑΜ ΕΑΜ ΕΑΜ αντιλαλεί
όλη η Ελλάδα μια φωνή…

Λευτεριά πανώρια κόρη
κατεβαίνει από τα όρη
κι ο λαός την αγκαλιάζει
και χορεύει και γιορτάζει…

(Αντιστασιακά τραγούδια)

Όλη η Ελλάδα. Από το πιο απόμακρο γιδομάντρι μέχρι και τη φρουρά του κατοχικού Πρωθ. Ράλλη, που ο Λοχαγός Βασίλης Σενετσανόπουλος, πριν φύγει για το «βουνό», κομμουνιστής, μέλος του ΕΑΜ!!! Το 80%, περίπου, του λαού οργανωμένο στο ΕΑΜ! Πολιτικές οργανώσεις του: ΕΠΟΝ – Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων – Αετόπουλα – Ε.Α. – Εθνική Αλληλεγγύη – ο Ερυθρός μας Σταυρός, ΕΤΑ – Επιμελητεία του Αντάρτη, Τοπική Αυτοδιοίκηση – Λαϊκή Δικαιοσύνη, Εργατικό ΕΑΜ, Εθνικό Συμβούλιο – η Βουλή’ ΠΕΕΑ – Πανελλήνια Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης – η Κυβέρνηση.

Ένοπλες οργανώσεις του:

ΕΛΑΣ – Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός δύναμη 144.200

(εξ ων αξιωματικοί 4.100)

ΕΛΑΝ – Ελληνικό Απελευθερωτικό Ναυτικό δύναμη 1.250

(εξ ως 50 αξιωματικοί), με 100 πλοία

ΕΠ – Εθνική Πολιτοφυλακή (Αστυνομία δύναμη 10.500

Στελέχη των Πολιτικών Εαμικών Οργανώσεων δύναμη 100.555

Σύνολο 256.505

Στρατός κατοχής (Βούλγαροι – Ιταλοί – Γερμανοί) 670.000. Εάν δεν δρούσε η Ε. Αντίσταση θα πολεμούσαν στην πρώτη γραμμή τους συμμάχους.

Ο λαός στην εξουσία!

Απώλειες με τα στοιχεία του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ

Νεκροί            Τραυματίες      Αιχμάλωτοι

ΕΛΑΣ  4.500   6.000   -

Γερμανοί         16.062 6.504   1878

Βούλγαροι       1.305   1.237   2230

Ιταλοί  1988    753      1073

Κατά τα στοιχεία των Γερμανών (από τα οστά τους που βρήκανε στην Ηπειρωτική Ελλάδα και μεταφέρανε στο νεκροταφείο τους Ραπετόσα – Διονυσίου).

Γερμανοί νεκροί (σκοτωμένοι) 16.000

Ελασίτες (σκοτωμένοι) 25.000

Σταματώ τα περί το ΕΑΜ (γενιά, η συνεισφορά του είναι γνωστή και αναγνωρισμένη πια) για να αναφερθώ σ’ ένα κεφάλαιο μάλλον άγνωστο, «παραμελημένο». Στα προ του ΕΑΜ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΑ ΞΕΣΠΑΣΜΑΤΑ

Η Αντίσταση άρχιζε αμέσως μόλις το πόδι του κατακτητή πατούσε όπου τη χώρα. Θα καταθέσω ελάχιστα συγκεκριμένα γεγονότα – παραδείγματα. Μόλις η Γερμανία κήρυξε τον πόλεμο κατά της χώρας μας, στη Θεσσαλονίκη που κατοικούσα, οι σειρήνες συναγερμού για επικείμενους αεροπορικούς βομβαρδισμούς συνέχεια, σχεδόν, «κρώζανε» για ένα εικοσιτετράωρο και ο κόσμος χωνόταν στα καταφύγια. Κανένας βομβαρδισμός δεν έγινε. Ήτανε κόλπο για να φεύγουν απαρατήρητες οι στρατιωτικές, πολιτικές, όποιες, αρχές της πόλης… Την μεθεπόμενη, 6.4.41, οι ναζί μπήκαν στην πόλη που ήτανε παντέρημη. Ούτε ένα παραθυρόφυλλο ανοιχτό, ούτε κατάστημα, υπηρεσία… ακόμα και τα… μπορντέλα κλειστά. Καμιά αρχή, καμία οργάνωση, κανένας απολύτως δεν πρόσταξε, δεν συμβούλεψε κάτι τέτοιο. ΑΥΘΟΡΜΗΤΑ, μόνος του ο καθένας, οι οικογένειας έδρασαν έτσι. Αυτό δεν είναι ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ; (θλιβερή εξαίρεση: μόνον ΔΥΟ άτομα υποδέχτηκαν τους ναζί στην οδό Μοναστηρίου). Οι ναζί μπήκαν στην πόλη, σπάσανε καταστήματα, εστιατόρια για να φάνε κλπ. Κι άρχισαν να συρρέουν και στρατιώτες, που άτομα, παρέες, τους κρύβανε, τους βρίσκανε πολιτικά ρούχα. Πολλοί, ανάμεσά τους κι εγώ, μαζεύαμε όπου βρίσκαμε όπλα, τα κρύβαμε, χωρίς κανένα συγκεκριμένο σχέδιο. Αυτό δεν είναι  ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ;

Τα ίδια, περίπου, συνέβησαν σε όλη τη χώρα. Ιδιαίτερα θέλω να τονίσω, το ότι, όσοι στρατιώτες του υποχωρούντος μαχομένου αγγλικού αποσπάσματος τραυματίζονταν, αποκόπτονταν, οι καιροφυλακτούντες γύρω χωριών κάτοικοι, τους «άρπαζαν», τους περιέθαλπταν, τους επανασυνέδεαν με το τμήμα τους.

Στην Καλαμάτα, που έγινε η τελευταία μάχη, ΟΛΟΥΣ του αποσπάσματός τους «άρπαξαν» οι γύρω κάτοικοι, τους προώθησαν προς τη Μάνη, κρύφτηκαν και σιγά – σιγά φυγαδεύτηκαν προς Αίγυπτο. Επίσης, το πρώτο βράδυ της κατοχής στους τοίχους σπιτιών της πόλης στόλιζαν χειρόγραφες προκηρύξεις που καλούσαν σε Αντίσταση! «Δράστες» δύο μαθητές Γυμνασίου οι αείμνηστοι Νίκος Καραμπέλας και Τάκης Χαρίτος.

Στην Κρήτη, τις μεγαλύτερες απώλειες οι ναζί τις είχαν από τον πολεμιστή λαό, που εάν η μεταξική δικτατορία δεν του είχα πάρει τα όπλα με το παραπλανητικό ότι θα τα στείλει στο «Αλβανικό» – ενώ φοβόταν το δημοκρατικό φρόνημα – οι απώλειες των ναζί θα ήντουσαν πολλαπλάσιες – και δεν ξέρουμε τι άλλο…

Στην Κρήτη επίσης, εφτά κομμουνιστές δραπέτευσαν από τη Φολέγανδρο που τους είχε εξόριστους ο Μεταξάς, αποβιβάστηκαν στο Ηράκλειο, πήρανε μέρος στη μάχη, στην «Πόρτα Χανίων», παρασημοφορήθηκαν από τον Έλληνα επικεφαλής και στις 30 Μαΐου που σταμάτησαν οι μάχες, καλούσαν τους στρατιώτες να μην παραδώσουν τα όπλα να συνεχίσουν, όπως έκαμαν οι ίδιοι ανεβαίνοντας στο «βουνό». Στις 2 Ιουνίου, στη σπηλιά Χαμουτζή, Ηράκλειο, συναντήθηκε ο καπετάν Μανώλης Μπαντουβάς Φιλελεύθερος – Βενιζελικός και 4 κομμουνιστές που είχαν δραπετεύσει από τη Γαύδο, μ’ επικεφαλής τον Μιλτ. Πορφυρογένη, και συντάσσουν κοινή προκήρυξη, καλώντας σε ένοπλο αγώνα – είναι η πρώτη στη Χώρα μας. Στις στροφές πριν την Κάνδανο, που έγινε μία εξολοθρευτική για τους ναζί μάχη, πήρανε μέρος μόνον πολίτες – μαζί και η παιδούλα τότε, γυναίκα μου μαζί με τον πατέρα της.

Στον Έβρο, αμέσως οργάνωση Ιερός Λόχος, στο Παγγαίο Οδυσσέας Ανδρούτσος, στη Θεσσαλονίκη Ελευθερία, στη Θεσσαλία Ομάδα εφόδου, στα Γιάννινα Πατριωτικό Μέτωπο… Στη Λακωνία ο Γιάννης Γραμματικάκης (Αστραπόγιαννος της Αντίσταης) ανατινάζει στον όρμο Εληάς (Μολάοι) εφτακόσια βαρέλια βενζίνης των ναζί, στην Καστνιά συγκροτείται ανταρτομάδα. Στη Μεσσηνία πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουνίου ιδρύεται η Νέα Φιλική Εταιρεία, που σαν πυρκαγιά απλώνεται Μεσσηνία – Λακωνία – Αρκαδία – Ηλεία. Έτσι που όταν έγινε το ΕΑΜ και προσχώρησε σε αυτό, βρήκε το Μοριά οργανωμένον! Στα σύνορα Κορινθίας – Αχαΐας, οι τσοπάνηδες Χανιάδες, μόλις οι Ιταλοί πήγαν να τους πάρουν «σφαχτά», τους άρχισαν στα σμπάρα και ανέβηκαν στα «βουνά».

Ας αναφέρω και τον πρώτο Αντιστασιακό Κωνσταντίνο Κουκίδη, Λοχία, που μόλις οι ναζί ανέβηκαν στην Ακρόπολη να κατεβάσουν την ελληνική σημαία και να υψώσουν τη ναζιστική, την περιτυλίχτηκε, έπεσε από τον ιερό βράχο και αυτοκτόνησε. Στις 29 προς 30 Μαΐου έχουμε το κατόρθωμα Γλέζου – Σάντα.

Το ΕΑΜ αυτό το διάχυτο αντιστασιακό, ηρωικό πνεύμα συνοργάνωση κ.λπ. και δημιουργήθηκε το θαύμα της Εθνικής Αντίστασης, μοναδικό στην Ευρώπη.

Και θέλω να τονίσω την εθνική ανάγκη όλα αυτά τα πρώτα «επαναστατικά ξεσπάσματα» να καταγραφούν από όσους τα έζησαν, τα πληροφορήθηκαν και οι ιστορικοί να στρέψουν και προς αυτά τις μελέτες τους.

Εκδήλωση- συζήτηση με θέμα: “70 χρόνια από την ίδρυση του ΕΑΜ” πραγματοποιεί το Σάββατο 24 Σεπτεμβρίου στο Εργατικό Κέντρο Χανίων το Νέο Αριστερό Ρεύμα και η νεολαία Κομμουνιστική απελευθέρωση. Η εκδήλωση περιλαμβάνει: Στις 6 προβολή της ταινίας “Αρης Βελουχιώτης- Το δίλημμα” του Φ. Λαμπρινού. Στις 8,συζήτηση “70 χρόνια από την ίδρυση του ΕΑΜ.”
Ομιλητές θαε ίναι οι Δημήτρης Δαμασκηνός και Γιώργος Χαρχαλάκης, καθηγητές δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Στο στρατόπεδο “Λαμία”

Στην Αυστραλία υπάρχει στρατώνας “Λαμία”, σε ανάμνηση της παραμονής στην πόλη αυτή της Στερεάς Ελλάδας, των Αυστραλών στρατιωτών κατά τις επιχειρήσεις των συμμάχων εναντίον των δυνάμεων του Άξονα, τους πρώτους μήνες του 1941.

Εκεί θα γίνει αύριο άλλη μία εκδήλωση για τα 70 χρόνια από την Μάχη της Κρήτης, αλλά και για την εν γένει παρουσία αυστραλιανών και νεοζηλανδικών στρατευμάτων στο ελληνικό έδαφος κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, που τιμώνται καθ’ όλη τη διάρκεια του τρέχοντος έτους.

Η εκδήλωση γίνεται από το Αυστραλο-ελληνικό Συμβούλιο, παράρτημα Ν.Ν.Ουαλίας, σε συνεργασία με το Κέντρο Εκπαίδευσης Στρατονόμων των Ενόπλων Δυνάμεων που εδρεύει στον στρατώνα, καθώς και τη Μεικτή Επιτροπή Εορτασμών Μάχης της Κρήτης.

Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει ξεναγήσεις στα διάφορα τμήματα – μονάδες του στρατώνα, που περιλαμβάνουν και μουσεία.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος

Εκδηλώσεις Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίαςτων Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το τουρκικό κράτος, θα πραγματοποιηθούν στα Χανιά την Κυριακή 18 Σεπτεμβρίου και από την Δευτέρα 19 έως την Τετάρτη 21 Σεπτεμβρίου

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Κυριακή 18 Σεπτεμβρίου

09:00      Ι.Ν. Αγίου Νικολάου Σπλάντζιας

Μνημόσυνο θυμάτων Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μ. Ασίας

12:00      Πύλη Sabbionara

Εγκαίνια έκθεσης ενθυμημάτων και κειμηλίων της Μ. Ασίας

Διάρκεια έκθεσης: έως και την Τετάρτη 21 Σεπτεμβρίου, από τις 18:30 έως τις 21:30.

18:30      Μνημείο αφιερωμένο στα θύματα της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας (συμβολή των οδών Κισσάμου & Μάρκου Μπότσαρη)

• Επιμνημόσυνη δέηση
• Κατάθεση στεφάνων
• Ενός λεπτού σιγή
• Ανάκρουση Εθνικού Ύμνου

19:30      Πολιτιστικό Κέντρο Ιεράς Μητροπόλεως Κυδωνίας & Αποκορώνου

• Χαιρετισμοί από τους Διοργανωτές
• Μικρά Ασία-Κρήτη, μικρό αφιέρωμα από το μέλος του Δ.Σ. της

Αδελφότητας Μικρασιατών  Ν. Χανίων «Ο Άγιος Πολύκαρπος»,

κα Ηλέκτρα Τσίκα-Μαράκη

• Μικρασιάτικα τραγούδια από τη Χορωδία Μικρασιατών Ν. Χανίων

«Ο Άγιος Πολύκαρπος», υπό τη Διεύθυνση της μουσικό-διδασκάλου

κ. Γεωργίας Ρακοπούλου και από την Χορωδία Βυζαντινής & Παραδοσιακής Μουσικής του Ωδείου της Ι.Μ. Κισσάμου & Σελίνου, υπό τη Διεύθυνση του μουσικό-διδασκάλου κ. Γεωργίου Χαχλάκη.

• Μουσική και Χοροί της Μ. Ασίας από το Μουσικό Σχήμα

«Υάκινθος» και τον Χορευτικό Όμιλο Χανίων «Αροδαμός»

Μόλις κυκλοφόρησε από το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών & Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», την Ιερά Μητρόπολη Κυδωνίας και Αποκορώνου και τις εκδόσεις Ι. ΣΙΔΕΡΗ το βιβλίο του π. Μιχαήλ Βλαβογιλάκη «Εκκλησία και αγώνες της Κρήτης, 1856 – 1905».

Η Εκκλησία δεν είναι ένας συμβατικός κοινωνικός θεσμός μέσα στον εθνικό μας βίο. Αντιθέτως, έχει τη δύναμη να εμπνεύσει αντιστασιακούς αγώνες, ακόμη και να πρωταγωνιστήσει σε επαναστατικές εξεγέρσεις. Με τη συμμετοχή της στους αγώνες ενός λαού για την ανεξαρτησία του επισφραγίζει τη Θεία Βούληση για επικράτηση της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της ευτυχίας στις ανθρώπινες κοινωνίες.

Συχνά στην ελληνική ιστορία, η συμβολή κληρικών και μοναχών στη συντήρηση της εθνικής ταυτότητας και του Ορθοδόξου φρονήματος υπήρξε καθοριστική. Σ’ αυτό το βιβλίο, το πολύτιμο υλικό των ιστορικών πηγών αποκαλύπτει όλες τις επαναστατικές κινήσεις για την απελευθέρωση της Κρήτης από τον οθωμανικό ζυγό (1856-1905) και επιβεβαιώνει την εντυπωσιακή συμμετοχή του ορθοδόξου κλήρου σε κάθε κοπιώδη και πεισματική προσπάθεια για την τελική δικαίωση των πολύχρονων αγώνων.

Το βιβλίο διατίθεται στο βιβλιοπωλείο της Μητρόπολης, στα γραφεία του Ιδρύματος και σε βιβλιοπωλεία της Κρήτης και των Αθηνών.

Ομιλία αντιπεριφερειάρχη Ρεθύμνης κας Μαρίας Λιονή στην εκδήλωση για τον Ελευθέριο Βενιζέλο με την ευκαιρία της επετείου της γέννησης του Μουρνιές Χανίων (Τετάρτη 31 Αυγούστου 2011)

Κυρίες και Κύριοι,

Με ιδιαίτερη ευχαρίστηση ανταποκρίθηκα στην πρόσκληση του Εθνικού   Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελ. Βενιζέλος», της Περιφερειακής Ενότητας και του Δήμου Χανίων για να συμμετάσχω ως ομιλήτρια στην  εκδήλωση για την επέτειο της γέννησης του μεγάλου Κρητικού άνδρα, του εθνικού ηγέτη και μάλλον του σημαντικότερου Έλληνα  του 20^ου αιώνα, του Ελευθέριου Βενιζέλου.

Η πρόσκληση αυτή συνιστά μια μεγάλη ταυτόχρονα πρόκληση. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο πατέρας του σύγχρονου ελληνικού κράτους, υπήρξε μια πολυσχιδής προσωπικότητα, με ένα εξίσου πολύπλευρο και πολυδιάστατο έργο τα χρόνια που κυριάρχησε στην πολιτική σκηνή της Ελλάδας και βρέθηκε επί μακρόν στην εξουσία (1910 – 1915, 1917 – 1920, 1928 -1932) εν καιρώ πολέμου και ειρήνης.

Μέσα στις περιόδους της πρωθυπουργίας του, που σημαδεύτηκαν από δυσμενείς συγκυρίες, λόγω  των πολέμων, ο Βενιζέλος κατόρθωσε να υλοποιήσει το εγχείρημα του αστικού εκσυγχρονισμού. Με γενναίες μεταρρυθμίσεις, με πρωτοπόρες πρωτοβουλίες, με την εφαρμογή μιας ορθής οικονομικής πολιτικής και με την επιλογή άξιων συνεργατών,  εφάρμοσε το φιλόδοξο πρόγραμμά του για την εσωτερική αναμόρφωση του κράτους σε όλους τους καίριους κυβερνητικούς τομείς: τον διοικητικό, τον οικονομικό και τον κοινωνικό.

Οι τομές που υλοποίησε στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής χαρακτηρίστηκαν επαναστατικές και τον έφεραν αντιμέτωπο με το κατεστημένο της εποχής ακόμα και με πολιτικούς του φίλους και υποστηρικτές. Αυτό όμως δεν τον πτόησε γιατί γνώριζε ότι προκειμένου να λάβει σάρκα και οστά το όραμα της δημιουργίας ενός σύγχρονου, ευνομούμενου και οργανωμένου κράτους, που θα απέπνεε κύρος και σεβασμό στην ευρωπαϊκή κοινότητα και τη Δύση, (ρητή εντολή του λαού που τον έφερε το 1910 στην εξουσία), έπρεπε να έχει στο πλευρό του τους Έλληνες, από τους οποίους θα ζητούσε να υποστούν θυσίες για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός. Και για να είναι σύμμαχός του και αρωγός σε αυτή την «επανάσταση» σύσσωμη η ελληνική κοινωνία, ο Βενιζέλος όφειλε να διαμορφώσει το κοινωνικό πρόσωπο και την κοινωνική συνείδηση του κράτους. Του κράτους πρόνοιας και παροχών, του κράτους που σέβεται τον Πολίτη και του παρέχει τα βασικά αγαθά της υγείας, της εργασίας, της παιδείας προκειμένου να του διασφαλίσει ένα επίπεδο ζωής από το οποίο θα αντλεί ικανοποίηση για να δραστηριοποιηθεί ο ίδιος ο πολίτης ακόμα περισσότερο και να συναινέσει στο κυβερνητικό έργο.

Το έργο του Ελευθέριου Βενιζέλου στον τομέα της Κοινωνικής Πολιτικής, τις τρεις  περιόδους της πρωθυπουργίας του, 1910 – 1915, 1917 – 1920 και 1928 – 1932, υπήρξε πρωτόγνωρο για τα τότε ελληνικά δεδομένα και όπως απέδειξε η ιστορία θεμελίωσε πολλά από τα σύγχρονα «κεκτημένα» και δεδομένα στο χώρο της υγείας, της εργατικής νομοθεσίας, της κοινωνικής ασφάλισης  και της εκπαίδευσης.

Οι κύριοι, κατά μέρος τομείς της Κοινωνικής Πολιτικής του μεγάλου Εθνάρχη, συνοψίζονται στα εξής:

1. Εργατική Πολιτική
2. Δημόσια Υγεία και Κοινωνική Πρόνοια
3. Κοινωνική πολιτική στον αγροτικό τομέα
4. Κοινωνική πολιτική μέσω της φορολογίας
5. Εκπαιδευτική Πολιτική – Μεταρρύθμιση

1. ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Την εποχή που ο Βενιζέλος ξεκινούσε την αναμόρφωση του ελληνικού κράτους έννοιες, όπως συνδικαλιστική οργάνωση εργαζομένων, νομοθετικό πλαίσιο σχέσεων εργοδότη – εργαζόμενου και πλήθος άλλων εργατικών δικαιωμάτων, που σήμερα θεωρούνται αυτονόητα και στοιχειώδες καθήκον κάθε ευνομούμενης πολιτείας, ήταν πέρα από κάθε φαντασία και εκτός πραγματικότητας.

Οι όροι εργασίας ήταν πραγματικά άθλιοι. Περιορισμός ωρών εργασίας δεν υπήρχε παρά μόνο στη διακριτική ευχέρεια του εργοδότη. Ανύπαρκτη ήταν επίσης η πρόνοια για την ακεραιότητα και την υγεία των εργαζομένων κατά την ώρα της εργασίας τους. Τα ημερομίσθια ήταν πολύ χαμηλά, ενώ γυναίκες και παιδιά χρησιμοποιούνταν ανεξέλεγκτα στην εργασία.

Ήταν πλέον καιρός η νοσηρή αυτή πραγματικότητα να ανατραπεί. Η κυβέρνηση του Βενιζέλου καταρτίζει και καταθέτει στη Βουλή σειρά νομοσχεδίων για την οργάνωση και προστασία των εργατών, ενώ τα εργατικά ζητήματα ανατίθενται στην αρμοδιότητα του νεοσυσταθέντος τότε υπουργείου Γεωργίας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, ενώ παράλληλα καταρτίζεται και Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας. Με τις παραπάνω ενέργειες η μέχρι τότε αγνοούσα τελείως την κοινωνική πολιτική Ελλάδα, καθίσταται πρωτοπόρος, «δείχνοντας το δρόμο» και σε προηγμένα βιομηχανικά κράτη.

Συγκεκριμένα η εργατική πολιτική του Βενιζέλου χωρίζεται σε δύο περιόδους, αυτή του 1910 – 1920, η οποία θεωρείται και η σπουδαιότερη διότι τότε τέθηκαν οι βάσεις της εργατικής πολιτικής για τον τόπο μας και εκείνη του 1928 – 1932.

Το 1914 με το Νόμο 271 ρυθμίζεται ο χρόνος εργασίας στα καταστήματα, ενώ με τον ιστορικό Νόμο 281 του ίδιου έτους ρυθμίζεται νομοθετικά το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι των εργαζομένων και θεμελιώνεται επίσημα ο συνδικαλισμός στην Ελλάδα. Επιπροσθέτως το 1914 ψηφίζεται ο Νόμος 551, ο οποίος θεσπίζει την αποζημίωση για τα εργατικά ατυχήματα και δίνει τέλος στην ασυδοσία των εργοδοτών σε τέτοιες περιπτώσεις.

Την  περίοδο εκείνη μάλιστα προετοιμάστηκε και το σπουδαιότερο νομοσχέδιο μέσω του οποίου θα ρυθμίζονταν νομοθετικά από το κράτος όσα αφορούσαν τη σύμβαση εργασίας ως ιδιαίτερη νομική σχέση. Την  περίοδο 1914 – 1915 ο Βενιζέλος υιοθετεί νόμους που συστήνουν εμπορικά και βιομηχανικά επιμελητήρια, αγροτικούς συνεταιρισμούς και γεωργικά επιμελητήρια με στόχο να δημιουργηθεί το έδαφος για μια ενεργό παρέμβαση του κράτους στις διαφορές μεταξύ των κοινωνικών τάξεων και στρωμάτων.

Κατά την περίοδο 1917 – 1920 η φιλεργατική νομοθεσία της πρώτης βενιζελικής περιόδου στερεοποιείται και συμπληρώνεται. Τελειοποιείται η Επιθεώρηση Εργασίας και καθίστανται πραγματικές και αποτελεσματικές οι ποινικές κυρώσεις των εργατικών νόμων για την προστασία των εργατών. Παρέχονται ουσιώδεις αποζημιώσεις για τα εργατικά ατυχήματα και οι συλλογικές συμβάσεις επικρατούν και δίνουν περιεχόμενο στις εργατικές οργανώσεις. Απαγορεύονται τα μικτά συνδικάτα εργατών και εργοδοτών, επιβάλλεται νέα διαδικασία για τη διευθέτηση εργασιακών ζητημάτων μεταξύ εργατών και διευθύνσεων και αναγνωρίζονται τα δικαιώματα των εργατικών ενώσεων να υπογράφουν συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Το 8ωρο της εργασίας εισάγεται σε πολλές ελληνικές βιομηχανίες, καθιερώνεται η υποχρεωτική αργία της Κυριακής, τίθενται όροι για την παιδική εργασία και την εργασία των γυναικών και το σπουδαιότερο όλων: μονιμοποιείται ο εργάτης στην εργασία του με την εισαγωγή της νομοθεσίας περί καταγγελίας της σύμβασης εργασίας.

Επίσης την περίοδο αυτή αναπτύσσονται οι εργατικοί συνεταιρισμοί και ιδρύεται ειδικό τμήμα στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας. Τα ταμεία συντάξεων και αλληλοβοήθειας υποβοηθούνται και ενισχύονται από το κράτος, ώστε να αναπτυχθούν και να πολλαπλασιαστούν. Χάρη τέλος στη νομοθεσία περί σωματείων της περιόδου εκείνης άνθισε στη χώρα ο αληθινός συνδικαλισμός. Ιδρύθηκαν οι Ομοσπονδίες και Συνομοσπονδίες των Εργαζομένων με αποτέλεσμα από τους 120.000 εργάτες της χώρας οι 88.000 να έχουν οργανωθεί σωματειακά.

1. ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ

Το 1914 επί κυβερνήσεως Βενιζέλου έκλεισε ένας πολύχρονος κύκλος κατά τον οποίο υπήρξε στασιμότητα των εξελίξεων στον τομέα της υγείας, λόγω της ανάγκης απορρόφησης πόρων και ανθρώπινου δυναμικού προς οργάνωση αξιόμαχων Ενόπλων Δυνάμεων, με στόχο την απελευθέρωση του υπόδουλου Ελληνισμού. Η ίδρυση το 1917 του «Υπουργείου Περιθάλψεως» από τον Ελευθέριο Βενιζέλο υπήρξε το πρώτο βήμα για την ίδρυση Υπουργείου Υγείας στο ελληνικό κράτος, το οποίο έγινε πραγματικότητα μετά τη μικρασιατική καταστροφή, όταν τα προβλήματα προστασίας της δημόσιας υγείας και οι ανάγκες περίθαλψης οξύνθηκαν, λόγω της έλευσης εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων. Ιδιαίτερης σημασίας και ένα από τα πρώτα μέτρα  εκσυγχρονισμού της δημόσιας υγείας που λαμβάνει η κυβέρνηση Βενιζέλου αποτελεί η ψήφιση νέου νομοθετικού πλαισίου για τους όρους άσκησης της ιατρικής με το Νόμο 4063/1912, αλλά και του νοσηλευτικού επαγγέλματος (1914). Στο στόχαστρο αυτών των μέτρων τίθενται ο «κομπογιαννιτισμός», η «εμπειρική» άσκηση της ιατρικής, αλλά και η στελέχωση των αυξανόμενων νοσηλευτικών και λοιπών υγειονομικών ιδρυμάτων από άτομα τελείως ακατάλληλα για αυτό το σκοπό. Η σημαντικότερη όμως τομή από νομοθετικής πλευράς υπήρξε αναμφίβολα η ψήφιση του Νόμου 346 της 01/11/1914 «Περί επιβλέψεως της Δημόσιας Υγείας», όπου για πρώτη φορά εγκαταλείπεται η φιλανθρωπική και τοπική  διάσταση των υπηρεσιών υγείας και το κράτος αναγνωρίζει την ευθύνη του σε εθνική κλίμακα.

Το 1928 οπότε και ο Βενιζέλος ανέλαβε εκ νέου τη διακυβέρνηση της χώρας μπορεί να θεωρηθεί ορόσημο για την ανασυγκρότηση του Υπουργείου Υγείας και τη θεμελίωση δομών και υποδομών, που αποτέλεσαν τη βάση της μετέπειτα λειτουργίας του επί πολλές δεκαετίες. Συγκεκριμένα εκείνη την περίοδο (1928) η Ελλάδα κατείχε τα πρωτεία της θνησιμότητας από ελονοσία ανάμεσα σε 15 ευρωπαϊκές χώρες, ερχόταν τέταρτη στη θνησιμότητα από πνευμονική φυματίωση κι επιπλέον κατείχε τη δεύτερη θέση στη θνησιμότητα κατά τον τοκετό και τη λοχεία. Οι δείκτες υγείας, όπως αναφέρονται παραπάνω δικαιολογούσαν πλήρως τα λεγόμενα του τότε Βρετανού Πρεσβευτή στην Αθήνα ότι « η Ελλάδα είναι επικίνδυνη χώρα από άποψη υγιεινής… για την Ευρώπη γενικότερα…».

Με αυτή την κατάσταση μπροστά της η κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου, με Υπουργό Υγείας το γιατρό Αλέξανδρο Παππά το 1928, αποφασίζει τη ριζική αναδιοργάνωση των υγειονομικών υπηρεσιών και απευθύνεται στην Κοινωνία των Εθνών, στο τμήμα Διεθνούς Υγείας. Επιτροπή από ξένους εμπειρογνώμονες επισκέπτεται τη χώρα μας και στις αρχές του 1929 παραδίδει την έκθεσή της στην ελληνική κυβέρνηση.

Σύμφωνα με τις προτάσεις της Επιτροπής ιδρύονται:

• Αυτοτελές Υπουργείο Υγιεινής
• Υγειονομικό Κέντρο Αθηνών
• Υγειονομικά Κέντρα σε κάθε περιφέρεια της χώρας
• Υγειονομική Σχολή Αθηνών

Την τετραετία 1928 – 1932 εντατικοποιούνται επίσης οι πρωτοβουλίες για μια πιο ολοκληρωμένη επίβλεψη και βελτίωση της υγείας του παιδιού, ενώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στον μαθητικό πληθυσμό. Ενίσχυση της διατροφής, ενημέρωση των μητέρων, διάδοση των αρχών της υγιεινής, υπαίθρια διδασκαλία και παιδικές εξοχές συνοψίζουν τις βασικές κατευθύνσεις αυτής της κοινωνικής πολιτικής υγείας. Ενώ μέχρι εκείνη την περίοδο το βασικό ρόλο στο χώρο αυτό είχε η ιδιωτική πρωτοβουλία, όταν ανέλαβε ο Βενιζέλος την εξουσία άρχισαν να προωθούνται σημαντικές αλλαγές, να λαμβάνονται πιο συστηματικά μέτρα σε εθνικό επίπεδο και να ενισχύεται η κρατική οργάνωση. Στο πλαίσιο αυτό συστάθηκαν ιατρικά κέντρα που παρείχαν ιατρική περίθαλψη και εξέταζαν μαθητές, ενώ το 1929 εγκαινιάστηκε ο θεσμός του «Σχολίατρου» και της «Σχολικής Νοσοκόμας».

Πρωτοπόρος για την εποχή του ο Βενιζέλος είχε αντιληφθεί τη σπουδαιότητα ύπαρξης του κράτους κοινωνικής πρόνοιας για αυτό το λόγο και θεώρησε αναγκαία τη λειτουργία ειδικού υπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας, ξεχωριστού από το Υπουργείο Υγιεινής, το οποίο και ίδρυσε το 1917. Μεταξύ των αρμοδιοτήτων του εν λόγω Υπουργείου υπήρξε η αποκατάσταση και στέγαση των κατά περιόδους συρρεόντων ομοεθνών προσφύγων, η μέριμνα για το κοινωνικό σύνολο και ιδιαίτερα τους ασθενέστερα οικονομικά, καθώς και ζητήματα λαϊκής στέγασης.

Το κορυφαίο όμως επίτευγμα της κυβερνητικής πολιτικής σε αυτόν τον ευαίσθητο τομέα υπήρξε χωρίς αμφιβολία η θεμελίωση του θεσμού των κοινωνικών ασφαλίσεων, ένα ιστορικό άλμα προόδου για την ελληνική κοινωνία. Το θέμα της εξασφάλισης των εργαζομένων έναντι του γήρατος, της ασθενείας και του θανάτου (για τις οικογένειες αυτών) υπήρξε πρωτεύον ζήτημα. Η νομοθεσία του Βενιζέλου αναφορικά σε σωματεία και συνεταιρισμούς το 1914 διευκόλυνε σαφώς την ίδρυση και άλλων τέτοιων ταμείων ασφάλισης. Ωστόσο η ώρα μιας γενικής θεσμοθέτησης των κοινωνικών ασφαλίσεων θα σημάνει – μετά από πολλές απόπειρες- το 1932 με το Νόμο 5733/1932, που προέβλεπε τη σύσταση του Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Ενός ενιαίου ασφαλιστικού φορέα για το σύνολο των μισθωτών, ο οποίος θα τους προστάτευε από το γήρας, τις ασθένειες και τις αναπηρίες. Η εφαρμογή του συγκεκριμένου Νόμου (5733/1932) θα ξεκινούσε μετά από πέντε μήνες προπαρασκευαστικών εργασιών. Τελικά η άνοδος του Τσαλδάρη στην εξουσία το 1933 θα οδηγήσει στην αναστολή της λειτουργίας του θεσμού και σε δεύτερο χρόνο στην ψήφιση του Νόμου 6298/1934 με σκοπό τη μείωση των εισφορών. Αλλά και αυτός ο Νόμος θα μείνει στα χαρτιά. Τελικά, το πρώτο νομοθέτημα της κυβέρνησης του Βενιζέλου (Νόμος 5733/1932) θα τεθεί τροποποιημένο σε εφαρμογή από την κυβέρνηση του Μεταξά το 1937,  και το Δεκέμβριο του ίδιου έτους θα ξεκινήσει η λειτουργία του ιδρύματος σε Αθήνα, Πάτρα και Θεσσαλονίκη.

1. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ

Η αγροτική μεταρρύθμιση, της βενιζελικής περιόδου 1910 – 1920 εκτός από τον προφανή σκοπό της ενίσχυσης της οικονομίας και τη διασύνδεση της αγροτικής παραγωγής με τη βιομηχανική ανάπτυξη της χώρας, είχε και έκδηλες κοινωνικές προεκτάσεις, που αφορούσαν θέματα κοινωνικής δικαιοσύνης.

Από τα 7 περίπου εκατομμύρια στρέμματα της παραγωγικής γης της Θεσσαλίας, τα 4.800.000 ανήκαν περίπου σε 250 μεγαλογαιοκτήμονες, με αποτέλεσμα η γη να βρίσκεται σε χέρια των ολίγων, και η πλειονότητα του πληθυσμού να εργάζονται ως δουλοπάροικοι καλλιεργητές. Οι κοινωνικές αυτές ανισότητες δημιουργούσαν οξύ κοινωνικό ζήτημα με ανεξέλεγκτες διαστάσεις, που έφταναν ακόμη και σε αιματοχυσία μεταξύ τσιφλικάδων και καλλιεργητών. Μπροστά σε αυτή την απαράδεκτη κατάσταση ο Βενιζέλος θεσπίζει με το άρθρο 17 του Συντάγματος το δικαίωμα της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης των τσιφλικιών από το κράτος. Οι βάσεις για τη μεταρρύθμιση του αγροτικού τομέα έχουν πλέον τεθεί. Την  21^η Ιουλίου 1917 η μεταρρύθμιση επικυρώνεται από τη Βουλή με την ψήφιση των ακόλουθων νομοθετημάτων:

• Την αναγκαστική απαλλοτρίωση αγροτικών ακινήτων
• Την παραχώρηση κτημάτων του κράτους σε καλλιεργητές για το σχηματισμό μικρών ιδιοκτησιών
• Την έκδοση ομολόγων για την αποζημίωση των απαλλοτριούμενων αγροτικών κτημάτων κ.α.

Η μέριμνα για τη γεωργία και τους αγρότες υπήρξε προτεραιότητα για τις κυβερνήσεις του Βενιζέλου το διάστημα 1910 – 1932. Μέσα σε αυτά τα χρόνια ίδρυσε αυτοτελές Υπουργείο Γεωργίας (1917), συνέστησε τους γεωργικούς συνεταιρισμούς και επιμελητήρια, οργάνωσε τις γεωργικές υπηρεσίες του κράτους, οργάνωσε την γεωργική εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες και ίσως το σπουδαιότερο όλων οργάνωσε πλήρως την αγροτική πίστη με την ίδρυση της Αγροτικής Τράπεζας, απαλλάσσοντας έτσι τον Έλληνα αγρότη από την τοκογλυφία.

1. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ

Μία ακόμα πτυχή της κοινωνικής πολιτικής του Βενιζέλου συνιστά και η φορολογική του πολιτική. Στη προ- βενιζελική Ελλάδα η θεμελιώδης διάταξη του Συντάγματος, που θεσπίζει την ισότητα των Ελλήνων, ήταν «γράμμα κενό» καθώς το φορολογικό σύστημα σε καμία περίπτωση δεν κατένεμε τα δημοσιονομικά  βάρη σύμφωνα με την οικονομική δύναμη των φορολογούμενων.

Την εποχή εκείνη η εφαρμοζόμενη άμεση φορολογία ήταν άτονη και καθόλου δημοκρατική. Οι δημόσιες δαπάνες  καλύπτονταν κατά κύριο λόγο από τους έμμεσους φόρους, οι οποίοι βεβαίως δεν λαμβάνουν υπόψη την οικονομική δύναμη του φορολογούμενου, και οι οποίοι σε τελική ανάλυση ευνοούν τον πλούσιο έναντι του φτωχού. Οι κυβερνήσεις του Βενιζέλου της περιόδου 1910 – 1920 κατήργησαν όλους του μέχρι τότε ισχύοντες νόμους για τους άμεσους φόρους και εισήγαγαν τολμηρές φορολογικές μεταρρυθμίσεις. Μία εξ’ αυτών ήταν και η ψήφιση  το 1917 του πολεμικού φόρου επί των έκτακτων κερδών. Ένα μέτρο που έπληττε άμεσα τους πλέον ένθερμους υποστηρικτές της κυβέρνησης, τους εφοπλιστές, που ο Βενιζέλος αντέκρουσε με σθένος και επιχειρήματα περί κοινωνικής δικαιοσύνης.

Ο άμεσος φόρος καθίσταται η κύρια υλική βάση του σύγχρονου φιλελεύθερου κράτους ευημερίας και εργαλείο για να αντλήσει η πολιτεία τα πλεονάζοντα κέρδη των ολίγων και να τα χορηγήσει στους πολλούς με τη μορφή κοινωνικών παροχών. Την περίοδο τέλος, 1928 – 1932 ο Βενιζέλος συμπλήρωσε τη φορολογική του πολιτική με νέα μέτρα βασισμένα  στην αρχή της κοινωνικής σκοπιμότητας  αλλά και προσαρμοσμένα στις επιταγές της οικονομικής ανάπτυξης της κοινωνίας, όπου πρωταγωνιστεί η ιδιωτική πρωτοβουλία.

1. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ –  ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ

Κορυφαίο επίτευγμα της Κυβέρνησης Βενιζέλου ήταν η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1929, η οποία αποτέλεσε σε γενικές γραμμές συνέχεια, βελτίωση και υλοποίηση των αντίστοιχων προσπαθειών, που επιχειρήθηκαν από τις κυβερνήσεις των Φιλελευθέρων το 1911 και το 1913. Αναφερόταν στο περιεχόμενο και στη διάρκεια των  σπουδών στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στην εποπτεία του εκπαιδευτικού συστήματος (εκπαιδευτικά συμβούλια, επιθεωρητές κτλ), στη μόρφωση των δασκάλων, στην εκπαίδευση των κοριτσιών και σε άλλα  εκπαιδευτικά θέματα διαδικαστικού χαρακτήρα.

Οι στόχοι της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, όπως καθορίστηκαν από την κυβέρνηση του Βενιζέλου, ήταν η παροχή αυτάρκους εκπαίδευσης σε όλα τα ελληνόπουλα και η επαρκής προετοιμασία τους για την οικονομική ζωή. Οι παραπάνω στόχοι υλοποιούνταν με τη στροφή της εκπαίδευσης προς τα πρακτικά επαγγέλματα και το δραστικό περιορισμό των αποφοίτων κλασικών γυμνασίων. Έτσι η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση κατήργησε το υπάρχον τότε εκπαιδευτικό ζήτημα, το οποίο δεν ήταν ομοιογενές σε όλη την Ελλάδα. Το νέο εκπαιδευτικό σύστημα καθιέρωνε πλέον σε ολόκληρη τη χώρα το εξατάξιο δημοτικό, το οποίο ήταν υποχρεωτικό.

Ως συμπληρωματικά σχολεία αυτού ιδρύθηκαν τα κατώτερα επαγγελματικά σχολεία, γεωργικά, βιοτεχνικά, ναυτικά, εμπορικά, οικοκυρικά. Ταυτόχρονα ιδρύθηκαν σχολεία για άτομα με ειδικές ανάγκες, και νυχτερινές σχολές και  για την εκπαίδευση των αναλφάβητων. Τα σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης έγιναν επίσης εξατάξια γυμνάσια, ενώ οργανώθηκαν και πρακτικά λύκεια. Με τους νόμους επίσης 4376 και 4605 του 1930 ιδρύθηκαν πειραματικά σχολεία στα Πανεπιστήμια και Θεσσαλονίκης, στα οποία οι φοιτητές των καθηγητικών σχολών ασκούνταν στη διδακτική.

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση συνδυάστηκε με ένα εντυπωσιακό πρόγραμμα κατασκευής σχολείων, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από εξωτερικό δάνειο. Η τελευταία κυβέρνηση Βενιζέλου   (1928 – 1932 ) στα τέσσερα χρόνια της θητείας της κατασκεύασε περισσότερα σχολεία από όσα είχαν κατασκευαστεί έως τότε από την ίδρυση του ελληνικού κράτος. Συνολικά οικοδομήθηκαν 3.167 σχολικά κτίρια, που περιελάμβαναν οκτώ χιλιάδες περίπου αίθουσες διδασκαλίας, αριθμός τριπλάσιος από τον αριθμό των σχολικών κτιρίων, που είχε γίνει μέχρι τότε.

Η στρατηγική της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης απέβλεπε  και στη δυνατή εξάλειψη της κοινωνικής κινητικότητας, κυρίως των μικροαστικών στρωμάτων μέσω της εκπαίδευσης. Πραγματικά ο συνεχώς αυξανόμενος όγκος των στρωμάτων αυτών αναζητούσε κάποια τυπικά προσόντα, τα οποία θα του επέτρεπαν μια «καθώς πρέπει» διαβίωση στην πόλη και θα του έδιναν δυνατότητες για άμεση πρόσβαση στα κέντρα λήψης των  αποφάσεων, απαραίτητο στοιχείο για την επίλυση και των πιο βασικών αναγκών του. Αυτή τη διαδικασία κοινωνικής ανόδου, επιλογής καλύτερων όρων ζωής και δυνατότητας αγροτικής εξόδου καλούνταν να προσφέρει η εκπαίδευση σε μια κοινωνία με πολύ υψηλά ποσοστά αναλφαβητισμού.

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του Βενιζέλου αποτελούσε μια συνεπή προσπάθεια να οικοδομηθεί το αστικό κράτος στην Ελλάδα μέσω ενός οργανωμένου εκπαιδευτικού συστήματος, που θα συνέβαλλε αποφασιστικά στην κοινωνική διαμόρφωση.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος στα 26 χρόνια της πολιτικής του σταδιοδρομίας διετέλεσε συνολικά έξι φορές πρωθυπουργός. Υπήρξε επαναστάτης, θαρραλέος ηγέτης, πολιτικός και μεταρρυθμιστής πρωθυπουργός, που άλλαξε τις δομές της χώρας στη διοίκηση, την οικονομία, την εκπαίδευση και το στράτευμα. Σφράγισε ανεξίτηλα τη μοίρα της Ελλάδας στην αυγή του 20^ου αιώνα και εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να θεωρείται κορυφαία πολιτική προσωπικότητα της νεότερης Ελλάδας. Έχοντας δίκαια καταξιωθεί στη συνείδηση του Έλληνα ως ο πολιτικός ηγέτης που οικοδόμησε τη σύγχρονη Ελλάδα καταβάλλοντας την πιο φιλόδοξη, δυναμική και ολοκληρωμένη προσπάθεια του αστικού εκσυγχρονισμού.

Γιατί είχε όραμα, τόλμη και αποφασιστικότητα για ριζικές αλλαγές……

Πρωτοποριακές ιδέες και απαράμιλλη ικανότητα να αντιλαμβάνεται σοφά τις εναλλασσόμενες τάσεις ενός ρευστού διεθνούς περιβάλλοντος.

Και το κυριότερο όλων ήταν διατεθειμένος να συγκρουστεί με το κατεστημένο και τις παρωχημένες αντιλήψεις προκειμένου να εφαρμόσει την πολιτική του και να υπερασπιστεί τις αποφάσεις του.

Ο ίδιος έλεγε  «Η οδός δια της οποίας ημπορεί κανείς να αποκτήσει την λαϊκήν εμπιστοσύνη δεν είναι η οδός της κολακείας, των παθών ή των πλανών του λαού, αλλά η οδός της διηνεκούς αυτού διαπαιδαγωγήσεως δια της αλήθειας, την οποία πρέπει πάντοτε να του λέγει ο πολιτικός. Οσονδήποτε πικράν και αν είναι”.

Η φράση του αυτή  ίσως αποτελεί και τη μεγαλύτερη πολιτική παρακαταθήκη του προς τις επόμενες γενεές.

Σας ευχαριστώ.

Συνέδριο με θέμα “Τα Πολεμικά Ολοκαυτώματα και ειδικά εκείνα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου” θα πραγματοποιηθεί στη Βιάννο Ηρακλείου, στις 16 και 17 Σεπτεμβρίου 2011, στην αίθουσα του παλαιού δημοτικού σχολείου.
Στην έναρξη του συνεδρίου, το οποίο έχει τεθεί υπό την αιγίδα της περιφέρειας Κρήτης, έχει κληθεί ο πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων κ. Φίλλιπος Πετσάλνικος.

Τα κύρια ζητήματα που θα απασχολήσουν τις εργασίες του Συνεδρίου είναι:

- Η ανάδειξη των ιστορικών, πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών διαστάσεων και συνεπειών των Ολοκαυτωμάτων, που διέπραξαν τα στρατεύματα κατοχής στη χώρα μας, παραβιάζοντας βάναυσα το Διεθνές Δίκαιο.
- Η ιστορική, πολιτική και νομική τεκμηρίωση του αιτήματος διεκδίκησης των αποζημιώσεων προς τα θύματα της Ναζιστικής Κατοχής αλλά και του συνόλου των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, καθώς και η διατύπωση προτάσεων για την προώθηση της διεκδίκησής τους.
- Η ανάδειξη του κινδύνου από τη χρήση πυρηνικής ενέργειας και η διατύπωση αιτήματος για την απαγόρευση της χρήσης πυρηνικών όπλων και τον περιορισμό της χρήσης της και για ειρηνικούς σκοπούς.

Στο συνέδριο θα λάβουν μέρος σημαντικοί πανεπιστημιακοί δάσκαλοι και άλλοι ειδικοί επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, εκπρόσωποι του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, μέλη και εκπρόσωποι Ενώσεων Θυμάτων και Μαρτυρικών Δήμων.

Ο Δήμος Σφακίων σας προσκαλεί να μας τιμήσετε με την παρουσία σας στην εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στ’ Ασκύφου την Κυριακή 04 Σεπτεμβρίου 2011 και ώρα 11:00 το πρωϊ στο μνημείο στ’ Ασκύφου.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ

11.00 π.μ. Επιμνημόσυνη Δέηση στο μνημείο στις Καρρές Ασκύφου.

• Ριζίτικο τραγούδι από την ομάδα ριζίτικου Ασκύφου.
• Χαιρετισμός από τον Δήμαρχο Σφακίων κ. Παύλο Πολάκη.
• Ομιλία από τον κ. Κωστή Παπαγεωργίου, Δημοσιογράφο – Συγγραφέα.
• Αποκαλυπτήρια αναμνηστικής μαρμάρινης στήλης.
• Κατάθεση στεφάνων (Η κατασκευή και η μεταφορά είναι ευθύνη του φορέα)
• Τήρηση ενός λεπτού σιγής.
• Ανάκρουση Εθνικού Ύμνου.
• Χορευτικό από το Μουσικοχορευτικό Σύλλογο «ΤΑ ΣΦΑΚΙΑ»

Καλούμε όλους τους Κρητικούς , να τιμήσουν με την παρουσία τους την επέτειο.

Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΣΦΑΚΙΩΝ
Πολάκης Παύλος

Κυρίες και κύριοι,

Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για τον Δήμο Χανίων, η συνδιοργάνωση με το Εθνικό Ίδρυμα «Ελευθέριος Βενιζέλος» και την Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, της εκδήλωσης για τον μεγάλο Κρητικό πολιτικό, Ελευθέριο Βενιζέλο, με την ευκαιρία της επετείου της γεννήσεώς του, και μάλιστα εδώ, στις Μουρνιές, στον τόπο που γεννήθηκε το 1864.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους πολιτικούς της νεότερης Ελλάδας.

Αν θα ήθελα να συγκεντρώσω τα βασικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν την πολιτική του σκέψη, αλλά και την ιστορική του διαδρομή, είναι η προσπάθειά του για κοινωνική ειρήνευση, που χρειαζόμαστε και σήμερα.

Είναι η προσπάθειά του για την αναμόρφωση  θεσμών του κράτους και της κοινωνίας, που χρειαζόμαστε και σήμερα. Είναι η πίστη του στην δυνατότητα του λαού και της χώρας .

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος δεσπόζει στον κύκλο των Ελλήνων Πρωθυπουργών και πολιτικών ηγετών με χαρισματική φύση, αλλά κυρίως με άποψη στην εσωτερική και την εξωτερική πολιτική, εξίσου σημαντική και ισορροπημένη.

Είναι ένας διαχρονικός ηγέτης, που με τη σκέψη του και το έργο του και κυρίως με το πολιτικό του όραμα τροφοδοτεί τις πολιτικές στρατηγικές στην Ελλάδα, στην εποχή του, αλλά και στις επόμενες περιόδους.

Γεννιέται πολιτικά μέσα από συνεχείς κρίσεις και απαντά με βαθιές τομές – όταν του δίνεται η δυνατότητα από την πολιτική- ώστε να ανορθώσει την πατρίδα μας οικονομικά, πολιτικά και θεσμικά και να την τοποθετήσει ως ίση προς ίσο, με επίκεντρο την ευρωπαϊκή και διεθνή κοινωνία.

Ο πολιτικός του βίος ξεκινάει από το ιστορικό νησί της Κρήτης. Ο εθνικός ηγέτης ανδρώνεται μέσα σε μια τοπική εθνική επανάσταση.

Η Κρήτη υπήρξε το τοπικό εργαστήρι, που μεγάλωσε και ανδρώθηκε η πολιτική προσωπικότητα. Εκεί γαλουχήθηκε ο χαρακτήρας, το ήθος, οι απόψεις και ο μοναδικός ηγετικός του τρόπος.

Με γνώμονα τις φιλελεύθερες και δημοκρατικές αρχές του, κατάφερε στο εσωτερικό της χώρας να πραγματοποιήσει ένα τεράστιο μεταρρυθμιστικό έργο σε όλους τους τομείς: στην οικονομία, στην εκπαίδευση, στη διοίκηση, στην υγεία, στη δικαιοσύνη, στο στρατό.

Ήταν ο μέγιστος Έλληνας των μεγάλων ιστορικών υπερβάσεων,  που έθεσε τον εαυτό του στις υπηρεσίες του Έθνους, διαμορφώνοντας δίχως άλλο τα θεμέλια ενός σύγχρονου κράτους, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Κάνοντας μια μικρή αναφορά σε ένα τεράστιο έργο ενός σημαντικού ανθρώπου, θεωρώ ότι κάθε φορά που μιλάμε για τον Βενιζέλο, έχουμε μια επικαιροποίηση της ανάγνωσης της πολιτικής, ιδεολογικής, θεσμικής, στρατηγικής και διπλωματικής παρακαταθήκης που κληροδότησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος στη χώρα μας.

Ως φλογερός επαναστάτης, ως θαρραλέος ηγέτης, ως εμπνευσμένος πολιτικός, ως  μεταρρυθμιστής πρωθυπουργός.

Σας ευχαριστώ.

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και με την παρουσία πλήθους κόσμου γιορτάστηκε και φέτος η 67^η επέτειος του Μαλαθυριανού Ολοκαυτώματος.

Την εκδήλωση οργάνωσαν ο Δήμος Κισάμου, η Τοπική Κοινότητα Μαλαθύρου, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Μαλαθύρου υπό την Αιγίδα της Περιφέρειας Κρήτης Περιφερειακής Ενότητας Χανίων. Χαιρετισμό απηύθυνε ο Δήμαρχος Κισάμου Γιώργος Μυλωνάκης. Κεντρική ομιλήτρια ήταν η προϊσταμένη του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης κ. Ζαχαρένια Σημανδηράκη που με παραστατικότητα ανέπτυξε το χρονικό και ανέλυσε το νόημα της θυσίας των 61 παλικαριών.

Συγκίνηση προκάλεσαν και οι στίχοι του ποιήματος της Δρ. Άννας Σημαντηράκη, αρχαιολόγοι, απογόνου θυμάτων. Το προσκλητήριο νεκρών έγινε από τον πρώην δήμαρχο Μηθύμνης και για χρόνια κοινοτάρχη της μαρτυρικής Μαλαθύρου κ. Σπύρο Δαράκη. Η μουσική του Δήμου Κισάμου και της Ιεράς Μητρόπολης Κισάμου και Σελίνου τίμησαν με την συμμετοχή τους την εκδήλωση. Παρέστησαν οι βουλευτές Χανίων Ευτύχης Δαμιανάκης – Ευαγγελία Κουρουπάκη – Χρήστος Μαρκογιαννάκης, εκπρόσωπος της Ν.Ε. Χανίων του ΚΚΕ, οι αντιδήμαρχοι Χανίων και Πλατανιά, εκπρόσωποι των στρατιωτικών αρχών και της Ελλην. Αστυνομίας, Αντιστασιακές Οργανώσεις, Πολιτιστικοί  Σύλλογοι και Σωματεία. Τέλος,  η ενορία Μαλαθύρου και ο σύλλογος Μαλαθύρου προσέφεραν παραδοσιακό κέρασμα

Την Τετάρτη 31 Αυγούστου 2011 και ώρα 20:00, θα πραγματοποιηθεί στις Μουρνιές Χανίων (Περίβολος Ιερού Ναού Ζωοδόχου Πηγής) η καθιερωμένη ετήσια εκδήλωση που οργανώνουν το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων και ο Δήμος Χανίων με αφορμή την επέτειο της γεννήσεως του Ελευθερίου Βενιζέλου.

Στην φετινή εκδήλωση ομιλήτρια θα είναι η Μαρία Λιονή, Αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνου με θέμα «Αναφορά στο κοινωνικό έργο του Ελευθερίου Βενιζέλου», ενώ χαιρετισμούς θα απευθύνουν οι διοργανωτές.

Από το 1204 η Κρήτη είχε την ατυχία να πέσει στα χέρια των Ενετών. Ήτανε βάρβαρος ο τρόπος διοικήσεως των Ενετών, μα όμως εκτιμούσανε τον πολιτισμό. Και έργα πολιτισμού εδημιούργησαν και το πολιτιστικό κέντρο του Ελληνισμού ήτανε η Κρήτη, αν και διετελεί υπό ξένη κατοχή, από τότε που έπεσε η Κων/πολη. Επί των Ενετών εδημιουργηθήκανε πνευματικά μνημεία. Ερωτόκριτος, Κατσούρμπος, Βοσκοπούλα, Η Θυσία του Αβραάμ κ.α. Επίσης επί Ενετών αναπτύχθηκε η Κρητική Σχολή Ζωγραφικής και ακόμα όσοι νέοι ήτανε ελπιδοφόροι για σπουδές, τους διευκόλυναν αν θέλανε να πάνε στο εξωτερικό.

Μα από το 1669 που οι Τούρκοι εκατάλαβαν την Κρήτη οριστικά, έσκαψαν λάκκο και θάψανε γενικά τον πολιτισμό. Ειδικά δεν θέλανε να μαθαίνουνε γράμματα οι «γκιαούρηδες», γιατί πιστεύανε ότι όσο είναι καθυστερημένος ένας λαός, τόσο ευκολότερα τιθασσεύεται, και τόσο δυσκολότερα μπορεί να οργανωθεί και να παρουσιάσει αντίσταση.

Ήταν υπό διωγμό η παιδεία στην υπόλοιπη Κρήτη, στα Σφακιά όμως, ούτε υπηρεσίες είχε ο εχθρός μα ούτε εχθρικός πληθυσμός δεν κατοικούσε εκεί, και άμα θέλανε οι γονείς επλήρωναν δασκάλους για τα παιδιά τους.

Τα συμβόλαια στην άλλη Κρήτη τα συντάσσανε οι Καντήδες (ιεροδίκες) μα στα Σφακιά που δεν έδρευε καντής τα συμβόλαια τα συντάσσανε οι δάσκαλοι και οι παπάδες. Ένα συμβόλαιο της 3/1/1762 που έγινε στον Αγ. Ιωάννη Σφακίων και που βρίσκεται τώρα στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης, μας δίνει αξιόλογες πληροφορίες. Στο τέλος ο «γραφέας» γράφει: «Εγώ ο δάσκαλος Μανώλης Τζισαμητάκης όπου διαβάζω τα παιδιά, μάρτυρας και γραφέας στο παρόν. Έμπροσθεν τα πρόσωπα πουλητάδες και αγοραστές».

Είχανε λοιπόν σχολεία τότε στα Σφακιά. Έχω διαβάσει απόψεις ότι ίσως να διάβαζε τα παιδιά ο Δασκαλογιάννης και του έδωσαν το όνομα.

Ίσως κάπου – κάπου να μάθαινε γράμματα στα παιδιά αμισθί. Κατά τον περιηγητή FW Sieber θα πρέπει να λειτουργούσε σχολείο στα Χανιά ακόμα στον 18^ο αιώνα με πρωτοβουλία Γάλλων εμπόρων. Επίσης παρατηρούμε ότι βγαίνανε αρκετοί ιεράρχες από τα Σφακιά και ακόμα, ξέρομε ότι το όνομα «Αναγνώστης», που δεν ήτανε από τη βάφτιση, μα Αναγνώστη λέγανε όποιον ήξερε να αναγνώθει και επαραμερίζανε το βαφτιστικό του: Αναγνώστης Βουγιούκαλος από Καλλικράτη, Α. Πωλογιώργης Ίμβρος, Α. Μπιράκης Κομητάκης, Α. Δασκαλάκης Ανώπολη, Α. Παπαγεωργίου Αράδαινα, Α. Βαρδουλές Λειβανιανά, Α. Καβρός Μουρί, Α. Γερωνυμάκης Ασφένδου, Α. Σηφοδασκαλάκης Ασφένδου, Α. Δεληγιαννάκης Ασφένδου, Α. Μανουσογιαννάκης Ίμβρος, Α. Μανουσέλης Καλλικράτης. Δεν ήτανε απαραίτητο να ξέρει πολλά για να ονομαστεί «Αναγνώστης». Ο Α. Γερωνυμάκης π.χ. ήτανε 300αρχος και εχρημάτισε Φροντιστής Πολέμου στην Επαναστατική Κυβέρνηση και όμως υπέγραφε ανορθόγραφα «αναγνόστις γερονιμάκις». Επίσης επαρουσίαζε μορφωμένους η μικρή επαρχία Σφακίων όπως ο διάσημος ιεροκήρυκας του Πατριαρχείου Ιερεμίας Κακαβέλος από το Μουρί και ο επίσης από το Μουρί Ευστάθιος Κελαϊδής και ο Αδελφός του Παρθένιος, ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ζ’, ο Μητροπολίτης Συμ. Ξηρουδάκης από Ανώπολη, ο Επίσκοπος Ιερόθεος Μπραουδάκης από Χ. Σφακίων, ο Επίσκοπος Γρ. Παπαδοπετράκης από Καλλικράτη κ.α. Θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι τα Σφακιά λόγω των τοπικών ειδικών συνθηκών είχανε καλό ποσοστό εγγραμμάτων, μα και λόγω της ναυτιλίας και του εμπορίου είχανε ασυγκρίτως καλύτερες επαφές με τον πολιτισμένο κόσμο από όσο οι άλλοι Κρήτες. Επίσης είναι γνωστό ότι με την συνθήκη παραδόσεως της Κρήτης ορίζετο ότι η Εκκλησία θα χαίρει το δικαίωμα να ιδρύει και να διευθύνει σχολεία. Ακόμα είναι αναμφισβήτητο ότι κατά καιρούς επί τουρκοκρατίας, εδιαβάζονταν τα παιδιά των Ελλήνων σε καθεστώς «κρυφού Σχολείου». Όπως διαβάζομε στην Ιστορία της Κρήτης του Β. Ψιλάκη τ.Δ’σ.2094-95: «…Επί του Βακίμ Πασά πάσαι δε αι χριστιανικαί των πόλεων κοινότητες, ως και πολλαί εν τη υπαίθρω χώρα ηδυνήθησαν να συστήσωσιν σχολεία τίνα ιδιαις δαπάναις, διότι πρότερον ο Μουσταφά πασάς δεν ηυνοεί τέτοια ιδρύματα, όθεν και δεν υπέφεραν ολίγα οι επ’ αυτού Σχολάρχαι…» «Μετατεθέντος του Βακίμ πασά, οι μετ’ αυτόν και ιδίως ο φρενήρης Χουζνή πασάς, έθυσεν και απώλεσεν ως οψόμεθα, και ως προς το σπουδαίον τούτο ζήτημα…»

«Το 1864 οι Σφακιανοί έκλεψαν νυκτωρ διδάσκαλον τηνά εκ Χανίων διότι ο Ισμαήλ πασάς, με όλη του την επιδεικνυομένη φιλομουσίαν, ουδενί επέτρεπεν να υπάγει εις τα Σφακιά να διδάξει εκεί». Το 1841.

Ειδικά μετά την επανάσταση του 1821, και η Παιδεία ευρέθηκε υπό διωγμό, όμως με τον Οργανικό Νόμο του 1969 επαρουσιάστηκε λίγη λασκάδα

Και με τη Σύμβαση της Χαλέπας το 1878 άλλαξε καθεστώς. Επίσημη γλώσσα πια ήτανε η ελληνική στα δικαστήρια και στις συνελεύσεις. Εβόλευε αυτό και στους μουσουλμάνους γιατί, στους πιο πολλούς ήτανε η μητρική τους γλώσσα, αφού οι πιο πολλοί προήρχοντο από αλλαξοπιστία. Η παιδεία ήτανε υποχρεωτική. Οργανώθηκαν τα σχολεία, με το 1889 ο Γενικός Διοικητής Σαρτίνσκι καθιέρωσε για τα χριστιανικά σχολεία: Νηπιαγωγεία, Δημοτικά, Ελληνικά Σχολεία, Γυμνάσια, Παρθεναγωγεία. Όσα είχανε άνω από 80 μαθητές ήτανε πρωτοβάθμια, όσα είχανε άνω των 40 μαθητών δευτεροβάθμια και όσα είχανε άνω των 20 τριτοβάθμια. Μα τώρα πια επιτρεπότανε η έκδοση εφημερίδων, η δημιουργία φιλεκπαιδευτικών συλλόγων και άλλες πολιτιστικές δραστηριότητες.

Μα με τη Σύμβαση της Χαλέπας μπορούσε να είναι Έλληνας διοικητής της Κρήτης και ακόμα, ενώ μέχρι τότε οι «ζαφτηγέδες» (οι αστυνομικοί) ήτανε μόνο Τούρκοι και Αλβανοί, μετά την Σύμβαση η αστυνομία αποτελείτο από κατοίκους της Κρήτης, ασχέτως εθνικότητος ή θρησκεύματος. Από τη Σύμβαση της Χαλέπας μέχρι την ίδρυση της Κρητικής Πολιτείας δεν έγιναν μεγάλες αλλαγές. Στη συνέχεια εφαρμόζανε σύστημα όπως στην ελεύθερη Ελλάδα.

Στα Σφακιά ήτανε προνομιούχος περιοχή και για την Παιδεία. Επί Τουρκοκρατίας οι Σφακιανοί, με τα Λευκά τους Όρη κρατούσανε σε απόσταση τον εχθρό και στη συνέχεια είχανε τα μεγάλα κληροδοτήματα Γ. Ξενουδάκη και Λουκίας Ζαμπελίου, και είχανε εγγράμματους.

Στην επανάσταση του 1841 είχανε γραμματέα τον Γεώργιο Ξενουδάκη από την Ίμβρο και στην Επανάσταση του 1858 είχανε τον Στυλ. Σταυρουδάκη από Αγ. Ρουμέλη και τον Εμμ. Βαρδίδη από το Μουρί Σφακίων.

Μέχρι την 10ετία του 1930, στο Δ. Σχολείο που πήγαινα είμαστε μέχρι 50 μαθητές. Είχαμε ένα δάσκαλο. Ελλιπέστατα εποπτικά όργανα. Κάναμε σχολείο πρωί και απόγευμα. Προβιβάσιμοι βαθμοί ήτανε από 5 και άνω με άριστα το 10. Πολλά παιδιά κάνανε 2 ή 3 χρόνια την ίδια τάξη. Τιμωρίες είχαμε κυρίως ορθοστασία, ξυλιές, νηστεία (μας κράταγαν 1-2 ώρες άμα σχόλαγε η τάξη μας) και ακόμα να γράψωμε κάμποσες φορές ένα κείμενο.

Κανάκης Ι. Γερωνυμάκης

Λαογράφος – Συγγραφέας

Η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, ο Δήμος Αποκορώνου και ο Σύλλογος Βαφιανών Αττικής «Η ΚΡΥΟΝΕΡΙΔΑ», διοργανώνουν Εκδήλωση Τιμής και Μνήμης την Κυριακή 21 Αυγούστου 2011, σε ανάμνηση της θυσίας των 130 γυναικόπαιδων του Βαφέ στη σπηλιά Κρυονερίδα τον Αύγουστο του 1821 και προς τιμήν του αείμνηστου και διακεκριμένου Βαφιανού Ταγματάρχη και συνιδρυτή της Κρητικής Χωροφυλακής Ιωάννου Παν. Μπονάκη.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΞΕΝΟΥΔΑΚΗΣ και ΝΙΚΟΛΑΟΣ Μ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗΣ

Στη συνέχεια της από 20ετίας έρευνάς μου, για τη ζωή και το έργο του Μεγάτιμου και αείμνηστου Ήρωα και ευεργέτη των Σφακίων, ενός των πυλώνων της ιστορίας των Σφακίων, του λύχνου του αείφωτου και αδαμάντινου χαρακτήρα, όπως επάξια έχει αποκληθεί ο Γεώργιος Ξενουδάκης, παρακαλώ να μου επιτραπεί να καταθέσω προς κρίσην στους περισσότερον εμού, αρμοδίους και ικανούς ιστορικούς ερευνητές – αναλυτές, τα εξής και να μας απαντήσουν, αν φυσικά δεν έχουν αντίρρηση:

1)      Είναι δεδομένο και γνωστό, από τον τότε βουλευτή Σφακίων Χ. Πολογιωργάκη κατά την τέλεση της νεκρώσιμης ακολουθίας στον Μητροπολιτικό ναό των Εισοδίων της Θεοτόκου, στα Χανιά, την 18^η Σεπτεμβρίου 1888, αλλά και από άλλους ομιλητές (π.χ. τον κ. Μανταδάκη – καθηγητή του Γυμνασίου Χανίων, ο οποίος απήγγηλε θερμόν και συγκινητικόν ελεγείον εις τον νεκρόν Γ. Ξενουδάκη), οι οποίοι εκφώνησαν βαρυσήμαντους λόγους – αποχαιρετισμού στον νεκρό Γ. Ξενουδάκη, ότι ο Γ. Ξενουδάκης είχε δει τον πατέρα του ανασκολοπιζόμενον υπό των τυράννων – κατακτητών μας

2)      Είναι πάσης γνωστή η ευρισκόμενη στα αρχεία της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Ρεθύμνου στο Ρέθυμνο, χειρόγραφη επιστολή, ενός συγγραφέα της τότε εποχής δηλαδή μετά τον θάνατο του Γ. Ξενουδάκη, στην οποία (επιστολή) αναγράφονται τα εξής:

«Βίος του Ξενουδάκη.

Ο διλόκρης ούτος κ. Γεώργιος, ο ένεκα της ξενιτιάς αυτού αυτοεπωνομασθείς Ξενουδάκης.

Κατήγετο εκ Κρήτης, εγεννήθη εις το εν Επαρχία Σφακίοις μικρόν αλλά ορεινόν και γενναίον χωριόν, καλούμενον Νίμβρον, υπό πτοχώτατων γονέων οικογενειακώς επικαλούμενων Ταμβάκηδων, τω 1830 κατά μήνα Δεκέμβριον ο φιλόπατρις αυτός ανήρ αυξηθείς εις την ηλικίαν, επαιδεύθη ολίγον εις το εν Σφακίοις τότε διατηρούμενο Δημοτικόν Σχολείον, εικοσαετής δε γενόμενος μετέβη μετ’ άλλου αυτού συνηλίκων εις Αθήνας και διατριβών εκεί, ένεκα της εμπειρίας της γνώσεως αυτού έλαβε μεγάλας τιμάς και θέσεις εκ μέρους το βασιλέως…

3)      Ο λόγιος και επιφανής Παύλος Ι. Φαφουτάκης, φοιτητής το 1880 της Ιατρικής Σχολής Αθηνών, από τους Κομιτάδες Σφακίων και ο οποίος ήταν σχεδόν οικότροφος και ομοτράπεζος του Γ. Ξενουδάκη και ο οποίος αποχαιρέτησε με ποιητικόν λόγο (ελεγείον εις τον νεκρόν Γ.Ξ.) στην Μητρόπολη Αθηνών την 1^η Σεπτεμβρίου 1888 και στη συνέχεια συνόδευσε τον νεκρό μέχρι την Ίμβρο Σφακίων όπου με αυτοσχέδιο αποχαιρετισμό εις τον νεκρόν Γ. Ξενουδάκη, τον αποχαιρέτησε την 18^η Σεπτεμβρίου 1888, μας λέγει στο εν λόγω ελεγείον του: … Θρηνώ και λέγω τις νεκρός ην ο εν τω φερέτρω παρ’ ω της Κρήτης αρχηγοί εν λύπη υπερμέτρω, παρίστανται. Αλλά πλην, φευ, μάνα του Ξενουδάκη, όστις τοιούτον όνομα απέκτησε σκλαβάκι…

4)      Ο ίδιος ο Γεώργιος Ξενουδάκης μας δηλώνει ρητά και κατηγορηματικά στη διαθήκη του τα εξής: «Να δόθωσιν εις τους συγγενείς μου Νικόλαον Ταμπακάκη κάτοικον Ίμβροι δραχμαί παντακόσιαι (500)… Τα μνημόσυνά μου να γίνωνται εκ της περιουσίας μου, ο δε Νικόλαος Ταμπακάκης εκτός των δραχμών τας οποίας ως άνω αφήνω εις αυτόν, παραγγέλω να δίδωνται τριακόσια (300) γρόσια κατά μήνα εις αυτόν εν όσω ζη… …

Με αυτές και πολλές άλλες μαρτυρίες βγάζουμε αβίαστα το συμπέρασμα ότι το πραγματικό επώνυμο του αείμνηστου Γεωργίου Ξενουδάκη ήταν ΤΑΜΠΑΚΗΣ ή ΤΑΜΠΑΚΑΚΗΣ. Μα είναι δυνατόν ένας πνευματικός άνθρωπος του ηθικού αναστήματος και του κύρους του Γεωργίου Ξενουδάκη, να ενυθήτο στη διαθήκη του πρώτον και καλύτερον, ένα τυχόντα ή ασήμαντο άνθρωπο για να φροντίζει για τα μνημόσυνά του, δίδοντάς του συγχρόνως τα λίαν σημαντικά ποσά (για την εποχή εκείνη) για βοήθημα και σύνταξη εν όσω θα ζούσε;

Με την όση πείρα έχω στη ζωή, αλλά και τον κοινό νου που διαθέτω, μου είναι αδύνατον να πιστέψω ότι ο Ήρωάς μας, αυτοεπωνομασθείς ΞΕΝΟΥΔΑΚΗΣ λόγω της ξενητείας του, όπως προωτοείπαμε ονομάζετο ΞΕΝΟΥΔΑΚΗΣ και όχι ΤΑΜΠΑΚΑΚΗΣ.

Άρα και ο πατέρας του, ο οποίο αρνείται να δηλώσει σε όλες τις κοινωνικές ή αστικές – πολιτικές δηλώσεις, ως Νικόλαος, αλλά Ταμπακάκης Νικόλαος.

Γι’ αυτούς τους λόγους αποφεύγει να δηλώσει τόσο στο Υποθηκοφυλάκειο Μεγάλων, όσον και σ’ όλες τις άλλες περιπτώσεις το πατρώνυμό του (το Νικόλαος) διότι αν έγραφε ή έλεγε: Γεώργιος Νικολάου Ξενουδάκης, τότε θα έπρεπε ο πατέρας του να ελέγετο ή να εγράφετο: Νικόλαος Ξενουδάκης του Μανούσου.

Δεν το έκανε όμως αυτό ο Γ. Ξενουδάκη σκοπίμως και τη μοναδική φορά που βρίσκομε ως πατρώνυμο Νικόλαος είναι στην εγγραφή του στο Ευναρδειο Ορφανοτροφείο της Αίγινας, όπου μας δηλώνεται αυτό από τον Μεγάλο του γένους διδάσκαλο, τον αείμνηστο Γεώργιο Γεννάδιο.

Όλα αυτά τίθενται στην κρίση και την γνώση των φιλιστόρων, κυρίως των Σφακιανών, αλλά και όλων των Κρητών και Ελλήνων, για να α) αποδειχθούν ή όχι το πραγματικό επώνυμο του Γεωργίου Ξενουδάκη και β) Για να συμπεριληφθεί, έστω και ύστερα από 187 χρόνια, από τον ανασκολοπισμό του Νικόλαου Ταμπακάκη (πατέρα του Γ. Ξενουδάκη) στο πάνθεον των Ηρώων μας, που αγωνίστηκαν και θανατώθηκαν με τον φρικτό τρόπο του ανασκολοπισμού, για την απελευθέρωση της Κρήτης, της Ελλάδας και όλων μας για να είμαστε σήμερα ελεύθεροι και να μπορούμε ελεύθερα να εκφράζομε τις πεποιθήσεις μας και τα πιστεύω μας.

Ευελπιστώ και αναμένω τις σκέψεις και τις θέσεις όλων των φιλιστόρων αφ’ ενός και των καθ’ ύλην αρμόδιων αφ’ ετέρου.

Νίκος Γ. Νταμπακάκης

Ομιλία Λευτέρη Ηλιάκη, Προέδρου Πανελλήνιας Ένωσης Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης

Αιδεσιμότατε, κύριε Δήμαρχε, κύριοι δημοτικοί σύμβουλοι, κυρίες και κύριοι, συναγωνιστές και συναγωνίστριες, σας καλωσορίζουμε στην καθιερωμένη εκδήλωση απόδοσης τιμής στους μάχητες του ΕΛΑΣ που στο χώρο αυτό έδωσαν άλλο ένα ισχυρό χτύπημα στους χιτλερικούς επιδρομείς με την πεποίθηση ότι όλοι αντιλαμβανόμαστε πως στις σημερινές κρίσιμες συνθήκες που βιώνει ο λαός μας και που απαιτηθούν, νέοι σκληροί αγώνες για τη σωτηρία του, παρόμοιες εκδηλώσεις επιβάλλεται να γίνονται ακόμη περισσότερο. Κάθε μέρα που περνά, οι εργαζόμενοι, ο λαός και η νεολαία πείθονται ότι η πατρίδα μας οδηγείται σε μία νέα ιδιόμορφη ξένη κατοχή από τον Ευρωπαϊκό Ιμπεριαλισμό μαζί και τον αμερικάνικο. Όλοι οι Έλληνες πατριώτες δε μπορούν να μην αηδιάζουν αλλά και να θεωρούν θιγμένη την εθνική τους αξιοπρέπεια όταν παρακολουθούν στα κανάλια των ντόπιων πλουτοκρατών την κυρία Μέρκελ, τους Σαρκοζίδες, τους Μπαρόζους και τους εκπροσώπους του ΔΝΤ χαμογελαστούς να επιβάλλουν το ένα πίσω από το άλλο τα φασιστικά μνημόνια, που καταδικάζουν τους εργαζόμενους ή να πάρουν το δρόμο του ξενιτεμού ή να ζουν σε συνθήκες πρωτόγνωρης φτώχειας και εξαθλίωσης. Και τον ανθό του έθνους, την ελληνική νεολαία, καταδικασμένο σε μεγαλύτερη ακόμη ανεργία με τα πτυχία του πανεπιστημίου και των ανώτερων σχολών, τακτοποιημένα κατάλληλα μόνο για διακόσμηση κι όταν μερικοί εξασφαλίσουν κάποια εργασία δεν έχει καμία σχέση με το αντικείμενο που σπούδασαν. Από τα κανάλια των τηλεοράσεων παρελαύνει στρατιά ολόκληρη οικονομολόγων του συρμού που προσπαθούν να πείσουν τους εργαζόμενους τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου τομέα ότι τα μέτρα ναι μεν είναι σκληρά είναι όμως επιβεβλημένα για την αποφυγή της πλήρης χρεωκοπίας. Παρουσίασαν μεγάλη επιτυχία της κυβέρνησης το νέο δόγμα Μάρσαλ που θα φέρει το ίδιο αποτέλεσμα που είχε φέρει και το παλιό της διαιώνισης δηλαδή της ξενόδουλης πολιτικής που ακολούθησαν όλες οι μετεκλογικές κυβερνήσεις που έφεραν τελικά το σημερινό αποτέλεσμα της πλήρους χρεωκοπίας αυτής της πολιτικής μαζί και τη χρεωκοπία της χώρας.

Οι εργαζόμενοι και τα πλατιά λαϊκά στρώματα θα αισθανθούν περισσότερο την βαρβαρότητα αυτών των μέτρων όταν θα αρχίσει και θα ολοκληρωθεί η εφαρμογή τους. Κι ακόμη περισσότερο όταν αρχίσει η εισβολή ξένων επιχειρήσεων, από την Ευρώπη και κυρίως Γερμανικών που θα ακοκόβουν κομμάτια από τη σάρκα της πατρίδας μας, που θα μας πουλούν πέρα από τα προϊόντα τους  αλλά και το ρεύμα, το τηλέφωνο, μπορεί και το νερό.

Αυτοί θα μας επιτρέπουν και σε ποιες παραλίες θα μπορούμε να λουζόμαστε, με λίγα χρόνια θα επαληθευτεί τότε ο  τίτλος ελληνικής κινηματογραφικής ταινίας «Οι Γερμανοί ξανάρχονται».

Η χώρα μας με την ανεπτυγμένη αγροτική οικονομία, το θαλάσσιο πλούτο και το θαυμάσιο κλίμα είναι σε θέση να εξασφαλίσει στο λαό της πλήρη και σωστή διατροφή χωρίς καμία εξάρτηση από το εξωτερικό. Διαθέτει υπόγειο πλούτο, και σοβαρές πηγές ενέργειας για την βιομηχανική παραγωγή χωρίς να υπολογιστούν και οι δυνατότητες εξεύρεσης νέων σημαντικών ποσοτήτων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Όλα αυτά όμως όχι με κυβερνήσεις όπως και αυτές που γνώρισε μέχρι σήμερα ο τόπος μας εξαρτημένες πλήρως από τους δυνατούς, από τους ευρωπαϊκούς και υπερατλαντικούς προστάτες μας. Αλλά με κυβερνήσεις που θα εξασφαλίζουν πλήρως τη γνήσια λαϊκή κυριαρχία. Που θα εκλέγονται από το λαό και θα λογοδοτούν στο λαό.

Για μια τέτοια λαϊκή εξουσία θα απαιτηθούν αγώνες σκληροί χωρίς υποχωρήσεις με συνέπεια και αντοχή. Τέτοιοι αγώνες θα έρθουν οπωσδήποτε. Οι πλατείες θα γεμίσουν και πάλι. Όχι όμως από τους περιβόητους αγανακτισμένους που δεν ήξεραν οι ίδιοι τι γύρευαν και που με την πρώτη δυσκολία πόδια μου βοηθάτε μας, αλλά από αγωνιστές συνεπείς και ανυποχώρητους που θα έχουν μάθει καλά τα διδάγματα της εθνικής μας Αντίστασης και θα έχουν εμποτιστεί από τα αθάνατα ιδανικά της.

Η ΠΕΑΕΑ σας καλεί στην εκδήλωση που διοργανώνει την Παρασκευή 12 Αυγούστου και ώρα 6.30 το απόγευμα στο Μνημείο στον Άναβο, σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Μορφωτικό Σύλλογο Φλωριων.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΠΕΑΕΑ τονίζει: «Καλούμε τους αγωνιστές, απόγονους και φίλους της Εθνικής Αντίστασης και του Δημοκρατικού Στρατού να συμμετέχουν στην εκδήλωση στον Άναβο, τιμώντας τους αγώνες του ΕΛΑΣ που έδωσε νικηφόρες μάχες ενάντια στα Γερμανικά Ναζιστικά Στρατεύματα, εκτελώντας το επιβαλλόμενο χρέος του. Ιδιαίτερα στη σημερινή περίοδο που ο λαός μας βιώνει μια ιδιόμορφη κατοχή που τον καταδικάζει σε πρωτόγνωρα βάρβαρα μέτρα για δεκαετίες ολόκληρες».

Γιορτάστηκε την Κυριακή 7-8-2011 στον Κατσομάταδο Τοπολίων Κισσάμου η επέτειος της Μάχης της Σήραγγας. Την εκδήλωση οργάνωσε το Παράρτημα Χανίων της ΠΕΑΕΑ σε συνεργασία με τον Δήμο Κισσάμου. Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους πλήθος κόσμου αγωνιστές της Εθνικής μας αντίστασης, απόγονοι των αγωνιστών και φίλοι.

Την επιμνημόσυνη δέηση τέλεσε ο ιερέας Τίτος Σφακιωτάκης. Χαιρετισμό απηύθυνε ο Δήμαρχος Κισάμου κ. Γεώργιος Μυλωνάκης εκ μέρους του Δήμου. Στη συνέχεια ο Πρόεδρος του Παραρτήματος ΠΕΑΕΑ Χανίων κ. Λευτέρης Ηλιάκης αναφέρθηκε στην αναγκαιότητα γιορτασμών αυτών των επετείων όπου ο ΕΛΑΣ έδωσε νικηφόρα μάχη με τα Γερμανικά Ναζιστικά στρατεύματα εκτιμώντας το επιβαλλόμενο χρέος, ιδιαίτερα στη σημερινή περίοδο όπου ο λαός μας βιώνει μία νέα ιδιόμορφη κατοχή που τον καταδικάζει σε πρωτόγνωρα βάρβαρα μέτρα για δεκαετίες ολόκλήρες.

Ακολούθησε ομιλία του κ. Σπύρου Δαράκη π. Δημάρχου Μηθύμνης και ιδρυτικού μέλους του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών Ελλάδας ο οποίος ανέπτυξε το ιστορικό της Μάχης.

Στο Ν. Χανίων και στην Κρήτη γενικά ο ένοπλος αγώνας του ΕΛΑΣ καθυστέρησε σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα. Βασική αιτία ήταν η πιο άγρια συμπεριφορά των Χιτλερικών στον πληθυσμό με τις ομαδικές εκτελέσεις που ακολούθησαν μετά τη Μάχη της Κρήτης και την ηρωική αντίσταση του Κρητικού λαού. Άλλη αιτία ήταν και το γεγονός ότι η καθοδήγηση του αγώνα ήταν αποκομμένη από την κεντρική καθοδήγηση κι ακόμα το γεγονός ότι στην Κρήτη δεν υπήρχε δυνατότητα υποχώρησης των ενόπλων δυνάμεων των ανταρτών σε περίπτωση εκκαθαριστικών επιχειρήσεων των Χιτλερικών  όπως στην υπόλοιπη Ελλάδα. Παρ’ όλα αυτά και στο Νομό μας και στην υπόλοιπη Κρήτη σημειώθηκε αξιόλογη δράση του ΕΛΑΣ. Στο Ν. Χανίων ο ΕΛΑΣ έδωσε αρκετές μάχες και ένοπλες συγκρούσεις με τους κατακτητές και τα τάγματα Ασφαλείας με κορυφαία τη Μάχη της Παναγίας, τη Μάχη στον Άναβο, και τη μάχη την επέτειο της οποίας τιμούμε σήμερα που στην τοπική ιστορία καταγράφηκε ως η Μάχη του Κατσοματάδω ή η Μάχη της Σήραγγας βασικά στοιχεία της οποίας θα αναφέρουμε.

Ένα από τα πιο σοβαρά ανταστασιακά γεγονότα όπου άστραψαν και βρόντηξαν τα όπλα του ΕΛΑΣ, ήταν και η μάχη της Σήραγγας, έτσι όπως καταγράφηκε στην τοπική ιστορία της Εθνικής μας Αντίστασης. Η μάχη αυτή, όπως και το σοβαρό κτύπημα που έδωσαν πριν λίγες μέρες δυνάμεις του μόνιμου και εφεδρικού ΕΛΑΣ στον «ΑΝΑΒΟ» προβλημάτισε σοβαρά τους χιτλερικούς κατακτητές και τους έδωσε να καταλάβουν πως δεν ήταν εύκολο πια να κινούνται ελεύθερα και με πολλή άνεση όπως πριν, να ληστεύουν, να τρομοκρατούν και να εκτελούν ακόμα εν ψυχρώ τους κατοίκους της υπαίθρου.

Με την προσχώρηση νέων εθελοντών αγωνιστών στις πρώτες ομάδες του ΕΛΑΣ, συγκροτήθηκαν οι βάσεις των μετέπειτα τριών ταγμάτων του ΕΛΑΣ, που αποτέλεσαν και το δοξασμένο 14^ο Σύνταγμα, με διοικητή τον έξοχο αξιωματικό και θερμό πατριώτη, Στυλιανό Σφακιωτάκη. Μια τέτοια ομάδα, η βάση του ΙΙΙ τάγματος του ΕΛΑΣ Κισάμου, είχε την έδρα της στο χωριό Καλάθενες με επικεφαλής το Νίκο Τσαμαντή, από τα Μεσκλά Κυδωνίας από τους πρώτους αντάρτες του ΕΛΑΣ στο Ν. Χανίων και τον Μιχάλη Κλειάνη (κουμπάρο), ικανότατο στέλεχος του ΚΚΕ από τον Άγιο Παντελεήμονα Αμυνταίου Μακεδονίας. Ο Κλειάνης εκρατείτο εξόριστος στη Γαύδο και με την κατάληψη της Κρήτης από τους Γερμανούς, δραπέτευσε μαζί με άλλους και επιδόθηκε αμέσως στο ύψιστο πατριωτικό καθήκον της οργάνωσης του αγώνα εναντίον του βάρβαρου κατακτητή. Άλλα βασικά στελέχη της ομάδας ήταν ο Σπύρος Κουντουράκης (Παπασπύρος), που είχε πάρει ενεργό μέρος στη Μάχη της Κρήτης και ο Μανώλης Σγουρομάλλης (καπετάν Μάνωλας), ατρόμητος πολεμιστής, εθελοντής στους Βαλκανικούς πολέμους).

Μια μέρα, ο ΕΠΟΝίτης Χουδαλάκης έφερε την πληροφορία στην έδρα του τάγματος, ότι πέρασε για τα Εννιά χωριά μια φάλαγγα δέκα περίπου αυτοκινήτων. Στις Καλάθενες βρίσκονταν τότε περί τους 35 μαχητές, από το χωριό αλλά και από τα γύρω χωριά, Πολυρρήνια, Μαρεδιανά, Κουκουναρά, Αη – Κυρ – Γιάννη, Συρικάρι κ.ά. Αμέσως ο Τσαμαντής δίνει εντολή, με την συγκατάθεση και των συνεργατών του και ξεκινά η δύναμη των ανόπλων για τα Τοπόλια. Η απόφαση που πάρθηκε ήταν να στηθεί ενέδρα για να δοθεί άλλο ένα καλό μάθημα στους προκλητικούς κατακτητές, εκεί που δεν το περίμεναν. Φτάνοντας στη Σήραγγα οι μισοί οχυρώθηκαν στη μια πλευρά της Χαράδρας και οι άλλοι μισοί στην άλλη πλευρά, εφαρμόζοντας κατά γράμμα το σχέδιο της επιχείρησης. Ο καπετάν Μάνωλας με το Γ. Τζανακάκη, έριξαν μεγάλες πέτρες στο κατάστρωμα του δρόμου για να αναγκαστούν να σταματήσουν τα αυτοκίνητα και να γίνουν εύκολος στόχος των ΕΛΑΣιτών.

Η εντολή που έδωσε ο Τσαμαντής, ήταν να μην ριχτεί κανένας πυροβολισμός αν δεν δοθεί το σύνθημα από τον ίδιο, που ήταν κρυμμένος σ’ ένα σκίνο και θα έριχνα μια χειροβομβίδα μιλς. Όπως προέβλεπε το σχέδιο όταν θα περνούσε μπροστά από τον Τσαμαντή, το πρώτο αυτοκίνητο το τελευταίο θα έφτανε στο πέτρινο τείχος και θα γίνονταν πραγματικός χαλασμός στον εχθρό. Η εντολή όμως δεν εισακούσθηκε κι ένας μαχητής ανυπόμονος πυροβόλησε πρώτος και άθελά του έσωσε τους Γερμανούς από τον μεγάλο σκοτωμό.

Στην χαράδρα αντιβοούσαν ανακατεμένα ο κρότος ντουφεκιών και οπλοπολυβόλων κι οι εκρήξεις των χειροβομβίδων. Πραγματικό πανδαιμόνιο. Από το πρώτο αυτοκίνητο σκοτώθηκαν όλοι και από το δεύτερο δύο, συνολικά είκοσι άνδρες, από τους εκατό περίπου που αποτελούσαν τη φάλαγγα. Στο πρώτο αυτοκίνητο βρήκε το θάνατο κι ο κομαντατούρ του γερμανικού φυλακίου των Στροβλών, Βάλτερ, σκληρός κι ανελέητος βασανιστής, που είχε οργιάσει κυριολεκτικά στην περιοχή των Εννιά χωριών.

Σαν καταλάγιασε ο κουρνιαχτός της μάχης ο 17χρονος ΕΠΟΝίτης Γιώργης Σγουρομάλλης, φεύγονας από τη θέση του αντιλαμβάνεται δύο Γερμανούς από το δεύτερο αυτοκίνητο.

Εκπαιδευμένος σκοπευτής από τον παππού του, το Μάνωλα ρίχνει στον ένα Γερμανό και τον αφήνει νεκρό. Ο δεύτερος, νομίζοντας ότι οι αντάρτες ήταν πολλοί καμουφλαρίστηκε πίσω από ένα θάμνο και πυροβολούσε προς τον τοίχο που ήταν οχυρωμένος ο ΕΠΟΝίτης. Από το μέρος αυτό έφυγε μετά και οχυρώθηκε σ’ ένα χαντάκι κι εκεί δέχτηκε τη θανατερή σφαίρα από το όπλο του Τσαμαντή.

Πριν καλά – καλά τελειώσει η μάχη, κατέβηκε χωρίς προφύλαξη, στο κατάστρωμα του δρόμου ο νεαρός ΕΠΟΝίτης Μανώλης Μαλανδράκης και με μια ριπή γερμανικού αυτόματου έπεσε νεκρός.

Οργισμένοι από το μεγάλο κακό που έπαθαν τα φασιστικά τέρατα, εκτέλεσαν τον πατριώτη Γ. Τζανακάκη, κάτοικο του Κατσοματάδω.

Η Πανελλήνια Ένωση Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης σας καλεί στην εκδήλωση που διοργανώνει την Παρασκευή 12 Αυγούστου και ώρα 6.30 το απόγευμα στο Μνημείο στον Άναβο, σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Μορφωτικό Σύλλογο Φλωριων.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΠΕΑΕΑ τονίζει: «Καλούμε τους αγωνιστές, απόγονους και φίλους της Εθνικής Αντίστασης και του Δημοκρατικού Στρατού να συμμετέχουν στην εκδήλωση στον Άναβο, τιμώντας τους αγώνες του ΕΛΑΣ που έδωσε νικηφόρες μάχες ενάντια στα Γερμανικά Ναζιστικά Στρατεύματα, εκτελώντας το επιβαλλόμενο χρέος του. Ιδιαίτερα στη σημερινή περίοδο που ο λαός μας βιώνει μια ιδιόμορφη κατοχή που τον καταδικάζει σε πρωτόγνωρα βάρβαρα μέτρα για δεκαετίες ολόκληρες».

Από το Παράρτημα Χανίων της Πανελλήνιας Ένωσης Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης.

Η ΠΕΑΕΑ σας καλεί στην εκδήλωση που διοργανώνει την Κυριακή 7 Αυγούστου και ώρα 11 το πρωί στο Μνημείο στη σήραγγα του Κατσοματάδω σε συνεργασία με το Δήμο Κισάμου.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΠΕΑΕΑ τονίζει: «Καλούμε τους αγωνιστές, απόγονους και φίλους της Εθνικής Αντίστασης και του Δημοκρατικού Στρατού να συμμετέχουν στις παραπάνω εκδηλώσεις, τιμώντας τους αγώνες του ΕΛΑΣ που έδωσε νικηφόρες μάχες ενάντια στα Γερμανικά Ναζιστικά Στρατεύματα, εκτελώντας το επιβαλλόμενο χρέος του. Ιδιαίτερα στη σημερινή περίοδο που ο λαός μας βιώνει μια ιδιόμορφη κατοχή που τον καταδικάζει σε πρωτόγνωρα βάρβαρα μέτρα για δεκαετίες ολόκληρες».

Η άρχουσα τάξη στην Ελλάδα φοβάται τη μνήμη των Ιουλιανών, όπως φοβάται και τη Μεταπολίτευση. Ο λόγος είναι ότι στις δυο αυτές περίοδους ήταν το “πεζοδρόμιο” που καθόρισε τις εξελίξεις.

Γι’ αυτό συνήθως παρουσιάζουν τα γεγονότα εκείνων των 75 ημερών σαν μια ανωμαλία με απολύτως ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, παρασκήνια, παζάρια, εκβιασμούς και εξαγορές που οργανώνονταν στο Παλάτι, στο Κοινοβούλιο και στα γραφεία των μεγαλοεκδοτών, σαν ένα μείγμα περιστατικών που δεν πρόκειται να επαναληφθεί. Η ιστορία τους έχει ήδη διαψεύσει. Ο φετινός Ιούνης κουβαλούσε έντονα την κληρονομιά των Ιουλιανών. Οχι γιατί ο Μητσοτάκης, σκοτεινός πρωταγωνιστής το ’65, έκανε 46 χρόνια αργότερα έκκληση να υπάρξουν νεκροί στο Σύνταγμα για να σωθεί  η “Δημοκρατία”. Αλλά γιατί οι πλατείες, με πρώτο το Σύνταγμα, ήταν η αποκρυστάλλωση της τεράστιας απόστασης που χωρίζει καθετί που αποφασίζεται μέσα στο Κοινοβούλιο με τη θέληση της πλειοψηφίας απ’έξω. Τα Ιουλιανά του ’65 και ο Ιούνης του 2011 είναι στιγμές που ο κόσμος όχι απλά συνειδητοποιεί αυτό το χάσμα, αλλά κάνει το βήμα να μπει στο προσκήνιο και να καθορίσει άμεσα τις εξελίξεις.
Πάνω σε αυτή την παράδοση και την επικαιρότητα των ημερών σε σχέση με το σήμερα σας προσκαλούμε στο μαρξιστικό φόρουμ με θέμα: «Τα Ιουλιανά του ’65 » που διοργανώνει το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (Σ.Ε.Κ.) την Τετάρτη 27 Ιουλίου 2011 στο καφέ Γωνιά των Αγγέλων στο πατάρι, πλησίον του φρουρίου Φιρκά – Ενετικό λιμάνι των Χανίων και ώρα 7.30 μ.μ.

Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα

Κύριε Δήμαρχε,

Στην συνέχεια προγενέστερης επιστολής – πρότασή μου για την δημιουργία μίας εκδήλωσης, από τον Δήμο Σφακίων προς τιμήν του Μεγάλου Ήρωα και Ευεργέτη των Σφακίων Γ. Ξενουδάκη, παρακαλώ να μου επιτραπεί να επανέλθω και λόγω της πρόσφατης κυκλοφορίας του περισπούδαστου βιβλίου με τίτλο: «Κλίμακα και μέτρο στη Δημοκρατία» του φίλου των Σφακίων κ. Αντώνη Κ. Αντωνιάδη – Πολεοδόμου, Αρχιτέκνοτα., τ. Καθηγητή Αρχιτεκτονικής, όπου ο εν λόγω παγκοσμίου φήμης συγγραφέας μας τιμά αφιερώνοντας δύο ολόκληρες σελίδες του προαναφερομένου βιβλίου του, στον Ευεργέτη των Σφακίων Γ. Ξενουδάκη.

Γνώμη και πρόταση του γράφοντος είναι ότι έχομε οφειλόμενο χρέος και ευχαριστώ τόσον στον εν λόγω συγγραφέα, όσο και στους άλλους αρθογράφους για να προβάλλουν την ζωή και το έργο του ήρωα μας, μέσω του Κρητικού Τύπου, των εφημερίδων Αθηνών και των τηλεοπτικών καναλιών.

Ενδεικτικά αναφέρω, εκτός του κ. Α.Κ.Αντωνιάδη – Ύδρα και τους εξής:

1. Τον Πανοσιολογιώτατο Αρχιμανδρίτη Ιγνάτιο Χατζηνικολάου
2. Τον κ. Νικολιδάκη Μιχάλη – Πανεπιστημιακό
3. Μπουρνάζο Χαράλαμπο – Ιστορικός
4. Πετρουλάκη Νίκο – Πανεπιστημιακός, Συγγραφέας
5. Κοκκωνά Γιάννη – Καθηγητής Πανεπιστημίου
6. Γ.Η. Ορφανό – Ιστορικός
7. Κωνσταντινίδης Φώτης – Σεναριογράφος, σκηνοθέτης
8. Λουπάσης Γεώργιος – Καθηγητής, ιστορικός

Υπενθυμίζω ότι για τους ίδιους λόγους είχα εισηγηθεί – προτείνει, παλαιότερα, στον τ. Δήμαρχο Σφακίων, ύστερα από πρόταση και φροντίδα μου, την πραγματοποίηση ομιλίας στον Δήμο Ηρακλείου, σχετικής με τον Γ. Ξενουδάκη, από τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου κ.κ. Ανδρέα Νανάκη, να προσκληθεί ο εν λόγω ομιλητής στα Σφακιά και να τιμηθεί για την ομιλία του αυτή. Όπερ και εγένετο.

Εκτιμώ ότι με αυτές τις ενέργειες του Δήμου Σφακίων, αφ’ ενός τιμάται ο Ήρωας και Ευεργέτης μας και αφ’ ετέρου γίνεται έμπρακτη αναγνώριση προς τους συντελέσαντες στην προβολή του Ήρωα μας και ενθαρρύνονται, έτσι, για ακόμη περισσότερη προσπάθεια και προβολή της ιστορίας των Σφακίων.

Ένας τρόπος να τιμηθούν οι πιο πάνω είναι ένα «Δίπλωμα» ή κάτι αναμνηστικό μετάλλιο του Δήμου Σφακίων. Αυτό το αφήνω στην κρίση σας.

Διατελώ,

Με τιμή

Νίκος Γ. Νταμπακάκης

Τριανταεπτά χρόνια από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο συμπληρώθηκαν χθες, ενώ η κατοχή μεγάλου μέρους του νησιού από τον τουρκικό στρατό συνεχίζεται.

Παρόλα αυτά, μόλις χθες, Τρίτη, ο Τούρκος πρωθυπουργός εμφανίστηκε αδιάλλακτος σχετικά με την αποχώρηση των στρατευμάτων από την Κύπρο, υπογραμμίζοντας πως δεν είναι διατεθειμένος να κάνει καμία υποχώρηση σε κανένα σημείο. Οι δηλώσεις του προκάλεσαν την έντονη δυσαρέσκεια της Κύπρου, πιυ έκανε λόγο για απολύτως καταδικαστέες θέσεις.

Η Κύπρος αποτελεί τη μόνη χώρα της ΕΕ, η οποία είναι διχοτομημένη και χιλιάδες πολίτες της ζουν εκτοπισμένοι από τις εστίες τους. Οι διαπραγματεύσεις για την επίλυση του κυπριακού συνεχίζονται χωρίς όμως πρόοδο

Στα κατεχόμενα βρίσκεται από χθες ο Τούρκος πρωθυπουργός, Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος με δηλώσεις του δίνει ρεσιτάλ αδιαλλαξίας. Σήμερα θα παραστεί σε παρέλαση του τουρκικού στρατού στο κατεχόμενο τμήμα της Λευκωσίας.

Στις 05:30 το πρωί, ώρα που το 1974 ξεκίνησε η τουρκική εισβολή, στις ελεύθερες περιοχές της Κύπρου ήχησαν οι σειρήνες. Ο κυπριακός Ελληνισμός τιμά τους πεσόντες κατά την τουρκική εισβολή, καταδικάζει τη συνεχιζόμενη κατοχή του ενός τρίτου του εδάφους της Κύπρου και διατρανώνει την αποφασιστικότητά του να αγωνιστεί για την απελευθέρωση και την επανένωση του νησιού.

Το πρωί, στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας τελέστηκε από τον Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο επιμνημόσυνη δέηση, υπέρ των πεσόντων αξιωματικών και οπλιτών κατά την τουρκική εισβολή του 1974.

Στη συνέχεια, στον ιερό ναό Παναγίας Φανερωμένης ο αρχιεπίσκοπος τέλεσε το μνημόσυνο όλων των πεσόντων και ανέπεμψε δέηση για την απελευθέρωση της Κύπρου και τη διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων. Μεταξύ άλλων, παρέστησαν και κατέθεσαν στεφάνια ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Δημήτρης Χριστόφιας, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Πάνος Μπεγλίτης και εκ μέρους της Βουλής των Ελλήνων ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Ευστάθιος Κουτμερίδης, επικεφαλής διακομματικής αντιπροσωπείας.

Τα κυπριακά πολιτικά κόμματα με ανακοινώσεις τους, καταδικάζουν την τουρκική εισβολή και αποτίουν φόρο τιμής σε όσους θυσιάστηκαν υπερασπιζόμενοι την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Καταγγέλλουν, επίσης, την τουρκική πλευρά για την αδιαλλαξία, που τηρεί στις συνομιλίες καθώς και την παράνομη επίσκεψη του πρωθυπουργού της Τουρκίας στα κατεχόμενα και τις εμπρηστικές δηλώσεις του. Τα κόμματα επισημαίνουν την ανάγκη για ενότητα και τονίζουν ότι μόνο με κοινή προσπάθεια θα καμφθεί η τουρκική αδιαλλαξία, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για λύση του Κυπριακού.

tvxsteam

Του Πάνου Χατζηγεωργιάδη

Με μία ακόμη επέτειο να συμβαίνει, επί τριανταεπτά συναπτά έτη απο τα γεγονότα της κύπρου την οποία θα “εορτάσουμε” σε λίγες ημέρες και η οποία κρέμεται ως δαμόκλειος σπάθη συνενοχής και ευθύνης, πάνω απο τα κεφάλια όλων και προπάντων των ανευθυνουπεύθυνων της μεταπολιτευτικής (και οχι μόνον) καταστάσεως και εντεύθεν αλλά και των πολιτών αυτής της χώρας της φαιδράς πορτοκαλέας, περί του ζήτηματος του κυπριάκου και της υποβόσκουσας συγκάλυψης των πραγματικών γεγονότων επί δεκαετίες, καθώς και της αποκάλυψης επιτέλους των πραγματικών υπευθύνων της τραγωδίας της κύπρου,μίας τραγωδίας δίχως απο μηχανής θέους και κάθαρση,έρχεται να αναταράξει τα λιμνάζοντα ως είθισται νέρα του οτιδήποτε σημάντικου το οποίο χρειάζεται διερεύνηση σε αυτόν τον τόπο,το βιβλίο – έρευνα (γραμμένο στο πολυτονικό συστημα μάλιστα,ως μία ακόμη ουσιαστική μορφή αντίστασης στην “νέα γλώσσα” που κάποιοι προσπαθούν με σχέδια δεκαετιών να επιβάλλουν στον ελληνικό λαό), μα και κατάθεση ψυχής του Κώστα Δημητριάδη με τίτλο “1974 Κύπρος – η μεγάλη προδοσία” απο τις εκδόσεις “Πελασγός” του Γιάννη Γιαννάκενα,τους οποίους εδώ θα πρέπει να ευχαριστήσω δημοσίως αμφοτέρους, τόσο για την παραχώρηση τούτης της συνέντευξης όσο και του χρόνου τους,χάριν μνημοσύνου πεσόντων αλλά και επιβιώσαντων είς έναν ακόμη “άγνωστο πόλεμο” για το νεοελλήνικό κράτος.

Το παρόν πόνημα δείχνει διατεθημένο να πεί τα πράγματα έξω απο τα δόντια επιτέλους,προβαίνοντας στην αποκαθήλωση “θεών” και “δαιμόνων”,ας περάσουμε το λοιπόν είς το βάθος του κήπου, μέσω κάποιων εκ των ερωτήσεων που ζητούν απάντηση επί τόσες δεκαέτιες για το τις πραγματικά πταίει,διότι πέραν των αγνοουμένων – αγνοηθέντων στην ουσία,των βετεράνων που πετάχτηκαν απαξιωμένοι να πεθάνουν σε μία γωνία,του απλού κόσμου που έχασε τις περιουσίες του αλλα και τους δικούς του ανθρώπους,η ιστορία αναμένει πραγματικές απαντήσεις περί του θέματος χωρίς υπεκφυγές,πολιτικές σκοπιμότητες και αγιοποιήσεις.

1. Κε Δημητριάδη, δυό λόγια για σας καθώς και για το τί σας ώθησε στην συγγραφή αυτού του βιβλίου
Αγαπητέ κε Χατζηγεωργιάδη, πρώτα από όλα σας ευχαριστώ για την τιμή που μου κάνετε να φιλοξενήσετε στην Εφημερίδα σας, αυτή την συνέντευξή μου που αφορά το βιβλίο μου ΚΥΠΡΟΣ 1974 – Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΔΟΣΙΑ.
Προσωπικά δεν έχω καμμία σχέση με τα γεγονότα – λόγω ηλικίας – αλλά ούτε και κάποιο ιδιαίτερο δεσμό με το νησί. Απλά είμαι Έλληνας και σαν Έλληνας με ενδιέφερε πάντα ότι έχει σχέση με την Ιστορία μας και ιδιαίτερα με ότι παραμένει θολό και γκρίζο.
Για να έλθουμε στο θέμα της συγγραφής της έρευνας μου με θέμα την Τουρκική Εισβολή στην Κύπρο το 1974, όπως αναφέρω στο βιβλίο μου μεγάλο ρόλο έπαιξαν δύο παράγοντες: πρώτον η στάση του πατέρα μου κατά την ημέρα της Επιστράτευσης, όπου τον είδα με τα μάτια μου να διαπληκτίζεται με τον Διοικητή του Αστυνομικού Τμήματος της περιοχής μας, όταν ο δεύτερος του είπε ότι δεν επιστρατεύεται διότι είχε λευκό απολυτήριο και τον είδα περίλυπο να κλαίει μετά στο σπίτι μας για αυτό. Φανταστείτε εμένα σε μια ηλικία 11 χρονών, να βλέπω τον πατέρα μου τον οποίο είχα σαν ίνδαλμα μου – 37 χρονών ήταν τότε – να κλαίει επειδή δεν τον επιστράτευαν! Ο δεύτερος λόγος ήταν όταν ξεκινώντας την επαγγελματική μου σταδιοδρομία σαν Εμπορικός Αντιπρόσωπος το 1984, ταξίδευα συχνά σε ετήσια βάση στην Κύπρο και τύγχανε με τους Κύπριους συνεργάτες μου να συζητούμε σε στιγμές χαλαρότητας – κύρια στο παραδοσιακά πλούσιο βραδινό τραπέζωμα – τα γεγονότα εκείνων των ημερών. Διαπίστωσα με έκπληξή μου ότι αν στο τραπέζι ευρίσκονταν τρεις Κύπριοι φίλοι, για το ίδιο γεγονός άκουγα τρεις διαφορετικές εκδοχές…. Και όχι μόνο αυτό. Συχνά πυκνά η συζήτηση κατέληγε σε καυγά! Άντε τώρα εσύ να καταλάβεις τι είχε γίνει τότε…. Έτσι αποφάσισα να παραμερίσω τις «κραυγές» και να αναζητήσω μόνος μου την αλήθεια! Άρχισα λοιπόν να διαβάζω την όχι τόσο πλούσια τότε, βιβλιογραφία που είχε γραφεί για τα γεγονότα, κύρια από δημοσιογράφους επηρεασμένους από το κλίμα ευφορίας της Μεταπολίτευσης. Καθώς τα χρόνια περνούσαν αυτή η βιβλιογραφία εμπλουτίστηκε από βιβλία ερευνητών και πρωταγωνιστών των γεγονότων του «μαύρου καλοκαιριού του 1974». Έτσι σιγά σιγά έφτασα να έχω μελετήσει περίπου 80 βιβλία, Πορίσματα Ανακριτικών Επιτροπών, Πορίσματα Στρατιωτικών Αρχών, Χάρτες Μαχών κλπ, τα οποία μου έδωσαν εν κατακλείδι ανάγλυφη την εικόνα του τι πραγματικά έγινε τότε.

2. Τί το καινούριο θεωρείτε πως έχει να προσφέρει στην βιβλιογραφία περί του κυπριακού ζητήματος το παρόν πόνημα
Όπως σας ανέφερα πριν, τα περίπου 80 βιβλία που έχουν γραφεί για τα γεγονότα του 1974 σε μεγάλο βαθμό αποφεύγουν τα «ονόματα» των υπευθύνων. Αποφεύγουν δηλαδή να καταλογίσουν έστω υποκειμενικά, το «ποίος έφταιξε» για το τι έγινε τότε. Πολλοί συγγραφείς δεν αποφεύγουν να εμπλέξουν τις προσωπικές τους πολιτικές πεποιθήσεις στην συγγραφή των συμπερασμάτων τους, έτσι ώστε είτε από την μία πλευρά είτε από την άλλη – και αναφέρομαι στις δύο αντιμαχόμενες πλευρές του Κυπριακού Ελληνισμού – να παραλείπονται ή να αποσιωπούνται πράξεις και ενέργειες που εκθέτουν πρόσωπα και πολιτικές παρατάξεις. Τυγχάνει να υπάρχουν βιβλία που να καταφέρονται φανερά κατά των Στρατιωτικών του Καθεστώτος των Αθηνών, αλλά να μην μπαίνουν στον κόπο να ψάξουν – ή καλύτερα να αναφέρουν – τις ευθύνες της ανατραπείσας Κυβέρνησης του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Επίσης ελάχιστα βιβλία αναφέρονται στις ευθύνες της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, του πρώτου Μεταπολιτευτικού σχήματος δηλαδή, οι οποίες και υπήρξαν και φαίνονται πιο ξεκάθαρα σήμερα με την ευχέρεια που μας δίνουν πλέον τα 37 χρόνια που πέρασαν από τότε. Τέλος κάποια βιβλία περνούν «εξ απαλών ονύχων» τα λάθη (ακούσια ή εκούσια) της Ηγεσίας των Επιτελείων στην Αθήνα και την Λευκωσία. Οι αλήθειες όμως σε όλα αυτά τα βιβλία υπάρχουν! Δεν αναφέρονται στα συμπεράσματα, αλλά υπάρχουν. Αρκεί κάποιος να έχει την θέληση και υπομονή να διαβάσει όλη την βιβλιογραφία, να βάλει κάτω τον Χάρτη της Κύπρου, να κρατήσει σημειώσεις με ημερομηνίες και κινήσεις πάνω σε αυτόν, να διασταυρώσει πληροφορίες με βετεράνους και στην Ελλάδα αλλά και στην Κύπρο και να βρεθεί μπροστά στην ζοφερή πραγματικότητα. Η αλήθεια είναι ότι τα τελευταία χρόνια εμφανίστηκαν εξαιρετικοί ιστορικοί ερευνητές που προσέθεσαν πολλά κομμάτια στην εικόνα του πάζλ εκείνης της εποχής. Αυτό νομίζω ότι προσπάθησα να επιτύχω και εγώ με το βιβλίο μου. Για εμένα Κε Χατζηγεωργιάδη δεν υπάρχουν «ιερές αγελάδες» της Πολιτικής ή της Στρατιωτικής Ηγεσίας. Όπου αντελήφθην ευθύνες τις ονομάτισα. Και ας δημιούργησα εχθρούς από όλες τις πλευρές, ακόμα και στον κοινωνικό μου περίγυρο, είτε στην Ελλάδα, είτε στην Κύπρο.

3. Ανικανότητα ηγεσίας με λάθος εκτιμήσεις, έλλειψη οργάνωσης και ολοκληρωμένου σχεδιασμού, ιδιοτέλεια ή απλώς προδοσία ;
Η λέξη ΠΡΟΔΟΣΙΑ είναι πολύ βαριά για να την εκστομίζει κάποιος έτσι ελαφρά τη καρδία. Για να κατηγορήσεις κάποιον ότι πρόδωσε, πρώτον πρέπει να περιγράψεις τον τύπο της προδοτικής πράξης του και δεύτερον να την περιγράψεις. Δεν έχει κανείς το δικαίωμα να σπιλώνει υπολήψεις και πρόσωπα, που είτε είναι ακόμα στην ζωή, είτε έχουν πεθάνει, όταν δεν καλύπτει τις δύο παραπάνω παραμέτρους. Εγώ ξεκαθάρισα από την αρχή του κεφαλαίου των συμπερασμάτων μου ότι για μένα προδοσία δεν είναι μόνο να φοράει κάποιος μια κουκούλα και να καταδίδει πατριώτες στον εχθρό, ούτε να παραδίδει στον εχθρό στρατιωτικά μυστικά της πατρίδας του. Προδοσία είναι να προχωρεί σε πράξεις και ενέργειες που γνωρίζει εκ των προτέρων ότι δύνανται να επιφέρουν βλάβη στην πατρίδα του και εν τούτοις να τις πράττει χωρίς ενδοιασμό! Και ακόμα χειρότερα όταν αντιλαμβάνεται το τραγικό αποτέλεσμα των ενεργειών του, να μην κάνει τίποτα να περιορίσει το κακό, ούτε να ζητάει την λύτρωση με το να ζητήσει έστω μία συγγνώμη! Υπό αυτό το πρίσμα εκθέτω την δική μου εκδοχή για αυτούς που συνετέλεσαν στην ΠΡΟΔΟΣΙΑ της Κύπρου το 1974. Παραδείγματος χάριν, ο Μακάριος ουδέποτε ζήτησε συγγνώμη που με δικές του ενέργειες αποδυνάμωσε όχι μόνο το λεγόμενο Ενιαίο Εθνικό Μέτωπο αλλά και την αποτρεπτική ικανότητα της Εθνικής Φρουράς, διατηρώντας και τον εξοπλισμό και την αριθμητική της οροφή σε αξιολύπητα επίπεδα. Δεν είναι τυχαίο ότι η Εθνική Φρουρά της πλειοψηφίας του 80% του πληθυσμού, είχε υπό τα όπλα λιγότερους άνδρες από ότι η μειοψηφία του 18% τον Ιούλιο του 1974. Για τον οπλισμό άλλη θλιβερή ιστορία. Ελλείψεις μέχρι και 65% σε κρίσιμο πολεμικό υλικό, ενώ «οι πραιτωριανοί» του, το Εφεδρικό σώμα ήταν πάνοπλοι σαν αστακοί! Από την άλλη ο Ιωαννίδης ουδέποτε ζήτησε συγγνώμη για το αφελές Πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου στο οποίο τον παρέσυραν οι Αμερικάνοι διά του Kissinger και των ανθρώπων του στην Ελλάδα. Θα απαιτούσα όταν αντελήφθη την παγίδα την οποίαν του έστησαν ή να αντιδράσει στρατιωτικά ή να βάλει το υπηρεσιακό του πιστόλι στον κρόταφο του και να ζητήσει συγγνώμη από την πατρίδα διά της αυτοχειρίας του! Τίποτα από τα δύο δεν έπραξε. Για τους Πολιτικούς της Μεταπολίτευσης δεν θα πω σχεδόν τίποτα. Τα λέω όλα και ξεκάθαρα στο βιβλίο μου. Και μόνο το γεγονός ότι επί 37 χρόνια κρατούν καταχωνιασμένο στα υπόγεια της Βουλής των Ελλήνων τον λεγόμενο «Φάκελλο της Κύπρου» χωρίς καμμιά διάθεση να τον ανοίξουν… τα λέει όλα!

4. Συμπερασματικά και εκ του αποτελέσματος, τις τελικά πταίει για το κυπριακό, βρισκόμαστε μπροστά για ακόμα μιά φορά σε μιά σειρά απο ανευθυνουπεύθυνους και επιμερισμό των ευθυνών, υπάρχει εμφανής ή υποβόσκουσα διασύνδεση των καθεστώτων πρό και μετά της εισβολής σε Αθήνα και Κύπρο και ποιός ο ρόλος του ξένου παράγοντα ;
Κατ’ εμέ Κε Χατζηγεωργιάδη, το ντόμινο της προδοσίας παίχτηκε ως εξής. Οι Αμερικάνοι ήθελαν να ξεφορτωθούν τον Μακάριο, διότι αλληθώριζε είτε προς τους Αδέσμευτους είτε προς την Μόσχα και αυτό τους δημιουργούσε προβλήματα ως προς την προστασία του Ισραήλ και των σχεδιασμών τους στην ευαίσθητη Νοτιανατολική λεκάνη της Μεσογείου. Ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, ήταν εξαιρετικά ευφυής και αντιλαμβανόταν το πρόβλημα που θα δημιουργούσε στην Ελλάδα και την Κύπρο μια απόπειρα ανατροπής του Μακαρίου. Τήρησε λοιπόν μια απόσταση ασφαλείας από τις επιδιώξεις των Αμερικανών. Όταν πλέον έγινε ξεκάθαρο ότι δεν μπορούσαν να υπολογίζουν σε αυτόν, με αφορμή την μη παραχώρηση στρατιωτικών διευκολύνσεων στους Αμερικάνους κατά τον Πόλεμο του Γιόμ Κιπούρ μεταξύ Ισραήλ και Αράβων τον Οκτώβριο του 1973, αποφάσισαν να τον ανατρέψουν, παίρνοντας σαν αφορμή την εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973. Έβαλαν στην εξουσία τον πιστό τους, αφελή Εθνικιστή (επικίνδυνο μίγμα) Ταξίαρχο Ιωαννίδη, τον πλαισίωσαν και με έναν Αμερικανοτραφή Πρωθυπουργό που είχαν έτοιμο, τον Αδαμάντιο Ανδρουτσόπουλο και από εκείνη την στιγμή έβαλαν σε εφαρμογή το σχέδιο τους και μπήκαν στην διαδικασία της δημιουργίας τριβών με τον αρχομανή Μακάριο. Ο Αμερικανοεβραίος Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ τότε, έπαιξε με τα αδύνατα σημεία που είχαν τα δύο πιόνια στην σκακιέρα. Την αφέλεια και τον Εθνικισμό του Ιωαννίδη και από την άλλη τον εγωισμό και την αρχομανία του Μακαρίου. Ο Ιωαννίδης έμπλεξε στην πραγματοποίηση του Πραξικοπήματος και ο Μακάριος ζήτησε από τους Τούρκους να εισβάλλουν στην Κύπρο. Η έλευσις των Πολιτικών έριξε την ταφόπλακα σε αυτό που λέμε «Όνειρο για την ‘Ενωσιν» με τους ατιμωτικούς για την Ελλάδα χειρισμούς τους, στην περίοδο μεταξύ «Αττίλα 1» και «Αττίλα ΙΙ» και μεταγενέστερα!

5. Γιατί, κατά την προσωπική σας εκτίμηση πάντοτε, δεν άνοιξε ποτέ από μεταπολιτεύσεως και εντεύθεν ο περίφημος «φάκελος της κύπρου» και ποιές οι πληροφορίες για το θέμα των αγνουμένων, επίσης ποιά η τύχη των πολεμιστών οι οποίοι επέζησαν των μαχών και πως αντιμετωπίσθηκαν από το νεοελληνικό κράτος.
Πιστεύω ότι φαίνονται ξεκάθαρα οι Ευθύνες των Πολιτικών της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας και οι διαβουλεύσεις τους με το Επιτελείο του Ιωαννίδη που τους κάλεσε. Αυτό είναι κάτι που καταρρίπτει τον μύθο της Μεταπολίτευσης πάνω στο οποίο χτίστηκε το Κράτος μετά το 1974. Αν γνωστοποιηθεί ο Φάκελλος της Κύπρου θα φανεί ποιοι Αξιωματικοί δεν τίμησαν την στολή τους και θα πρέπει να κληθούν να λογοδοτήσουν! Τότε αν αυτοί αναγκαστούν να μιλήσουν, θα πουν για τις ανίερες συμφωνίες της εποχής, μεταξύ Αξιωματικών των Επιτελείων, Αμερικανών και Πολιτικών της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας. Πολλοί μύθοι θα καταρρεύσουν και πολλά μάτια θα μείνουν ξάγρυπνα για πολύ καιρό φοβούμενα την έλευσιν της Νέμεσης! Σε ότι αφορά τους αγνοούμενους – εγώ θα συνεχίσω να τους λέω «αγνοηθέντες» – έχει γίνει πλέον γνωστό και από μαρτυρίες και από απόρρητα έγγραφα της Κυπριακής ΚΥΠ, ότι μέχρι τουλάχιστον το 1984 γνωρίζαμε ότι ζούσαν αρκετοί από αυτούς και Ελλαδίτες και Κύπριοι, και ότι οι Τούρκοι τους είχαν μεταφέρει στην λίμνη Βαν και αλλού. Τι κάναμε για όλους αυτούς ; Κροκοδείλια δάκρυα και κινήσεις τέτοιες ώστε να μην εμφανιστούν αυτές οι πληροφορίες για να μην εκτεθεί η Τουρκία, που παράνομα κρατεί αδήλωτους αιχμαλώτους πολέμου για τουλάχιστον 10 χρόνια μετά την εισβολή. Και όλα αυτά στα πλαίσια του ραγιαδισμού που διακατέχει τις Πολιτικές μας Ηγεσίες της Μεταπολίτευσης και της κακώς εννοούμενης Ελληνο-Τουρκικής φιλίας! Όσο για τους Πολεμιστές της πρώτης γραμμής που γύρισαν με ένα τεράστιο τραύμα στην ψυχή τους, οι Ηγεσίες των Υπουργείων Εθνικής Άμυνας αγνόησαν και αυτούς και τον αγώνα τους μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’90. δεν θα αναφερθώ για το γεγονός ότι με τον επαναπατρισμό τους αμέσως μετά τα γεγονότα, με ακόμα τα ξεραμένα αίματα στις σχισμένες στολές τους, υπέστησαν τον εξευτελιστικό έλεγχο των Τελωνειακών Αρχών «του άκαπνου» Νεοελληνικού Κράτους! Ήταν χαρακτηριστικό ότι τους είχαν στιγματίσει με τον χαρακτηρισμό «χουντικοί» που στην αντιδικτατορική μανία ακόμα και των Κυβερνήσεων της λεγόμενης Δεξιάς, έφτασαν να εκδιωχθούν κυριολεκτικά με τις κλωτσιές από το γραφείο του Ευάγγελου Αβέρωφ. Το 1998, ο Υπουργός τότε Τσοχατζόπουλος, στα πλαίσια του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος και υπό την πίεση των Βετεράνων και του ορισμένων λειτουργών του Τύπου στην Κύπρο προχώρησε στην αναγνώριση κατά κάποιο τρόπο της Υπηρεσίας που προσέφεραν το 1974 και αργότερα πριν 4-5 χρόνια ο έτερος Υπουργός Λαμπρόπουλος διεύρυνε τα δικαιώματα τους που απέρρεαν από αυτήν την Υπηρεσία τους (πχ. νοσηλεία σε στρατιωτικά νοσοκομεία). Πέραν τούτων ΟΥΔΕΝ!

6. Πολλά τα σχέδια επισημοποίησης της εισβολής του 74 έκτοτε, (Σχέδια Ανάν, αναφορές στην διζωνική ομοσπονδία, ένταξη στην Ε.Ε. μόνο του ελεύθερου κομματιού του νησιού),ποιά η άποψη σας σχετικά με το εγγύς και απώτερο μέλλον για το όλο ζήτημα ;
Τα πράγματα δεν διαγράφονται καλά για την Κύπρο αλλά και για τον Ελληνισμό γενικότερα. Κατά κακή συγκυρία στις ηγεσίες των δύο Κρατών σήμερα ευρίσκονται δύο φωτεινά παραδείγματα «ραγιαδισμού» και «υποτέλειας». Από την μία πλευρά ο κ.Χριστόφιας από δε την άλλη ο κ.Παπανδρέου. Δύο υπέρμαχοι της Ελληνο-Τουρκικής Φιλίας χωρίς ανταλλάγματα. Ο κ.Χριστόφιας στην Κύπρο, προφανώς πιστεύοντας ότι μπορεί με υποχωρήσεις άνευ ανταλλαγμάτων να «λύσει» το Κυπριακό, έχει επιδοθεί σε ενέργειες που διαλύουν τον Εθνικό Ιστό, παγιώνουν και νομιμοποιούν τα τετελεσμένα των 37 χρόνων και δημιουργεί ένα Κράτος Νέο-Κυπρίων που καμμία σχέση δεν έχει με αυτό το οποίο οραματίστηκαν και για το οποίο θυσιάστηκαν οι Ήρωες Αγωνιστές της ΕΟΚΑ του 1955-59 και της Εθνικής Φρουράς του 1974. Από την άλλη έχουμε έναν Γεώργιο Παπανδρέου τον νεώτερο, που ακροβατεί μεταξύ ενδοτισμού και ανοησίας. Πιστεύει ότι με την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, θα καμφθεί η δεύτερη και θα συνεισφέρει στην προσπάθεια για βιώσιμη και δίκαια λύση του προβλήματος. Απεμπολώντας Εθνική Κυριαρχία πιστεύει (στην καλύτερη περίπτωση πιστεύει) ότι η Τουρκία θα αφήσει κατά μέρος την άκαμπτη και σταθερή στάση της και θα αποδεχθεί λύση με βάση τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. Πλανάται πλάνην οικτρά!!!! Τα υπόλοιπα κόμματα της Κύπρου ζώντας μέσα στον ευδαιμονισμό της Ένταξης στην Ε.Ε. και στον αγώνα τους να παίξουν πιο σημαντικό ρόλο στα Κυβερνητικά πράγματα του Κυπριακού Κράτους, έχουν αποδοθεί σε ένα μπαράζ ενεργειών στρουθοκαμηλισμού που φτάνει στα όρια της αδιαφορίας, για τις ανεξέλεγκτες «πρακτικές Χριστόφια». Αν οι Κύπριοι Αδελφοί μας, δεν αντιληφθούν ότι ΜΟΝΟ με μια σταθερή και σκληρή πολιτική κατά των Εισβολέων θα μπορέσουν να αντιστρέψουν το κλίμα στην Ευρωπαική Ένωση, η οποία είναι διακαής πόθος των Τούρκων, τότε δεν μπορούμε να ελπίζουμε σε τίποτα καλύτερο για την νέα γενιά που έρχεται και που θα μεγαλώσει στο περιβάλλον όπου οι δολοφόνοι των παππούδων τους του χθες, θα είναι «τα αδέλφια τους» του σήμερα και του αύριο!

Κε Δημητριάδη σας ευχαριστώ για τις όσο το δυνατόν σαφείς απαντήσεις σας τις οποίες μου εδώσατε, δεδομένου και του χώρου αλλά και του ζητήματος αυτού,το οποίο είναι τεράστιο